Mỹ hủy đàm phán phút chót với Iran tại Pakistan

Quyết định bất ngờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy chuyến công du tới Islamabad vào phút chót đã khiến triển vọng nối lại đàm phán với Iran thêm mong manh. Tuy nhiên, những tín hiệu từ các kênh liên lạc hậu trường cho thấy ngoại giao chưa hoàn toàn bế tắc, trong bối cảnh căng thẳng quân sự và rủi ro năng lượng toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Quyết định bất ngờ của Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy chuyến công du tới Islamabad vào phút chót đã khiến triển vọng nối lại đàm phán với Iran thêm mong manh. Tuy nhiên, những tín hiệu từ các kênh liên lạc hậu trường cho thấy ngoại giao chưa hoàn toàn bế tắc, trong bối cảnh căng thẳng quân sự và rủi ro năng lượng toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi (giữa) tại căn cứ Nur Khan, gần Islamabad, Pakistan ngày 24-4. Ảnh: AFP

Ngày 25-4, Tổng thống Donald Trump tuyên bố hủy kế hoạch cử phái đoàn cấp cao tới Islamabad (Pakistan) để tham gia vòng đàm phán gián tiếp với Iran. Quyết định được đưa ra chỉ vài giờ trước giờ khởi hành, khi đặc phái viên Steve Witkoff và cố vấn Jared Kushner đã sẵn sàng lên đường. Ông Trump cho biết không hài lòng với tiến độ đàm phán cũng như cách tiếp cận của Tehran, đồng thời cáo buộc Iran đang sử dụng chiến thuật "câu giờ". Nhà lãnh đạo Mỹ khẳng định Washington đang "nắm toàn bộ lợi thế" và Tehran có thể chủ động liên hệ nếu thực sự muốn đạt được thỏa thuận.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Pakistan đang tích cực đóng vai trò trung gian. Trước đó, Thủ tướng Shehbaz Sharif cùng các quan chức cấp cao đã tiến hành nhiều cuộc trao đổi với phía Iran nhằm tạo điều kiện cho đối thoại. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có mặt tại Islamabad từ ngày 24/4, hội kiến với lãnh đạo Pakistan, trong đó có Thủ tướng Sharif và Tổng tham mưu trưởng quân đội Asim Munir. Tuy nhiên, Tehran khẳng định không có kế hoạch gặp trực tiếp phía Mỹ, mà chỉ sử dụng Pakistan như kênh trung gian để truyền đạt quan điểm.

Lập trường của Iran tiếp tục thể hiện sự cứng rắn khi nhấn mạnh chỉ tham gia đàm phán nếu các điều kiện tiên quyết được đáp ứng, bao gồm việc dỡ bỏ phong tỏa và giảm áp lực quân sự. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian tuyên bố nước này sẽ không đối thoại trong tình trạng bị "đe dọa hoặc cưỡng ép", đồng thời cảnh báo sẽ có phản ứng nếu các biện pháp phong tỏa tiếp tục được duy trì.

Việc Mỹ hủy đàm phán được xem là một bước đi trong chiến lược "gây áp lực tối đa", kết hợp giữa sức ép quân sự và kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ. Hiện Washington vẫn duy trì phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran, trong khi Tehran tăng cường kiểm soát tại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Những diễn biến này đã gây gián đoạn đáng kể đến thương mại quốc tế và đẩy giá dầu tăng mạnh, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ khủng hoảng năng lượng nếu căng thẳng kéo dài.

Tuy nhiên, một chi tiết đáng chú ý là chỉ ít phút sau khi Mỹ hủy chuyến đi, phía Iran đã gửi một đề xuất mới được cho là "tốt hơn đáng kể". Tổng thống Trump tiết lộ điều này như bằng chứng cho thấy áp lực đang phát huy hiệu quả, dù không công bố nội dung cụ thể. Diễn biến này cho thấy dù các cuộc đàm phán chính thức bị gián đoạn, các kênh liên lạc hậu trường vẫn hoạt động và có thể đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì đối thoại.

Trong khi đó, tình hình thực địa tiếp tục diễn biến phức tạp. Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran và các lực lượng đồng minh, trong khi Tehran cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu các hành động "gây hấn" tiếp diễn. Tại eo biển Hormuz, các hoạt động quân sự và kiểm soát hàng hải tiếp tục là điểm nóng, khiến cộng đồng quốc tế lo ngại về an ninh năng lượng và thương mại toàn cầu.

Các nước châu Âu cũng đang chuẩn bị các biện pháp nhằm đảm bảo an ninh hàng hải, đồng thời kêu gọi các bên kiềm chế và nối lại đối thoại. Giới lãnh đạo quốc tế cảnh báo rằng tâm lý hoảng loạn trước bất ổn địa chính trị có thể làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt năng lượng, đặc biệt khi nguồn cung toàn cầu đang chịu nhiều sức ép.

Dù triển vọng đàm phán chính thức còn nhiều thách thức, cả Mỹ và Iran đều chưa đóng lại cánh cửa đối thoại. Washington cho biết sẵn sàng trao đổi qua các kênh linh hoạt hơn, trong khi Tehran tiếp tục tận dụng vai trò trung gian của các quốc gia như Pakistan và Oman để duy trì liên lạc. Thực tế này phản ánh một giai đoạn vừa đối đầu vừa thương lượng, trong đó các bên sử dụng đồng thời sức ép và ngoại giao để tìm kiếm lợi thế.

Quyết định hủy chuyến đi của Tổng thống Trump vì vậy không chỉ là một bước lùi trong ngoại giao công khai, mà còn có thể là động thái chiến lược nhằm gia tăng đòn bẩy đàm phán. Trong bối cảnh căng thẳng vẫn leo thang và lòng tin giữa các bên chưa được khôi phục, tương lai của tiến trình hòa giải Mỹ - Iran vẫn phụ thuộc lớn vào các kênh tiếp xúc hậu trường và mức độ sẵn sàng nhượng bộ của mỗi bên.