Nga lần đầu phóng tên lửa siêu thanh Kh-22 vào thủ đô Kiev của Ukraine

Ngày 24/1, Nga lần đầu tiên sử dụng tên lửa hành trình hạng nặng Kh-22 để tấn công trực tiếp thủ đô Kiev của Ukraine.

Theo các nguồn tin, khoảng 12 quả Kh-22 đã được phóng vào nhiều mục tiêu trong thành phố của Ukraine. Đây là loại tên lửa khổng lồ, nặng tới 6 tấn, chỉ có thể mang theo bởi máy bay ném bom chiến lược Tu-22M3, do kích thước quá lớn khiến chúng không thể triển khai trên các tiêm kích thông thường.

Tên lửa hành trình Kh-22. (Nguồn: MW)

Từ khi xung đột toàn diện bùng nổ vào tháng 2/2022, Nga đã sử dụng Kh-22 khá thường xuyên, một phần nhờ kho dự trữ khổng lồ từ thời Liên Xô vẫn được bảo quản tốt. Bên cạnh đó, nhiều tên lửa Kh-22 đã gần hết vòng đời kỹ thuật, nên việc đưa chúng vào chiến đấu vừa giúp tiêu hao kho cũ, vừa tiết kiệm chi phí tiêu hủy, khiến Moscow coi đây là giải pháp hiệu quả về mặt kinh tế trong chiến sự.

Người phát ngôn Không quân Ukraine Yury Ignat, nhiều lần thừa nhận các hệ thống phòng không của Kiev gần như bất lực trước loại tên lửa này. Ông nhấn mạnh rằng Ukraine hiện không có phương tiện nào đủ khả năng đánh chặn Kh-22, chủ yếu do tốc độ bay cực cao của nó.

Theo các thống kê đến cuối năm 2023, Nga đã phóng khoảng 300 quả Kh-22 vào các mục tiêu trên khắp Ukraine trong chưa đầy hai năm, phía Ukraine không ghi nhận trường hợp đánh chặn thành công nào. Dù sau đó Kiev từng tuyên bố bắn hạ một số quả Kh-22, nhưng những thông tin này vẫn gây nhiều tranh cãi, nhất là khi xét đến lịch sử các tuyên bố phòng không không chính xác trước đây cùng với hạn chế kỹ thuật của các hệ thống đang vận hành.

Kh-22 được đưa vào biên chế quân đội Liên Xô từ năm 1962 và cho đến nay vẫn nằm trong số những tên lửa có hiệu suất bay đáng gờm nhất thế giới. Ban đầu, nó được thiết kế để tiêu diệt các nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ, vốn được bảo vệ bởi nhiều tầng phòng không hiện đại. Để xuyên thủng các lớp phòng thủ này, Kh-22 sở hữu quỹ đạo bay bất thường cùng tốc độ siêu thanh cực cao, gần Mach 4,6, khiến việc đánh chặn trở nên vô cùng khó khăn ngay cả với các hệ thống phòng không tiên tiến.

Dù Nga đã đẩy mạnh sản xuất nhiều loại tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo kể từ năm 2022, quy mô hiện nay vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với thời Liên Xô. Điều này đồng nghĩa rằng khi kho dự trữ Kh-22 dần cạn kiệt, Moscow sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì một lực lượng lớn tên lửa tầm xa phóng từ máy bay như trước đây.

Tuy sở hữu sức mạnh và tốc độ đáng sợ, Kh-22 không được thiết kế tối ưu cho các cuộc tấn công mục tiêu mặt đất. Hệ thống dẫn đường của tên lửa được phát triển từ cuối những năm 1950, chủ yếu để bám theo tàu chiến trên biển, nên khi sử dụng trên đất liền, khả năng phân biệt mục tiêu với các vật cản xung quanh bị hạn chế, khiến độ chính xác không cao như các loại tên lửa hiện đại.

Trong khi chưa thể đối phó trực tiếp với Kh-22, Ukraine từng đạt một chiến công đáng chú ý vào tháng 4/2024 khi bắn rơi một máy bay ném bom chiến lược Tu-22M3 của Nga. Theo các nguồn tin phương Tây và Ukraine, vụ việc được cho là nhờ hệ thống phòng không tầm xa S-200 từ thời Liên Xô. Đáng chú ý, S-200 không còn nằm trong biên chế Ukraine khi xung đột nổ ra vào tháng 2/2022, nhưng nhiều khả năng các hệ thống này đã được đưa ra khỏi kho dự trữ hoặc được Ba Lan – quốc gia vẫn phụ thuộc nhiều vào loại vũ khí này, viện trợ.

Với tầm bắn lên tới khoảng 300 km, S-200 thuộc nhóm hệ thống phòng không tầm xa hiếm có trên thế giới, đặc biệt hiệu quả khi nhắm vào các mục tiêu lớn, bay cao và có giá trị chiến lược như Tu-22M3.