Tăng trưởng GDP từ 10% trở lên: Việt Nam cần gì để tạo đột phá?

Năm 2027, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. Để tạo đột phá, Việt Nam cần phát huy các động lực truyền thống, đồng thời chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Báo cáo đánh giá tình hình phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện ngân sách nhà nước năm 2026, dự kiến kế hoạch năm 2027, trong bối cảnh quốc tế và khu vực diễn biến phức tạp, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng cao, kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm. Dự kiến cả năm 2026, Việt Nam đạt và vượt 14/15 chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu.

Tăng trưởng kinh tế quý sau cao hơn quý trước. GDP quý III tăng 9,95%, đưa mức tăng trưởng 9 tháng năm 2026 lên 9,01%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới.

9 tháng năm 202, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì tăng trưởng cao (Ảnh: Hà An)

Các chính sách tài khóa, tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt. Thu ngân sách nhà nước cả năm ước đạt 3,06 triệu tỷ đồng, tăng 14%, trong khi tổng giá trị miễn, giảm, gia hạn thuế, phí khoảng 360.000 tỷ đồng. Dự kiến đến cuối năm 2026, nợ công khoảng 33-34% GDP, nợ Chính phủ khoảng 32-33% GDP và bội chi ngân sách khoảng 4,1% GDP, trong giới hạn an toàn.

Trên cơ sở đó, Chính phủ xác định năm 2027 là năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Mục tiêu là phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn.

Theo kế hoạch, GDP năm 2027 phấn đấu tăng từ 10% trở lên; tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng khoảng 4,5%; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 14%. Kim ngạch xuất khẩu phấn đấu tăng 15%, nhập khẩu tăng 12%; tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt 36-38% GDP, năng suất lao động tăng 8,6%. Có 30/34 địa phương đặt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên.

Về ngân sách, thu ngân sách nhà nước năm 2027 dự kiến đạt khoảng 3,33 triệu tỷ đồng, tăng 9,1% so với thực hiện năm 2026. Tổng chi ngân sách khoảng 4,07 triệu tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển khoảng 1,76 triệu tỷ đồng, chiếm 43% tổng chi; chi thường xuyên, bao gồm chi cải cách tiền lương, khoảng 2,06 triệu tỷ đồng, chiếm 50,6%.

Chuyển mô hình tăng trưởng, lấy năng suất làm động lực chủ đạo

Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên trong giai đoạn 2026-2030, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia cho rằng, Việt Nam cần đồng thời phát huy tốt hơn các động lực tăng trưởng truyền thống và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới.

Theo TS. Lực, điều quan trọng nhất là chuyển mạnh từ tư duy tăng trưởng dựa vào mở rộng nguồn lực sang nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng phát triển.

“Giai đoạn 2026-2030 đòi hỏi một sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy: từ tăng trưởng dựa vào mở rộng nguồn lực sang tăng trưởng dựa trên năng suất, hiệu quả, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là nền tảng để Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng nhanh mà còn hướng tới một mô hình phát triển chất lượng, bền vững và bao trùm”, TS. Cấn Văn Lực nhận định.

Việt Nam cần đồng thời phát huy tốt hơn các động lực tăng trưởng truyền thống và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới (Ảnh minh họa: KT)

Với kịch bản GDP tăng trưởng 10%/năm giai đoạn 2026-2030, năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) cần đóng góp 53-55% vào tăng trưởng, vốn đóng góp 40-42% và lao động khoảng 5%. Tỷ lệ vốn đầu tư toàn xã hội/GDP phải đạt 37-39%, vốn đầu tư tăng 13-15%/năm, năng suất lao động tăng 8-8,5%/năm và kinh tế số chiếm 28-30% GDP.

Những yêu cầu này cho thấy, để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm, việc gia tăng vốn đầu tư và mở rộng quy mô nền kinh tế cần đi đôi với nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong việc tạo ra giá trị gia tăng, qua đó giúp nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhưng vẫn bảo đảm chất lượng.

TS. Cấn Văn Lực cũng cho rằng, cần phân biệt rõ giữa mô hình tăng trưởng và mô hình phát triển. Mô hình tăng trưởng thường tập trung vào yếu tố “lượng”, như tăng trưởng GDP, thu nhập và việc làm, với phạm vi và tầm nhìn ngắn hoặc trung hạn.

Trong khi đó, mô hình phát triển tập trung nhiều hơn vào yếu tố “chất” và tính bền vững, bao gồm mức sống, chất lượng cuộc sống, công bằng xã hội, tính bao trùm và môi trường. Phạm vi của mô hình phát triển rộng hơn, bao gồm kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng và an ninh, với tầm nhìn dài hạn.

Theo vị chuyên gia, đổi mới mô hình tăng trưởng là điều kiện cần, còn xác lập mô hình phát triển phù hợp là điều kiện đủ để phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.

Đầu tư công, tiêu dùng và xuất khẩu cần tạo sức bật cho nền kinh tế

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, ông Nguyễn Quang Huy, chuyên gia kinh tế, CEO Khoa Tài chính Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, cần tập trung giải ngân những dự án đầu tư công có sức lan tỏa cao trong các lĩnh vực giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số.

Theo ông Huy, hiệu quả cần được thể hiện qua khả năng giảm chi phí, kết nối thị trường và thu hút đầu tư tư nhân. Tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng sẽ giúp lợi ích từ các công trình lan tỏa rộng hơn.

“Cần rà soát các dự án công và tư nhân còn vướng thủ tục pháp lý; phân loại rõ vấn đề, thẩm quyền và thời hạn xử lý. Ưu tiên dự án đủ điều kiện tái khởi động, có đầu ra và khả năng tạo việc làm; bảo đảm xử lý đúng quy định, hài hòa lợi ích Nhà nước, người dân và nhà đầu tư”, ông Nguyễn Quang Huy nêu rõ.

Đối với tiêu dùng trong nước, ông Huy cho rằng, các địa phương có thể phối hợp với nhà cung cấp, hệ thống phân phối và ngân hàng triển khai chương trình kích cầu. Các giải pháp giảm giá thực chất, ưu đãi thanh toán, kết nối hàng Việt và hỗ trợ vốn lưu động cho đơn vị cung ứng cần được kết hợp với an sinh có trọng tâm. Tín dụng tiêu dùng phải minh bạch, phù hợp với khả năng trả nợ.

Về xuất nhập khẩu, vị chuyên gia đề xuất đa dạng hóa thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA), giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn. Cải thiện cán cân thương mại cần đi cùng tạo thuận lợi cho nhập khẩu máy móc, công nghệ và phát triển nguồn cung trong nước.

Trong dài hạn, việc khuyến khích nghiên cứu, ứng dụng công nghệ cao, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI), gắn với đào tạo kỹ năng và liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, sẽ góp phần nâng cao năng suất.

“Mục tiêu hai con số tạo động lực hành động; thành quả bền vững nằm ở năng lực sản xuất mạnh hơn, doanh nghiệp phát triển và đời sống nhân dân ngày càng được nâng cao”, ông Nguyễn Quang Huy nhấn mạnh.

Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong năm 2027 và bình quân giai đoạn 2026-2030 đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì đà tăng trưởng mà còn nâng cao chất lượng phát triển. Huy động đủ nguồn lực, khơi thông các dự án, thúc đẩy tiêu dùng và mở rộng thị trường cần song hành với đổi mới công nghệ, nâng năng suất lao động và cải thiện năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đây sẽ là những yếu tố quyết định để tăng trưởng cao không chỉ đạt được về quy mô GDP mà còn tạo nền tảng cho một nền kinh tế phát triển bền vững, với chất lượng sống ngày càng được cải thiện.

GDP tăng cao, vì sao túi tiền người dân vẫn ‘mỏng’?

GDP tăng 9,01% trong 9 tháng năm nay, thu nhập bình quân của người lao động tăng 9,1%, nhưng nhiều người đặt câu hỏi vì sao tiền trong túi không dư dả...

Bấm xem >>