Hoa phượng, bằng lăng nở dù sắp Lập Đông, điều bất thường gì đang xảy ra?

Hoa phượng và bằng lăng chỉ nở khi nhiệt độ khoảng 30 độ C và khoảng 8 giờ nắng/ngày - nhiệt độ hiếm có trong mùa Thu.

Hoa phượng, bằng lăng nở bất thường giữa tháng 11

Dù đã sang tháng 11, nhưng các loài hoa của mùa hè vẫn nở trái mùa tại miền Bắc. Hoa đào đã nở tại Lào Cai, Nghệ An. Vườn mai Yên Tử, Quảng Ninh đã có sắc vàng. Tại Hà Nội, trên các tuyến phố dọc sông Tô Lịch như Nguyễn Khang, Khương Đình, hoa phượng và bằng lăng nở lác đác. Theo quan sát, những cây có hoa nở có lá khá thưa, hoa nở không quá dày.

Hoa phượng và bằng lăng chỉ nở khi nhiệt độ khoảng 30 độ C và khoảng 8 giờ nắng một ngày. Thời tiết mùa thu năm nay nóng hơn bình thường nên đã đạt ngưỡng này.

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, nhiều trạm khí tượng trên cả nước ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày và nhiệt độ trung bình tháng 10/2026 đạt, vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ. Sang tháng 11, nhiệt độ trung bình trên toàn quốc được dự báo tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, các đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến Bắc Bộ và Trung Bộ có khả năng hoạt động yếu hơn.

Hoa bằng lăng nở dù đã sắp Lập Đông. ( Ảnh minh học: T.A)

Cụ thể, tháng 10/2026 ghi nhận diễn biến nhiệt độ đáng chú ý khi nền nhiệt trên hầu khắp cả nước cao hơn trung bình nhiều năm (TBNN) cùng thời kỳ. Trong đó, nhiệt độ trung bình tháng tại Bắc Bộ cao hơn từ 2-3 độ C; các khu vực khác phổ biến cao hơn 1-2 độ C, riêng một số nơi ở Nam Bộ cao hơn 0,5-1 độ C.

Đáng chú ý, có tới 98 trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ trung bình tháng đạt và vượt giá trị lịch sử cùng thời kỳ, trong đó riêng khu vực Bắc Bộ có 87 trạm. Đây là con số cho thấy mức độ bất thường của nền nhiệt trong tháng 10 năm nay.

Không chỉ nhiệt độ trung bình tháng, nhiệt độ cao nhất tuyệt đối ngày tại nhiều trạm cũng vượt giá trị lịch sử. Đợt nắng nóng diện rộng ở Bắc Bộ kéo dài từ ngày 28/9 đến 2/10, với nhiệt độ cao nhất phổ biến 35-37 độ C, có nơi trên 37 độ C. Trong đợt nắng nóng này, nhiều trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao nhất ngày vượt kỷ lục cùng thời kỳ, một số trạm liên tiếp xác lập mức cao mới.

PGS.TS. Đặng Văn Đông (Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả, Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho biết, hiện tượng hoa phượng và hoa bằng lăng nở vào cuối tháng 10, đầu tháng 11 là hiện tượng ra hoa ngoài thời kỳ nở rộ thông thường, nhưng không nhất thiết là biểu hiện của sự rối loạn sinh lý hay bất thường nghiêm trọng trong quá trình sinh trưởng của cây.

Về mặt sinh học, thời điểm ra hoa của thực vật được quyết định bởi sự tương tác giữa đặc tính di truyền của từng loài, trạng thái sinh lý của cây và các điều kiện ngoại cảnh như nhiệt độ, ánh sáng, lượng mưa, độ ẩm và chế độ dinh dưỡng.

Ở miền Bắc nước ta, hoa phượng (Delonix regia) thường nở rộ vào cuối xuân, đầu hè; hoa bằng lăng, phổ biến là bằng lăng nước (Lagerstroemia speciosa), cũng có mùa hoa chính vào những tháng hè. Tuy nhiên, thời kỳ ra hoa không phải là một mốc thời gian cố định tuyệt đối. Trong những điều kiện môi trường thuận lợi, cây vẫn có thể xuất hiện các đợt hoa muộn hoặc ra hoa bổ sung sau mùa chính.

Đặc biệt, cần phân biệt hai hiện tượng: cây tiếp tục nở những nụ hoa đã được hình thành từ trước và cây thực sự hình thành một đợt mầm hoa mới ngoài mùa vụ thông thường. Hai hiện tượng này có cơ chế sinh lý khác nhau.

"Nếu chỉ có một số cành hoặc một số cây xuất hiện hoa vào cuối thu, trong khi phần lớn quần thể vẫn sinh trưởng bình thường, có thể coi đây là biểu hiện biến động tự nhiên của quá trình ra hoa. Ngược lại, nếu nhiều cây đồng loạt ra hoa với cường độ lớn, kéo dài và lặp lại qua nhiều năm, chúng ta cần nghiên cứu kỹ hơn về những thay đổi trong điều kiện môi trường và nhịp sinh trưởng của cây", PGS.TS Đặng Văn Đông nói.

Những yếu tố tác động đến thời điểm ra hoa của cây

PGS.TS Đặng Văn Đông cho biết, có ba nhóm yếu tố thời tiết đáng quan tâm nhất là nhiệt độ, chế độ nước và ánh sáng. Trong đó, nhiệt độ và sự biến động của chế độ mưa có thể đóng vai trò quan trọng đối với hiện tượng ra hoa muộn ở các loài cây nhiệt đới như phượng và bằng lăng.

Nhiệt độ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động trao đổi chất, quang hợp, hô hấp, hoạt động của các enzyme và quá trình điều hòa sinh trưởng của thực vật. Khi nhiệt độ trong những tháng cuối năm duy trì ở mức cao hơn bình thường, cây có thể tiếp tục các hoạt động sinh trưởng và phát triển nụ hoa thay vì giảm dần hoạt động sinh trưởng theo mùa.

Đặc biệt, nếu những mầm hoa đã được hình thành từ trước, điều kiện nhiệt độ ấm có thể thúc đẩy quá trình phát triển của nụ, làm cho hoa nở vào thời điểm muộn hơn mùa chính.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng không phải cứ nhiệt độ tăng cao là cây sẽ ra hoa. Nhiệt độ quá cao, vượt ngưỡng thích hợp, có thể gây stress nhiệt, làm giảm quang hợp, ảnh hưởng đến sự hình thành và phát triển của hoa.

Thứ hai là sự thay đổi của chế độ mưa và độ ẩm. Ở nhiều loài cây nhiệt đới, sự luân phiên giữa các giai đoạn khô và ẩm có ảnh hưởng rõ rệt đến nhịp sinh trưởng. Khi cây trải qua thời kỳ thiếu nước, sinh trưởng của chồi và lá có thể bị hạn chế. Nếu sau đó xuất hiện mưa, độ ẩm đất được cải thiện và nhiệt độ phù hợp, cây có thể phục hồi sinh trưởng, đồng thời tạo điều kiện cho những mầm hoa đã hình thành tiếp tục phát triển.

Đây là một trong những cơ chế có thể góp phần giải thích hiện tượng một số cây phượng, bằng lăng ra hoa bổ sung sau các đợt thời tiết biến động.

Thứ ba là sự tương tác giữa ánh sáng, nhiệt độ và trạng thái sinh lý của cây.Ánh sáng không chỉ cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp mà còn tham gia điều hòa sinh trưởng thông qua cường độ chiếu sáng và độ dài ngày. Tuy nhiên, mức độ nhạy cảm với quang chu kỳ khác nhau giữa các loài.

Ở cây xanh đô thị, điều kiện chiếu sáng còn chịu ảnh hưởng của mật độ xây dựng, bóng che của công trình và hệ thống chiếu sáng nhân tạo. Những yếu tố này có thể làm thay đổi môi trường sinh trưởng tại từng vị trí, mặc dù chưa thể khẳng định chúng là nguyên nhân trực tiếp gây ra hoa trái mùa ở phượng và bằng lăng.

Ngoài ra, các yếu tố như cắt tỉa cành, rụng lá do sâu bệnh, tổn thương cơ giới hoặc mất cân đối dinh dưỡng cũng có thể làm thay đổi trạng thái sinh trưởng và thời điểm phát triển của nụ hoa.

"Điểm cần nhấn mạnh là thời tiết không nhất thiết làm cây hình thành ngay mầm hoa mới, mà trong nhiều trường hợp chỉ thúc đẩy những mầm hoa đã có sẵn phát triển và nở. Vì vậy, muốn xác định nguyên nhân chính xác, cần theo dõi cả quá trình hình thành mầm hoa, phát triển nụ và thời điểm nở, chứ không chỉ quan sát khi hoa đã xuất hiện", PGS.TS Đặng Văn Đông nhận định.

Hoa nở trái mùa có phải là biểu hiện của biến đổi khí hậu? Trả lời câu hỏi này, PGS.TS Đặng Văn Đông cho rằng đây là vấn đề cần được nhìn nhận một cách thận trọng, khách quan và dựa trên bằng chứng khoa học.

Trước hết, cần phân biệt rõ giữa biến động thời tiết và biến đổi khí hậu. Biến động thời tiết là những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa, độ ẩm hoặc các hiện tượng khí tượng diễn ra trong khoảng thời gian ngắn, có thể chỉ vài ngày, vài tuần hoặc một mùa. Trong khi đó, biến đổi khí hậu phản ánh những thay đổi có tính dài hạn của hệ thống khí hậu, thường được đánh giá thông qua chuỗi số liệu nhiều thập kỷ.

"Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc một số cây phượng, bằng lăng nở hoa vào tháng 10 hoặc tháng 11 của một năm để khẳng định đây là hậu quả trực tiếp của biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, cũng không thể loại trừ khả năng biến đổi khí hậu đang góp phần làm thay đổi nhịp sinh trưởng và ra hoa của cây xanh đô thị", PGS.TS Đặng Văn Đông phân tích.

Gần 100 trạm khí tượng ghi nhận nhiệt độ cao kỷ lục, không khí lạnh tháng 11 ra sao?

Nhiệt độ tháng 10/2026 cao bất thường khi 98 trạm khí tượng trên cả nước ghi nhận mức trung bình tháng đạt hoặc vượt giá trị lịch sử. Sang tháng 11,...

Bấm xem >>