Những vũ khí Iran có thể tung ra nếu Mỹ - Israel nối lại chiến dịch không kích

Dù Mỹ tuyên bố đã phá hủy phần lớn năng lực quân sự Iran, các đánh giá tình báo cho thấy Iran vẫn duy trì đáng kể kho tên lửa, UAV và khả năng tác chiến phi đối xứng, đủ sức kéo dài xung đột với Mỹ và đồng minh trong khu vực.

Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần tuyên bố quân đội Mỹ đã phá hủy toàn diện năng lực quân sự của Iran, bao gồm lực lượng tên lửa và hải quân, sau 6 tuần xung đột trước khi hai bên đạt được lệnh ngừng bắn vào đầu tháng 4.

Tuy nhiên, các cơ quan tình báo Mỹ và NATO cho rằng Iran vẫn duy trì được đáng kể năng lực quân sự, đặc biệt là kho tên lửa và các cơ sở quân sự ngầm. Điều này làm dấy lên nghi vấn về tuyên bố của ông Trump rằng Tehran đã bị “đánh tan”.

Theo các đánh giá tình báo, Iran vẫn còn đủ năng lực tên lửa để tiếp tục chiến đấu nếu chính quyền Tổng thống Donald Trump quyết định nối lại chiến dịch quân sự. Các chuyên gia thậm chí nhận định Tehran vẫn còn nhiều phương án đáp trả khác.

Xuồng cao tốc của Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tiếp cận tàu hàng Epaminondas trong vụ bắt giữ một trong hai tàu bị cáo buộc vi phạm tại eo biển Hormuz, ngày 21/4/2026. Ảnh: AP

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán giữa Washington và Tehran rơi vào bế tắc, trong khi chưa có bảo đảm nào cho một thỏa thuận hòa bình lâu dài và nguy cơ chiến tranh toàn diện tái diễn ngày càng gia tăng, giới quan sát cho rằng Iran vẫn có khả năng tiến hành một cuộc chiến tranh phi đối xứng kéo dài với Mỹ. Các chuyên gia nhận định Tehran vẫn sở hữu nhiều công cụ để leo thang xung đột nếu cần thiết.

“Sức mạnh của Tehran nằm ở năng lực tác chiến phi đối xứng như tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, máy bay không người lái, thủy lôi, các hoạt động tấn công mạng và mạng lưới lực lượng ủy nhiệm”, ông Frank A. Rose, cựu Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ phụ trách kiểm soát vũ khí dưới thời Tổng thống Barack Obama, nhận định.

Iran vẫn còn đáng kể năng lực tên lửa và UAV

Theo đánh giá của tình báo NATO được tiết lộ với The Independent, Iran vẫn duy trì ít nhất 60% năng lực tên lửa sau nhiều tuần giao tranh với Mỹ và Israel.

Trong khi đó, tình báo Mỹ cho rằng khoảng 90% các cơ sở lưu trữ và phóng tên lửa nằm sâu dưới lòng đất của Iran hiện đã “hoạt động một phần hoặc hoàn toàn”. Tehran cũng vẫn có thể tiếp cận 30 trong tổng số 33 căn cứ tên lửa bố trí dọc eo biển Hormuz.

Ông Rose nhận định Iran “nhiều khả năng vẫn sở hữu đáng kể tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình”. Theo ông, Iran vẫn còn đủ năng lực quân sự để “gây ra những xáo trộn nghiêm trọng trong khu vực”.

Nhà phân tích địa chính trị Dmitri Alperovitch thuộc tổ chức Silverado Policy Accelerator có trụ sở tại Washington trước đó cũng cho rằng Iran có thể tiếp tục duy trì cường độ tấn công hiện nay “trong nhiều tuần, thậm chí lâu hơn”.

Ngoài tên lửa, Iran vẫn có khả năng sản xuất số lượng lớn UAV cảm tử giá rẻ. Đây là loại vũ khí từng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc tấn công đáp trả nhằm vào nhiều mục tiêu ở Trung Đông.

UAV Shahed-136. Ảnh: Iranintl

Dù vậy, theo ông Rose, Iran hiện đã mất khả năng tạo ra “yếu tố bất ngờ chiến lược hoặc ưu thế áp đảo”. Ông cho rằng các hệ thống phòng thủ tên lửa tại vùng Vịnh đang ngày càng hiệu quả trong việc đối phó các đợt tập kích quy mô lớn bằng tên lửa và UAV.

Hạm đội muỗi

Iran tiếp tục tận dụng quyền kiểm soát eo biển Hormuz như một phần quan trọng trong chiến lược tác chiến phi đối xứng nhằm bù đắp sự thua kém về hỏa lực quân sự thông thường.

Khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua tuyến hàng hải này. Hiện Iran vẫn duy trì phong tỏa tại Hormuz, trong bối cảnh Mỹ đã tạm dừng kế hoạch hộ tống tàu thương mại đi qua khu vực.

Tổng thống Donald Trump tuyên bố hải quân Iran hiện “nằm dưới đáy biển và bị phá hủy hoàn toàn”, nhưng thừa nhận Mỹ chưa tấn công các xuồng cao tốc cỡ nhỏ mà Tehran gọi là “tàu tấn công nhanh”, do Washington không xem đây là mối đe dọa lớn.

Tuy nhiên, chính lực lượng xuồng cao tốc này - thường được gọi là “hạm đội muỗi” của Iran - đang trở thành mối đe dọa nghiêm trọng với tàu thuyền đi qua Hormuz. Các xuồng này khó bị theo dõi, thường được trang bị vũ khí và cho phép Tehran duy trì phong tỏa dù một phần tàu chiến lớn đã bị phá hủy.

Ông Rose cảnh báo: “Ngay cả khi bị suy yếu, Iran vẫn có thể đe dọa hoạt động hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh. Mối nguy chính là gây gián đoạn chứ không phải giành chiến thắng quân sự hoàn toàn”. Theo ông, Iran sẽ tiếp tục dựa vào chiến tranh phi đối xứng bởi đây là lĩnh vực mà Tehran tin rằng có thể đối phó ưu thế quân sự vượt trội của Mỹ.

Cáp ngầm ở eo biển Hormuz

Các phương tiện truyền thông có liên hệ với quân đội Iran hôm 15/5 kêu gọi Tehran áp phí đối với các tuyến cáp ngầm đi qua eo biển Hormuz. Theo hãng thông tấn Tasnim, động thái này không chỉ giúp Iran củng cố quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược mà còn có thể mang lại nguồn thu hàng tỷ USD, đồng thời tạo thêm đòn bẩy với phương Tây.

Hạ tầng Internet của các quốc gia vùng vịnh đang phụ thuộc chủ yếu vào cáp ngầm biển. Ảnh: Rest of World

Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) thuộc Liên hợp quốc, khoảng 99% lưu lượng internet toàn cầu được truyền tải qua các tuyến cáp ngầm dưới biển. Hệ thống này cũng phục vụ viễn thông, truyền tải điện năng và các dịch vụ điện toán đám mây.

Nhà phân tích địa chính trị và năng lượng Masha Kotkin - từng làm việc cho Bộ Ngoại giao Mỹ - cảnh báo nếu cáp ngầm bị hư hại, internet có thể chậm hoặc mất kết nối, thương mại điện tử bị gián đoạn, giao dịch tài chính bị đình trệ và kéo theo hệ lụy kinh tế nghiêm trọng.

Các quốc gia vùng Vịnh như UAE và Saudi Arabia đang đầu tư hàng tỷ USD vào trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng số nhằm giảm phụ thuộc vào dầu mỏ. Những dự án này phụ thuộc lớn vào hệ thống cáp ngầm để truyền tải dữ liệu tốc độ cao.

Các lực lượng ủy nhiệm

Tại Lebanon, quá trình tái vũ trang thành công của lực lượng Hezbollah được cho là đã khiến quân đội Israel bất ngờ, sau khi nhóm này phát động các cuộc tấn công đáp trả chiến dịch không kích Mỹ - Israel nhằm vào Iran hồi tháng 2.

Dù hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào giữa tháng 4, Israel và Hezbollah vẫn liên tục cáo buộc nhau vi phạm thỏa thuận. Israel cũng tiếp tục tiến hành nhiều đợt không kích tại Beirut và miền Nam Lebanon.

Hiện chưa rõ mức độ thiệt hại thực sự đối với năng lực quân sự của Hezbollah sau cuộc chiến mới nhất, song nhiều ngôi làng ở miền Nam Lebanon và các tòa nhà tại thủ đô Beirut đã bị phá hủy nặng nề.

Trong khi đó, lực lượng Houthi tại Yemen thời gian qua tương đối “im tiếng”. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng nhóm này có thể được triển khai nhằm gây bất ổn tại eo biển Bab el-Mandeb - tuyến hàng hải chiến lược nối Biển Đỏ với Vịnh Aden và Ấn Độ Dương. Đây là một trong những tuyến vận tải quan trọng nhất thế giới, nơi lưu thông phần lớn thương mại toàn cầu và các nguồn cung năng lượng.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), năm 2025 có hơn 4 triệu thùng dầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb mỗi ngày, tương đương khoảng 6% tổng lưu lượng dầu toàn cầu. Tuy nhiên, lưu lượng này đã giảm đáng kể trong những năm gần đây do các cuộc tấn công của Houthi nhằm vào tàu thương mại.

Tấn công mạng nhằm vào hạ tầng thiết yếu

Không chỉ các mục tiêu quân sự hay viễn thông bị đe dọa, các cơ quan an ninh Mỹ còn cảnh báo nguy cơ tấn công mạng từ các nhóm có liên hệ với Iran, đặc biệt nhằm vào hệ thống nước sạch và năng lượng.

Ông Jeffrey Hall, quan chức Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA), cảnh báo các cuộc tấn công mạng nhằm vào hệ thống nước uống và xử lý nước thải có thể trực tiếp đe dọa sức khỏe cộng đồng cũng như khả năng chống chịu của xã hội.

“Chỉ cần một vụ xâm nhập cũng có thể làm gián đoạn quá trình xử lý nước, gây ô nhiễm nguồn nước, phá hỏng thiết bị và làm suy giảm niềm tin của công chúng”, ông Hall cho biết.

Cảnh báo này cũng nhận được sự ủng hộ của hàng loạt cơ quan an ninh Mỹ như FBI, Cơ quan An ninh Quốc gia (NSA), Bộ Tư lệnh Không gian mạng Mỹ, Bộ Năng lượng Mỹ và Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng (CISA).