Ông Trump đang chơi một canh bạc liều lĩnh với Iran, nhưng giờ đã quá muộn để rút lui

Khi kết quả các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran vẫn còn treo lơ lửng, có một điều gần như chắc chắn là Tehran đang nắm thế thượng phong trước Washington, tờ The i Paper của Anh bình luận.

Tổng thống Trump đang chơi một canh bạc liều lĩnh với Iran, nhưng giờ đã quá muộn để rút lui. Ảnh minh họa: Financial Times

Các nhân vật chủ chốt còn lại trong chính quyền Iran hẳn đã bất ngờ khi Tổng thống Donald Trump tuyên bố vào đầu tuần này rằng các cuộc đàm phán bí mật cuối tuần đã mở ra cơ hội hủy bỏ kế hoạch tấn công quân sự nhằm vào hạ tầng năng lượng của Iran.

Tuy nhiên, điều đáng nói là phần lớn Washington lại phản ứng bằng sự hoài nghi, tự hỏi liệu ông Trump có đang nói sự thật hay không.

Sự nghi ngờ đối với phát biểu của ông - được đăng trên mạng xã hội chỉ hai giờ trước khi thị trường tài chính Mỹ mở cửa - là hệ quả tất yếu của những mâu thuẫn liên tục và các thông điệp thay đổi chóng mặt trong nỗ lực tìm lối thoát khỏi cuộc xung đột mà chính ông đã tự đẩy mình vào.

Tính toán sai lầm ngay từ đầu

Tổng thống Trump rõ ràng từng tin rằng cuộc xung đột với Iran sẽ kết thúc trong vòng 72 đến 96 giờ.

Ông hy vọng tái hiện “thành công chớp nhoáng” từng đạt được khi loại bỏ Tổng thống Nicolás Maduro khỏi quyền lực ở Venezuela, rồi nhanh chóng chuyển sang mục tiêu khác.

Nhưng Iran không phải Venezuela.

Khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư, Tehran vẫn chứng minh năng lực tấn công mạnh mẽ, tiếp tục phóng tên lửa đạn đạo vào Israel, các quốc gia láng giềng, thậm chí vươn tới căn cứ quân sự Mỹ - Anh tại Diego Garcia.

Điều này hoàn toàn trái ngược với tuyên bố “xóa sổ hoàn toàn” năng lực quân sự Iran mà Trump từng đưa ra, và cũng khiến kế hoạch “giảm dần chiến dịch quân sự” của ông trở nên thiếu thực tế.

Từ đe dọa mạnh mẽ đến thoái lui

Cuối tuần qua, ông Trump còn tỏ ra cứng rắn khi đặt tối hậu thư 48 giờ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz, nếu không “Mỹ sẽ tấn công và phá hủy các nhà máy điện của họ, bắt đầu từ cơ sở lớn nhất”.

Thế nhưng chỉ đến sáng thứ Hai, ông đã buộc phải xuống thang. Trước áp lực giá năng lượng tăng vọt và tỷ lệ ủng hộ sụt giảm, động thái này gửi một tín hiệu rõ ràng tới Tehran: Iran đang nắm lợi thế.

Bằng cách biến việc kiểm soát eo biển Hormuz thành vấn đề sống còn của kinh tế toàn cầu, giới lãnh đạo Iran đã tận dụng một “quân bài chiến lược” nhằm gây áp lực buộc ông Trump phải lùi bước.

“Đàm phán bí mật” hay chỉ là đòn tâm lý?

Đến cuối ngày thứ Hai, phía Iran khẳng định các thông tin về đàm phán với Mỹ chỉ là “tin giả”.

Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf - người được cho là đang liên lạc với các đặc phái viên của Trump - tuyên bố không hề có bất kỳ cuộc thương lượng nào. Ông cho rằng những tin đồn này chỉ nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, đồng thời giúp Mỹ và Israel thoát khỏi “vũng lầy” hiện tại.

Dù vậy, một số nguồn tin cho biết các cuộc trao đổi gián tiếp vẫn diễn ra thông qua bên trung gian, tương tự các cuộc đàm phán tại Geneva trước khi chiến tranh bùng nổ. Các nhân vật như đặc phái viên Steve Witkoff và con rể ông Trump - Jared Kushner được cho là có thể tới Islamabad trong thời gian tới để tìm kiếm một thỏa thuận.

Ông Trump tuyên bố đã đạt được một “thỏa thuận 15 điểm” với Iran và khẳng định Tehran “muốn hòa bình”. Tuy nhiên, chi tiết duy nhất được công bố chỉ là cam kết không phát triển vũ khí hạt nhân - điều mà Iran thực tế đã nhiều lần tuyên bố trước đó.

Vẫn tăng quân, chưa có lối thoát

Bất chấp các tín hiệu đàm phán, Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường hiện diện quân sự tại Trung Đông. Dự kiến đến cuối tuần, số lính thủy đánh bộ Mỹ trong khu vực sẽ lên tới 4.500 người, làm dấy lên lo ngại về khả năng triển khai bộ binh nhằm buộc Iran mở lại eo biển hoặc kiểm soát kho uranium làm giàu.

Trong khi đó, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tỏ ra thận trọng với bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào do Mỹ thúc đẩy. Sau cuộc trao đổi với Trump, ông chỉ phát biểu rằng cần tận dụng “những thành quả quân sự” để đạt mục tiêu chiến tranh, đồng thời khẳng định Israel vẫn tiếp tục tấn công Iran và Lebanon.

Khi chính ông Trump cũng “bị tổn thương”?

Một chi tiết đáng chú ý: trong ngày thứ Hai, ông Trump đã ghé thăm Graceland - nơi gắn liền với Elvis Presley. Khi được hỏi về ca khúc yêu thích, ông chọn bài “Hurt” - một bản ballad nói về nỗi đau bị lừa dối.

“I’m so hurt / To think that you lied to me…” (Tạm dịch: Tôi rất đau/Khi nghĩ rằng người đã lừa dối tôi).

Đó có thể cũng là tâm trạng của không ít cử tri từng ủng hộ ông Trump, khi họ khó tìm thấy khẩu hiệu “Nước Mỹ trên hết” trong cuộc chiến với Iran. Với họ, một thỏa thuận hòa bình - dù mang tính tạm thời hay cơ hội - có lẽ là hy vọng cuối cùng để khôi phục niềm tin vào nhà lãnh đạo của phong trào MAGA.