Thịt lợn bệnh "tuồn" vào nhiều trường mầm non, tiểu học ở Hà Nội: Lỗ hổng giám sát

Thông tin gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị tuồn vào thị trường, len lỏi vào bếp ăn hàng trăm trường mầm non, tiểu học ở Hà Nội, khiến phụ huynh lo lắng. Trao đổi với VOV.VN, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia Công nghệ thực phẩm, đã phân tích thẳng thắn về nguyên nhân, trách nhiệm và nguy cơ lâu dài từ vụ việc.

Mới đây, Công an TP Hà Nội khởi tố 8 bị can, trong đó có nhiều cán bộ kiểm dịch, liên quan đường dây giết mổ, tiêu thụ gần 300 tấn heo bệnh, tuồn vào chợ và cả bếp ăn trường học.

Trước đó ngày 17/3, lực lượng chức năng tiến hành kiểm tra hoạt động giết mổ heo tại lò mổ của bà Nguyễn Thị Hiền trong cơ sở giết mổ gia súc tập trung Vạn Phúc (thôn 3, xã Nam Phù, Hà Nội). Đây là một lò mổ cung cấp lượng thịt heo lớn chủ yếu cho các chợ đầu mối, chợ dân sinh và các cung ty cung cấp thực phẩm lớn của thành phố.

Quá trình kiểm tra, phát hiện Nguyễn Thị Hiền đã giết mổ heo mắc dịch tả heo châu Phi. Công an cáo buộc Hiền cùng một số nghi phạm đã cấu kết chặt chẽ, hình thành đường dây khép kín từ khâu thu gom heo bệnh tại các tỉnh như Phú Thọ, Tuyên Quang vận chuyển về Hà Nội, giết mổ tập trung và đưa ra tiêu thụ trên thị trường.

Đáng chú ý, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn). Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Lỗ hổng từ chuỗi cung ứng đến bếp ăn trường học

PV: Thưa ông, với những vụ thực phẩm kém chất lượng liên tiếp xảy ra tại các trường học Hà Nội, vì sao những sản phẩm này vẫn lọt vào bếp ăn, dù đã có quy trình kiểm soát nghiêm ngặt?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Thực tế, đây không phải lần đầu xảy ra. Thực phẩm kém chất lượng, thậm chí có dấu hiệu bệnh tật, vẫn vào bếp ăn tập thể vì chuỗi cung ứng từ chợ đầu mối, công ty cung ứng đến trường rất dài và phức tạp. Nếu một khâu thiếu kiểm soát, mọi quy định đều trở nên vô nghĩa, đặc biệt khi lợi nhuận được đặt trên an toàn.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh - chuyên gia Công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Đại học Bách khoa Hà Nội)

Khó khăn lớn nhất là giám sát tại chỗ. Luật, chứng nhận vệ sinh và kiểm dịch đều đã đầy đủ, nhưng nếu nhà trường và cơ quan giáo dục địa phương không thực hiện nghiêm túc, không kiểm tra định kỳ và đột xuất, thực phẩm bẩn vẫn có thể lọt vào bếp ăn. Nhiều vụ việc vừa qua cho thấy các đơn vị cung ứng lợi dụng kẽ hở, hoặc nhà trường lơ là giám sát, dẫn đến hậu quả đáng tiếc. Nguy cơ tương tự vẫn hiện hữu: mầm bệnh tồn tại, lợi nhuận thúc đẩy hành vi liều lĩnh, và nếu không thay đổi căn bản trong quản lý, các vụ việc sẽ tiếp tục lặp lại.

PV: Theo ông, đâu là khâu dễ xảy ra sai sót nhất trong chuỗi cung ứng thực phẩm vào trường học?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Vấn đề khó nhất vẫn là tổ chức thực hiện và giám sát tại chỗ. Các quy định, chứng nhận vệ sinh, kiểm dịch đều đã có, nhưng nếu nhà trường và cơ quan quản lý giáo dục địa phương không thực hiện nghiêm túc, không kiểm tra định kỳ và đột xuất, thực phẩm bẩn vẫn có thể lọt vào bếp ăn. Những vụ việc vừa qua chứng minh rằng, chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo, toàn bộ chuỗi sẽ gặp rủi ro.

PV: Ngoài việc kiểm soát nguồn cung cấp, vai trò của hiệu trưởng và hội đồng nhà trường như thế nào trong thực tế?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Đây là mắt xích quan trọng nhất. Hiệu trưởng phải quán triệt nghiêm túc trách nhiệm an toàn thực phẩm, không chỉ ký hợp đồng hay giao việc cho bộ phận hành chính. Họ cần tổ chức kiểm tra định kỳ, phối hợp với cơ quan quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời đảm bảo học sinh được ăn thực phẩm sạch và đủ dinh dưỡng. Nếu hiệu trưởng và lãnh đạo nhà trường lơ là, nguy cơ bùng phát các vụ thực phẩm bẩn sẽ luôn hiện hữu.

Trong bối cảnh nhiều công ty cung ứng thực phẩm, từ lớn đến nhỏ, vai trò của nhà trường và ngành giáo dục chính là “bức tường cuối cùng” bảo vệ học sinh. Ngay cả khi nguồn cung phức tạp, nếu nhà trường thực hiện nghiêm quy trình kiểm soát và phối hợp với cơ quan quản lý, nguy cơ thực phẩm bẩn lọt vào bếp ăn sẽ giảm đáng kể.

Phụ huynh, nhà trường, cơ quan quản lý - Mỗi mắt xích đều quan trọng

PV: Như ông vừa nói, nhiều vụ việc đã được phát hiện. Vậy đâu là giải pháp chặn từ gốc, đặc biệt là vai trò của ngành giáo dục trong việc này?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Trước hết, ngành giáo dục phải đặt an toàn thực phẩm ngang tầm với nhiệm vụ giáo dục. Điều đó nghĩa là xây dựng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt: từ khâu tiếp nhận thực phẩm, lưu mẫu, đến bảo quản và chế biến phải có chuẩn mực rõ ràng. Giám sát thực hiện không chỉ tin tưởng đơn vị cung ứng, mà phải kiểm tra định kỳ, đột xuất, phối hợp chặt chẽ với cơ quan y tế và nông nghiệp.

Ngành giáo dục cần chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm, với chế tài nghiêm khắc đối với lãnh đạo nhà trường hoặc bộ phận không thực hiện nhiệm vụ. Nếu không thay đổi căn bản trong quản lý và giám sát, các vụ việc tương tự sẽ tiếp tục lặp lại.

Bữa ăn học đường không chỉ là vấn đề thực phẩm, mà là sức khỏe và tương lai của trẻ em (ảnh minh họa)

PV: Ngoài nhà trường, cơ quan quản lý giáo dục địa phương nên làm gì?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Cơ quan giáo dục không thể đứng ngoài. Họ phải cùng nhà trường giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng, phát hiện sớm rủi ro, cảnh báo kịp thời và phối hợp xử lý các đơn vị vi phạm. Đồng thời, phải tổ chức tập huấn, nâng cao nhận thức cho hiệu trưởng và nhân viên bếp ăn để họ hiểu rõ trách nhiệm và nguy cơ khi bỏ qua khâu kiểm tra. Vai trò của ngành giáo dục không chỉ là giám sát mà còn là dẫn dắt, bảo đảm mọi quy trình vận hành nghiêm ngặt, từ việc kiểm tra chất lượng thực phẩm đến xử lý sự cố và minh bạch thông tin với phụ huynh.

PV: Ông có thể nói rõ giải pháp gốc rễ để tránh thực phẩm bẩn trong trường học?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh: Trước hết, phòng bệnh từ gốc trong chăn nuôi và kiểm soát dịch bệnh kịp thời là quan trọng. Thứ hai, nhà nước cần giám sát chặt chẽ nguồn cung, đặc biệt là các doanh nghiệp tư nhân. Thứ ba, trách nhiệm của nhà trường, hiệu trưởng và ban giám hiệu phải nâng cao, bảo đảm tất cả thực phẩm đưa vào bếp ăn phải được kiểm tra kỹ. Cuối cùng, toàn xã hội phải vào cuộc: báo chí, mạng xã hội và phụ huynh đều là mắt xích giám sát. Chỉ khi toàn bộ hệ thống vận hành đồng bộ, thực phẩm bẩn mới được ngăn chặn từ gốc.

An toàn thực phẩm học đường không chỉ là trách nhiệm của nhà cung cấp hay cơ quan y tế, mà trước hết là của ngành giáo dục và lãnh đạo nhà trường. Nếu lơ là, dù luật, quy định hay chế tài có đầy đủ, thực phẩm bẩn vẫn xâm nhập và học sinh sẽ chịu hậu quả trực tiếp.

Bữa ăn học đường không chỉ là vấn đề thực phẩm, mà là sức khỏe và tương lai của trẻ em. Mọi mắt xích từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp cung cấp thực phẩm, nhà trường và xã hội đều phải vận hành đồng bộ. Phòng bệnh từ gốc, kiểm soát chặt chẽ và giám sát liên tục là cách duy nhất để tránh những vụ việc đau lòng tái diễn. Lợi nhuận không thể đặt lên trên sức khỏe và trách nhiệm không thể trốn tránh.

PV: Xin cảm ơn ông!

Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát đã đưa thịt lợn vào nhiều trường học tại TP. Hà Nội bằng cách nào?

Qua tìm hiểu của PV Dân Việt, Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát không trực tiếp cung cấp suất ăn học đường. Thay vào đó, xuất hiện một doanh nghiệp...

Bấm xem >>