Cuộc sắp xếp trường lớp với quy mô lớn

Việc tái cấu trúc mạng lưới trường lớp trên toàn quốc đang đi vào giai đoạn nước rút với quy mô chưa từng có. Bên cạnh kỳ vọng tinh gọn bộ máy và nâng cao chất lượng quản trị, các địa phương đang phải đối mặt không ít vướng mắc về cơ chế và phương án giải quyết cán bộ dôi dư.

Dùng chung bộ máy hành chính

Theo mốc thời gian quy định, ngày 30/7 là hạn chót để các địa phương hoàn thành đề án sắp xếp trường lớp. Toàn bộ việc tổ chức lại các cơ sở giáo dục, hoàn thiện bộ máy và phương án quản trị nhà trường phải hoàn tất trước ngày 30/8.

Sức nóng của đợt tổng sắp xếp này thể hiện rõ qua số liệu từ các địa phương. Tỉnh Ninh Bình có 1.413 trường học và trung tâm giáo dục, phương án mới quy định mỗi xã, phường về cơ bản sẽ có một trường chính cùng các phân hiệu, điểm trường. Các bộ phận hành chính, nhân sự như kế toán, thủ quỹ, văn thư sẽ được tổ chức dùng chung; các tổ chuyên môn được bố trí linh hoạt để duy trì giảng dạy liên tục. Dự kiến, số đầu mối cơ sở giáo dục công lập cấp xã tại đây sẽ giảm tới 68%.

Đối với chức danh phó hiệu trưởng, phương án căn cứ quy mô lớp học, số học sinh, khoảng cách từ phân hiệu đến trường chính và điều kiện thực tế, mỗi phân hiệu hoặc điểm trường có thể được bố trí một phó hiệu trưởng phụ trách. Tuy nhiên, việc bố trí phải nằm trong tổng định mức biên chế được giao, không làm phát sinh bộ máy quản lí vượt quy định...

Việc giảm mạnh đầu mối cơ sở giáo dục công lập do cấp xã quản lí sẽ kéo theo yêu cầu về cơ cấu lại đội ngũ cán bộ quản lí. Theo đó, mỗi trường sau sáp nhập chỉ bố trí một hiệu trưởng, thay vì duy trì số lượng hiệu trưởng tương ứng với các trường trước khi hợp nhất.

Tỉnh Ninh Bình yêu cầu việc lựa chọn, bố trí cán bộ quản lí sau sắp xếp phải được thực hiện thông qua đánh giá, sàng lọc, bảo đảm đúng tiêu chuẩn, điều kiện và phù hợp với quy mô trường, lớp. Mục tiêu là nâng cao chất lượng quản trị nhà trường, kỉ cương hành chính và hiệu quả sử dụng đội ngũ, thay vì sắp xếp chức danh theo cách chia đều hoặc giữ nguyên cơ học.

Ngoài đội ngũ quản lí, các địa phương phải rà soát số lượng giáo viên, nhân viên theo định mức; sử dụng linh hoạt nguồn nhân lực thông qua điều động, thuyên chuyển, biệt phái hoặc bố trí giáo viên dạy liên trường giữa các phân hiệu, điểm trường và cơ sở giáo dục trên cùng địa bàn.

Một giờ học của học sinh Hà Nội Ảnh: NTCC

Đang quản lí 1.865 cơ sở giáo dục các cấp, tỉnh Phú Thọ cũng khẳng định quan điểm không dồn ghép cơ học. Các phương án sắp xếp đều dựa trên rà soát toàn diện về quy mô học sinh, điều kiện địa lí, cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và khả năng tiếp cận giáo dục của người dân.

Nhìn chung, quy tắc nền tảng của đợt sắp xếp này là thực hiện trong phạm vi từng xã, phường. Mỗi đơn vị hành chính cấp xã về cơ bản vẫn duy trì ít nhất một trường mầm non, một trường tiểu học và một trường THCS công lập. Những địa bàn dân cư thưa thớt, địa hình phức tạp hoặc giao thông khó khăn sẽ áp dụng phương án riêng nhằm bảo đảm quyền học tập của học sinh.

Sự giảm mạnh các đầu mối trường học kéo theo yêu cầu cấp thiết về tái cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lí. Để tránh tâm lí so bì, mất đoàn kết, nhiều địa phương và chuyên gia đã đưa ra bộ tiêu chí tuyển chọn khắt khe.

Hà Nội ban hành hướng dẫn chi tiết, ưu tiên cán bộ có phẩm chất đạo đức, năng lực quản trị nổi trội, trình độ chuyên môn cao, có uy tín và đã nằm trong quy hoạch chức vụ cao hơn.

Ðịa phương còn lúng túng

Tại Hội nghị Giám đốc Sở GD&ĐT vừa qua, đại diện nhiều tỉnh, thành thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc thực tế. Ông Tạ Việt Hùng, Giám đốc Sở GD&ĐT Bắc Ninh phản ánh việc chưa có quy định cụ thể về số lượng cấp phó sau sáp nhập, cũng như chưa có định nghĩa rõ ràng về điểm trường, điểm trường lẻ và phân hiệu.

Việc bố trí nhân sự dôi dư là bài toán rất khó: Nếu phó hiệu trưởng có thể quay lại làm giáo viên thì nhân viên hành chính (kế toán, văn thư...) lại khó chuyển đổi vị trí do không có chuyên môn giảng dạy, trong khi nhiều người còn trẻ tuổi.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Tiến Dũng, Giám đốc Sở GD&ĐT Ninh Bình cho biết, dự kiến toàn tỉnh sẽ giảm khoảng 900 đầu mối, dôi dư khoảng 2.700 vị trí công tác. Dù có hướng dẫn bố trí hiệu phó dôi dư xuống làm tổ trưởng chuyên môn hoặc giáo viên, nhưng các địa phương vẫn rất lúng túng vì chưa có một văn bản pháp lí đủ mạnh để yên tâm triển khai đưa hàng nghìn hiệu phó xuống giảng dạy.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng đoàn ĐBQH chuyên trách TP Hải Phòng, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, nhấn mạnh, việc lựa chọn người đứng đầu sau sáp nhập phải căn cứ vào năng lực điều hành cơ sở giáo dục quy mô lớn, tuyệt đối không dựa vào thâm niên hay đơn vị cũ, đồng thời quy trình phải được công khai, minh bạch.

Bên cạnh đó, việc sắp xếp các trường cao đẳng nghề thành trường trung học nghề (để đảm bảo mỗi địa phương không quá 3 cơ sở giáo dục nghề nghiệp) cũng đang khựng lại do thiếu cơ sở pháp lý về mô hình trường trung học nghề. Các địa phương kiến nghị Bộ GD&ĐT giữ nguyên định mức giáo viên để cân đối ngân sách thuê khoán; việc hạ định mức sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và công tác phổ cập giáo dục.

Trước những áp lực về thời gian và nhân sự, lãnh đạo ngành giáo dục các địa phương kiến nghị Bộ GD&ĐT phối hợp liên ngành sớm ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể, tạo hành lang pháp lí vững chắc để việc tinh gọn bộ máy vừa đạt hiệu quả, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người lao động.

Bộ GD&ĐT đã hướng dẫn các địa phương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1/7/2025. Điều này tương đương với việc giảm trên 11.000 trường, hoàn thành trước ngày 30/8.

Bộ yêu cầu các địa phương rà soát, sắp xếp, kiện toàn đội ngũ cán bộ quản lí giáo dục sau khi sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục. Phải có phương án bố trí, sử dụng phù hợp đối với cán bộ quản lí, nhân viên dôi dư. Việc bổ nhiệm, điều động, đánh giá cán bộ quản lí phải căn cứ vào phẩm chất, năng lực, uy tín và kết quả thực hiện nhiệm vụ, không để xảy ra tình trạng cục bộ, khép kín hoặc né tránh trách nhiệm.

Hà Nội sắp xếp trường học: Cơ hội tái phân bổ giáo viên, giảm thiếu hụt cục bộ

Chỉ còn hơn một tháng trước năm học 2026-2027, Hà Nội đang đẩy nhanh sắp xếp trường học theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Dù còn băn khoăn,...

Bấm xem >>