Tổng thống Mỹ Trump không còn nhiều lựa chọn với Venezuela?

Mặc dù có những tuyên bố mạnh miệng về Venezuela, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như đối mặt với những lựa chọn ngày càng hạn hẹp liên quan đến quốc gia Mỹ Latin này.

Thái độ quyết liệt với Venezuela

Một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Trump tuyên bố ông đã chấm dứt 94% hoạt động buôn bán ma túy bằng đường biển vào Mỹ và giảm số lượng người di cư bất hợp pháp vượt biên xuống “không”, ông đã công bố một lý lẽ mới cho chiến dịch leo thang chống lại Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

Tổng thống Venezuela Maduro. Ảnh: AP.

Ngày 16/12, trong một đăng tải trên mạng xã hội, ông Trump tuyên bố rằng Venezuela đã đánh cắp “dầu mỏ, đất đai và các tài sản khác” từ Mỹ để tài trợ cho các hoạt động tội phạm. Dường như ông Trump ám chỉ đến các vụ quốc hữu hóa từ nhiều thập kỷ trước và việc phá vỡ các hợp đồng với các công ty dầu mỏ của Mỹ khi Venezuela bắt đầu quốc hữu hóa ngành công nghiệp này.

Ông Trump dọa: Trừ phi “tài sản” của Mỹ được trả lại lập tức, lực lượng quân sự Mỹ tập hợp ở vùng biển Caribe “sẽ chỉ ngày càng lớn mạnh hơn” và gây ra “cú sốc chưa từng thấy” cho đối phương. Ông Trump trước đó đã triển khai lực lượng này với nhiệm vụ tấn công tàu thuyền bị cáo buộc chở ma túy và tịch thu tàu biển bị cáo buộc chở dầu của Venezuela.

Hiện nay lực lượng Mỹ đã thực hiện tới 28 vụ tấn công tàu thuyền, khiến ít nhất 104 người tử vong, đồng thời tuyên bố “phong tỏa” tất cả các tàu bị trừng phạt vận chuyển dầu của Venezuela. Ông Trump gần như không còn giả bộ công khai rằng mục tiêu chính của mình là ngăn chặn ma túy và người nhập cư chứ không phải là lật đổ ông Maduro.

Trong bài trả lời phỏng vấn của Politco đăng tải hôm 9/12, ông Trump nói thẳng rằng “ngày tàn của ông ta đã đến”. Còn hôm 18/12, khi được hỏi liệu ông có để ngỏ khả năng chiến tranh với Venezuela hay không, ông Trump trả lời NBC: “Tôi không loại trừ khả năng đó”.

Ông Trump còn ít sự lựa chọn?

Nhưng với việc ông Maduro vẫn kiên quyết bám trụ, các lựa chọn của ông Trump dường như đang thu hẹp nhanh chóng.

Trong một email hồi đáp, Phó Phát ngôn viên Nhà Trắng Anna Kelly cho biết: “Không có gì là ‘thu hẹp’ cả”. Bà nói thêm, ông Trump “đã có những hành động quyết đoán để ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp, trục xuất tội phạm bạo lực và bảo vệ đất nước chúng ta chống lại những kẻ khủng bố ma túy độc ác - điều này đang cứu sống vô số người trên khắp đất nước. Tổng thống Trump vẫn giữ tất cả các lựa chọn để giữ an toàn cho người dân Mỹ”.

Tuần trước ông Trump thông báo rằng các cuộc không kích trên bộ (mà các quan chức Mỹ cho biết có thể sẽ nhắm mục tiêu vào các trại biệt lập liên quan đến buôn bán cocaine hoặc các tài sản và cơ sở quân sự được chọn) “sẽ bắt đầu” diễn ra.

Thế nhưng nếu ông Maduro không rời bỏ Venezuela như mong muốn của Mỹ thì các chuyên gia khu vực và các cựu quan chức cho biết, Mỹ chỉ còn lại 2 lựa chọn hoặc rút quân hoặc thay đổi chế độ bằng vũ lực. Tuy nhiên, viễn cảnh một chiến dịch quân sự trên bộ, với khả năng người Mỹ tử trận, có thể là điều rất khó chấp nhận đối với một tổng thống đã tuyên bố “không còn chiến tranh nữa” và cho đến nay chỉ giới hạn hoạt động quân sự ở nước ngoài vào những cuộc tấn công từ xa trên không và trên biển.

Elliot Abrams, đặc phái viên nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump về Venezuela nhận định vào hôm 16/12: “Tôi cho rằng có thể trong một hoặc hai tháng nữa, Tổng thống… sẽ tuyên bố chiến thắng với lý do buôn bán ma túy trên biển đã giảm mạnh”.

Bên trong Quốc hội Mỹ là sự chia rẽ về vấn đề này. Một số nghị sĩ kịch liệt phản đối các hành động quân sự của Mỹ đang diễn ra ở vùng biển Caribe và phía đông Thái Bình Dương mà không có sự chấp thuận của cơ quan lập pháp, chứ chưa nói đến một cuộc tiến công trên bộ vào Venezuela. Trong khi đó, những nghị sĩ khác lại kêu gọi ông Trump hành động quyết đoán hơn.

“Không thể để người này tiếp tục đứng vững sau màn phô trương sức mạnh này” - Thượng nghị sĩ Lindsey Graham (đảng Cộng hòa) nói về việc Tổng thống Trump triển khai 15.000 binh sĩ và hàng chục tàu chiến cùng máy bay đến vùng biển Caribe.

Ai thực sự đứng sau căng thẳng với Venezuela?

Nghị sĩ Graham còn đặt câu hỏi liệu mục tiêu có phải là để hạ bệ ông Maduro hay không.

Chiến lược An ninh quốc gia mới của chính quyền ông Trump chuyển trọng tâm của Mỹ sang Tây Bán cầu, hứa hẹn sẽ thưởng cho các quốc gia tuân thủ chính sách “Nước Mỹ trên hết” và trừng phạt những quốc gia không tuân thủ.

Có ý kiến cho rằng Mỹ đang nhắm đến cả Cuba trong bối cảnh nền kinh tế Cuba đã được Venezuela hỗ trợ dưới thời Tổng thống Maduro và người tiền nhiệm của ông, Hugo Chávez.

Một cựu quan chức thứ hai cho biết: “Ngoại trưởng Mỹ Rubio (người gốc Cuba) là động lực thúc đẩy chính sách tăng cường quân sự ở Venezuela trong vài tháng qua, nhưng ông ấy vẫn chưa thuyết phục được Tổng thống Trump sử dụng lực lượng quân sự”. Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng chính ông Trump mới là người muốn leo thang căng thẳng.