Nga tung Su-57 và MiG-35 săn UAV Ukraine, hé lộ nước cờ lạ

Nga được cho là đang sử dụng nhiều dòng máy bay chiến đấu với năng lực khác nhau, từ tiêm kích Su-57 thế hệ thứ năm đến MiG-35, để đối phó với các thiết bị bay không người lái (UAV) tầm xa của Ukraine.

Trong khi thông tin về việc Nga sử dụng Su-57 cho nhiệm vụ phòng không và đánh chặn UAV Ukraine xuất hiện khá nhiều thì thông tin về việc Nga triển khai MiG-35 khá hiếm. Theo một số báo cáo, kể từ khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát, mới chỉ có ba trường hợp MiG-35 được ghi nhận tham gia các hoạt động tác chiến, tất cả đều liên quan đến nhiệm vụ chống UAV.

Máy bay chiến đấu MiG-35. Ảnh: Wikipedia

Vì sao MiG-35 ít xuất hiện trên chiến trường?

Một trong những nguyên nhân chính khiến MiG-35 ít xuất hiện trên chiến trường là số lượng máy bay này của Nga rất hạn chế. Theo EurAsian Times, đến nay, Lực lượng Không quân Vũ trụ Nga (VKS) mới tiếp nhận sáu chiếc MiG-35, gồm bốn chiếc MiG-35S một chỗ ngồi và hai chiếc MiG-35UB hai chỗ ngồi.

Cả sáu máy bay đều thuộc lô thử nghiệm và tiền sản xuất, được hoàn thiện trong giai đoạn 2018-2023. Trong đó, hai chiếc MiG-35UB được sử dụng cho mục đích huấn luyện.

MiG-35 chưa được đưa vào sản xuất hàng loạt. Số lượng máy bay ít, cùng với việc chương trình phát triển chưa hoàn tất, khiến Nga khó triển khai dòng tiêm kích này trên quy mô lớn hoặc sử dụng thường xuyên trong các nhiệm vụ tác chiến ở tuyến đầu.

Năm 2018, Nga đặt hàng lô MiG-35 đầu tiên và đưa dòng máy bay này vào biên chế từ năm 2019. Kể từ đó, Moscow chưa công bố thêm đơn đặt hàng mới.

Ban đầu, Nga dự kiến mua 37 chiếc MiG-35, sau đó điều chỉnh kế hoạch xuống còn 24 chiếc. Tuy nhiên, số lượng đặt mua cuối cùng chỉ dừng ở sáu chiếc. Thay vì tiếp tục đầu tư cho MiG-35, Nga ưu tiên các dòng máy bay do Sukhoi phát triển, gồm Su-34, Su-35 và tiêm kích thế hệ thứ năm Su-57.

Những hạn chế về công nghệ và năng lực tác chiến

Dù được quảng bá là tiêm kích thế hệ 4++, một số nhà phân tích cho rằng, MiG-35 chưa tạo ra bước tiến đáng kể so với MiG-29, dòng máy bay được phát triển từ thời Liên Xô. Theo đó, những cải tiến của MiG-35 về tầm bay, hiệu suất động cơ và tải trọng chưa đủ tạo nên khác biệt lớn so với các phiên bản MiG-29 trước đó.

Về thiết kế, MiG-35 tiếp tục kế thừa nhiều đặc điểm của dòng MiG-29, với một số điều chỉnh như tăng dung tích nhiên liệu bên trong và mở rộng diện tích cánh. Hệ thống radar cũng là một điểm gây tranh luận. MiG-35 được trang bị radar mảng pha quét điện tử thụ động (PESA), thay vì radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) từng được kỳ vọng. Các phiên bản sản xuất cũng chưa tích hợp hệ thống điều khiển hướng lực đẩy của động cơ như kế hoạch ban đầu.

Một số nhà phân tích cho rằng MiG-35 ngày càng gặp bất lợi trước những thay đổi trong tác chiến trên không hiện đại. Dòng máy bay này không có thiết kế tàng hình, đồng thời còn những hạn chế về khả năng sử dụng vũ khí tầm xa, hợp nhất dữ liệu cảm biến, tác chiến điện tử và kết nối thông tin giữa các lực lượng.

Trong môi trường tác chiến ngày càng phụ thuộc vào khả năng phát hiện mục tiêu từ xa, chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa nhiều hệ thống vũ khí, những hạn chế này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của MiG-35 trước các đối thủ được trang bị công nghệ tiên tiến.

Dù chương trình MiG-35 chưa đạt được kết quả như kỳ vọng, chi phí mua sắm và vận hành được cho là thấp hơn so với một số dòng máy bay Sukhoi hạng nặng như Su-34 và Su-35. Đây có thể là một yếu tố khiến Nga tiếp tục cân nhắc vai trò của MiG-35 trong kế hoạch phát triển lực lượng không quân.

Việc sử dụng MiG-35 trong các nhiệm vụ chống UAV có thể được xem là cơ hội để Nga đánh giá khả năng vận hành của máy bay trong điều kiện thực tế, qua đó thu thập dữ liệu phục vụ những đợt nâng cấp hoặc kế hoạch sản xuất tiếp theo.

Máy bay chiến đấu Su-57. Ảnh: Wikipedia

Vì sao Nga sử dụng Su-57 để đánh chặn UAV?

Khác với MiG-35, Su-57 là tiêm kích thế hệ thứ năm của Nga, được phát triển với trọng tâm là khả năng tàng hình và các hệ thống tác chiến tiên tiến. Tuy nhiên, dòng máy bay này cũng chỉ xuất hiện hạn chế trong cuộc xung đột tại Ukraine.

Trong một đợt tập kích UAV của Ukraine nhằm vào nhà máy lọc dầu Omsk hồi tháng 7, các hình ảnh do người dân địa phương ghi lại cho thấy một máy Su-57 bay qua khu vực.

Trước đó, một số hình ảnh cho thấy Su-57 mang tên lửa không đối không R-73 trên các giá treo bên ngoài dưới cánh, thay vì bố trí trong khoang vũ khí bên trong thân máy bay. Một số hình ảnh khác cũng ghi nhận máy bay mang tên lửa thuộc dòng R-73/R-74, được NATO định danh là AA-11 Archer.

Việc mang vũ khí bên ngoài có thể làm tăng diện tích phản xạ radar, qua đó ảnh hưởng đến khả năng tàng hình của Su-57. Tuy nhiên, nếu máy bay được sử dụng chủ yếu để đánh chặn UAV trong những khu vực có mức độ đe dọa thấp hơn, yêu cầu duy trì khả năng tàng hình có thể không còn là ưu tiên hàng đầu.

Tên lửa không đối không tầm ngắn cũng có thể được sử dụng để đánh chặn một số loại UAV, tùy thuộc vào đặc điểm mục tiêu và điều kiện tác chiến.

Một số nhà quan sát cho rằng, sở dĩ Nga hạn chế sử dụng Su-57 trong các hoạt động chiến đấu có mức độ rủi ro cao là nhằm bảo vệ triển vọng xuất khẩu của dòng máy bay này. Việc sử dụng Su-57 trong các nhiệm vụ đánh chặn UAV có thể giúp Nga hạn chế nguy cơ tổn thất so với những hoạt động đối đầu trực tiếp với tiêm kích hoặc hệ thống phòng không hiện đại.

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, bước sang năm thứ năm, đặt Moscow trước yêu cầu vừa duy trì năng lực tác chiến, vừa hạn chế tổn thất về khí tài. Các đợt tập kích UAV quy mô lớn của Ukraine càng làm gia tăng sức ép đối với hệ thống phòng không Nga.

Theo các chuyên gia quân sự, việc Nga điều động cả Su-57, dòng tiêm kích thế hệ thứ năm tiên tiến nhất của nước này, lẫn MiG-35, mẫu máy bay chưa được sản xuất hàng loạt, cho các nhiệm vụ chống UAV phản ánh nhu cầu tận dụng những phương tiện sẵn có để bảo vệ các mục tiêu trọng yếu. Tuy nhiên, hiệu quả của cách triển khai này còn phụ thuộc vào chi phí đánh chặn, năng lực phát hiện mục tiêu và mức độ phù hợp của từng loại máy bay với nhiệm vụ cụ thể.

Thỏa thuận ngừng bắn tại Oleshky của Nga và Ukraine đang được triển khai thế nào?

Nga và Ukraine đang chuẩn bị các bước để thực hiện cam kết liên quan đến thỏa thuận ngừng bắn tại thành phố Oleshky, tỉnh Kherson, nhằm tạo điều kiện...

Bấm xem >>