Dừa bonsai tạo hình ngựa thiên thần hút khách trước Tết

TP HCM - Những ngày cận Tết, các chậu dừa bonsai tạo hình ngựa thiên thần của Đậu Thanh Tùng, xã Bình Lợi, được nhiều khách tìm mua.

Năm nay, Thanh Tùng chuẩn bị khoảng 800 chậu dừa bonsai các loại, trong đó gần 200 cây được tạo hình ngựa thiên thần. Giá bán dao động từ 250.000 đồng đến hơn 2 triệu đồng mỗi chậu, tùy kích thước và mức độ cầu kỳ. Theo anh, lượng đơn đặt hàng đã đạt khoảng 50% tổng số sản phẩm dự kiến bán ra trong dịp Tết, riêng mẫu ngựa thiên thần đã được khách đặt mua gần hết.

Thanh Tùng cho biết dòng bonsai ngựa thiên thần được anh phát triển riêng cho mùa Tết năm nay, dựa trên kỹ thuật tạo hình linh vật từ trái dừa kết hợp với dáng bonsai truyền thống. Các chi tiết như cánh vàng, cánh bạc đều được làm thủ công, gắn trực tiếp lên cây sau khi dừa đạt kích thước và độ cứng phù hợp.

"Ngựa là hình ảnh quen thuộc trong quan niệm dân gian, gắn với ý nghĩa may mắn, thuận lợi. Vì vậy nhiều khách chọn mua để trưng trong phòng khách, văn phòng hoặc làm quà biếu đầu năm", anh Tùng nói.

Dừa bonsai tạo hình ngựa thiên thần là sản phẩm được Tùng sáng tạo riêng cho năm nay. Ảnh: NVCC.

Bắt đầu làm dừa bonsai từ khoảng năm 2019, Tùng cho biết ý tưởng đến từ mâm ngũ quả ngày Tết của gia đình. Trong khi nhiều loại cây cảnh đã được khai thác mạnh trong nghệ thuật bonsai, trái dừa, loại quả quen thuộc với người Việt, lại ít được tạo hình, chủ yếu dùng làm thực phẩm hoặc đồ uống.

"Khi tìm hiểu thêm, tôi thấy ở Indonesia và Malaysia, người ta tạo hình linh vật từ dừa khô khá phổ biến. Tôi thử học hỏi cách làm, rồi điều chỉnh lại cho phù hợp với điều kiện khí hậu và thị hiếu người Việt", anh nói.

Sau nhiều năm thử nghiệm, anh dần hoàn thiện kỹ thuật và phát triển thành sản phẩm thương mại ổn định, song hiện vẫn chưa có nhiều người theo đuổi dòng dừa bonsai tạo hình linh vật tại TP HCM do yêu cầu kỹ thuật cao và thời gian nuôi dài.

Nguyên liệu chính để làm bonsai là giống dừa ta, trái nhỏ và đã già. Đây là loại dừa thường khó tiêu thụ vì năng suất thấp, giá bán không cao. Tuy nhiên, nhờ kích thước gọn và vỏ cứng, loại dừa này lại phù hợp để tạo hình bonsai. Theo chủ vườn, việc tận dụng nguồn nguyên liệu này giúp nâng giá trị kinh tế của trái dừa, đồng thời tạo thêm đầu ra cho nông dân.

Ngoài ngựa, anh còn tạo hình đủ 12 con giáp, trong ảnh là mèo và khỉ. Ảnh: NVCC.

Quy trình tạo tác một cây dừa bonsai kéo dài từ 8 tháng đến một năm. Trái dừa sau khi được chọn sẽ ươm cho nảy chồi khoảng 1-2 cm, rồi tiến hành lột vỏ, cạo mụn dừa. Đây là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, bởi chỉ cần làm gãy chồi non, cây sẽ không thể tiếp tục tạo hình.

Tiếp theo là khâu rọc yếm và đánh bóng gáo dừa, được xem là bước quyết định tính thẩm mỹ. Nếu thao tác không đúng thời điểm, dáng cây sẽ bị phá vỡ. Khi cây ra lá, người thợ bắt đầu uốn rễ, tạo thế trực, bay, huyền hoặc thác đổ. Một cây dừa bonsai đạt yêu cầu phải có bộ lá nhỏ, rễ nổi khỏe trên mặt chậu khoảng 5-7 cm, gáo dừa nhẵn bóng và dáng cây cân đối.

Thanh Tùng cho biết, tỷ lệ hao hụt trong quá trình làm khá cao. Từ khoảng 100 trái dừa ban đầu, sau khi chọn lọc và chăm sóc, chỉ còn 25-35 cây đạt tiêu chuẩn để bán. Riêng với dòng bonsai linh vật, ngoài phần cây, người thợ còn phải tạo hình và gắn linh vật hoàn toàn thủ công. Khâu hoàn thiện tạo hình mất khoảng 40 phút cho mỗi cây, chưa kể thời gian nuôi dưỡng trước đó.

"Với bonsai linh vật, ngoài kỹ thuật, người làm phải tạo được cái 'thần' của con vật. Vì làm tay hoàn toàn nên không có hai sản phẩm nào giống nhau", anh cho biết.

Đậu Thanh Tùng và sản phẩm đắt hàng dịp Tết. Ảnh: NVCC.

Ưu điểm của dừa bonsai là dễ chăm sóc. Người mua chỉ cần tưới nước 3-5 ngày một lần, đặt cây ở nơi có nắng nhẹ buổi sáng và tỉa lá định kỳ. Nếu chăm sóc đúng cách, cây có thể sống từ 5 đến 7 năm, phù hợp với người chơi cây cảnh không có nhiều thời gian.

Sau nhiều năm phát triển, dòng dừa bonsai của Thanh Tùng được công nhận đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Từ sản phẩm làm để thỏa đam mê ban đầu, dừa bonsai hiện trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình anh. "Một trái dừa thô giá chỉ vài nghìn đồng, nhưng sau khi hoàn thiện thành bonsai có thể bán với giá gấp nhiều lần. Quan trọng hơn là thị trường ngày càng đón nhận những sản phẩm thủ công, mang bản sắc riêng", anh nói.