Ai là bên chiến thắng trong cuộc chiến Mỹ - Iran?

Hiện nay, nhiều người đặt câu hỏi: sau thỏa thuận ngừng bắn, rốt cuộc ai là người chiến thắng trong cuộc chiến ở Iran - Tehran hay Washington?

Ông Trump đang có nhiều lựa chọn khó khăn về vấn đề Iran. Ảnh: WH.

Có nhiều người cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thất bại trong các mục tiêu của ông và đang phải tìm lối thoát ít mất mặt nhất khỏi cuộc chiến.

Xét một cách hình thức, điều này là đúng ở thời điểm hiện tại, bởi đến khi ngừng bắn, người Mỹ không những không đạt được mục tiêu trong cuộc chiến (không thay đổi được chế độ ở Iran, không kiểm soát được dầu khí của Iran, và kho dự trữ uranium làm giàu cũng không biến mất), mà trên thực tế còn để Iran giành được một lợi thế lớn chưa từng có trước chiến tranh - quyền kiểm soát eo biển Hormuz, thứ mà Tehran, như họ đã tuyên bố, sẽ không từ bỏ.

Và theo giới quan sát, chắc chắn Iran sẽ tận dụng lệnh ngừng bắn để khôi phục sức mạnh quân sự, cũng như có thể tăng tốc chương trình phát triển vũ khí hạt nhân, nếu họ vẫn còn đủ năng lực kỹ thuật.

Tệ hơn đối với Mỹ là cả thế giới đã chứng kiến rằng, không nhất thiết phải khuất phục Washington, hoàn toàn có thể chống lại, và rồi Mỹ sẽ buộc phải bước vào đàm phán.

Điều này đặt toàn bộ chiến lược của Mỹ nhằm duy trì vị thế thống trị toàn cầu vào thế bị đe dọa - chiến lược dựa trên việc kiểm soát các nguồn tài nguyên chủ chốt của thế giới, cũng như thay thế luật pháp quốc tế bằng “luật của kẻ mạnh”.

Tuy nhiên, xung đột vẫn chưa đi đến hồi kết và chiến tranh có thể bùng phát trở lại bất cứ lúc nào. Lý do cũng đã xuất hiện - sự khác biệt trong cách hiểu giữa Israel và Mỹ một bên với Iran bên kia về vấn đề Lebanon. Sau các cuộc không kích của Israel vào Beirut, Tehran đã đe dọa rút khỏi thỏa thuận ngừng bắn.

Về cơ bản, ông Trump đang đứng trước hai lựa chọn.

Phương án thứ nhất là giữ nguyên hiện trạng và “rửa tay”. Thậm chí có thể tuyên bố về một “thỏa thuận với Iran” mang tính hình thức, dù trên thực tế sẽ không tồn tại, bởi lập trường của hai bên quá khác biệt và ngoài một tuyên bố chung mang tính nguyên tắc, không ràng buộc, Tehran và Washington khó có thể thống nhất thêm điều gì.

Khi đó, khu vực sẽ tự vận hành theo cách riêng: Israel tiếp tục chiến đấu với Iran và Hezbollah, còn các nước vùng Vịnh sẽ tìm cách thỏa thuận với Tehran (với tư cách “người kiểm soát Hormuz”) cùng các đồng minh của họ là Moscow và Bắc Kinh.

Ảnh hưởng của Mỹ tại Vịnh Ba Tư sẽ dần suy giảm. Trong kịch bản này, đó thực sự sẽ là một thất bại mang tính lịch sử của Mỹ và là sự sụp đổ của toàn bộ chiến lược nói trên của Washington.

Phương án thứ hai là quay lại cuộc chiến và đối mặt với chính những vấn đề đã buộc Mỹ phải chấp nhận ngừng bắn: không thể đánh bại Iran chỉ bằng các đòn không kích, rủi ro lớn đối với thị trường dầu khí toàn cầu và nền kinh tế thế giới nói chung, cũng như nguy cơ thất bại với tổn thất nặng nề nếu tiến hành chiến dịch trên bộ.

Tuy nhiên, với mức độ đặt cược địa chính trị cực kỳ cao, không thể loại trừ phương án thứ hai.

Quyết định của ông Trump sẽ trở nên rõ ràng trong vòng hai tuần tới, hoặc thậm chí sớm hơn.