Đề xuất giá điện mới: Hóa đơn tiền điện nhà bạn thay đổi thế nào?

Căn cứ vào dự thảo sửa đổi cơ cấu biểu giá bán lẻ điện mới nhất của Bộ Công Thương, biểu giá điện sinh hoạt sẽ rút gọn từ 6 bậc xuống còn 5 bậc.

Mặc dù giá điện bán lẻ bình quân vẫn giữ nguyên ở mức 2 nghìn 2 trăm đồng/kWh chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, việc tái cấu trúc tỷ lệ phần trăm giữa các bậc dẫn đến sự thay đổi số tiền trên hóa đơn của từng hộ gia đình. Cụ thể thế nào?

Với những gia đình thu nhập còn eo hẹp, tiết kiệm điện đôi khi bắt đầu từ những việc rất nhỏ: tắt bớt một bóng đèn, hạn chế dùng điều hòa hay cân nhắc trước khi bật thêm một thiết bị điện. Bởi mỗi tháng, bên cạnh tiền ăn, tiền học của con, hóa đơn điện cũng là một khoản chi không thể thiếu trong chi tiêu gia đình.

Gia đình anh Hoàng Anh Quang ở phường Hoàng Mai, thành phố Hà Nội, là một trường hợp như vậy. Mỗi tháng, gia đình chỉ sử dụng khoảng 75 kWh điện. Thế nhưng, ngay cả khi chắt chiu, một phần lượng điện của gia đình vẫn phải tính theo bậc giá cao hơn.

Tiết kiệm điện từ những thói quen nhỏ giúp các gia đình giảm bớt gánh nặng chi tiêu hằng tháng (Ảnh minh họa: ChatGPT)

Với đề xuất chuyển biểu giá điện sinh hoạt từ 6 bậc xuống còn 5 bậc, những gia đình sử dụng ít điện như nhà anh Quang có thể được hưởng lợi từ việc mở rộng bậc giá đầu tiên lên 100 kWh.

Số liệu cho thấy, 94% hộ gia đình trên toàn quốc có mức tiêu thụ dưới ngưỡng hơn 777 kWh hay còn gọi là số điện tính theo tháng. Nhóm này, về lý thuyết, thuộc diện tiền điện biến động rất ít, từ giữ nguyên, tăng nhẹ vài nghìn đồng không đáng kể hoặc giảm đi.

Lý do, bậc 1 của hệ thống 6 bậc cũ, giới hạn từ 0 đến 50 kWh, dưới mức nhu cầu cơ bản của người dân. Do vậy, nhóm này thường xuyên chịu chi phí hàng tháng ở bậc 2, từ 15 đến 20 số mỗi tháng. Dẫn đến hóa đơn tăng lên dù không quá nhiều.

Theo đề xuất mới, bậc 1 của hệ thống 5 bậc, nới rộng khung 1 từ 0 đến 100 kWh bằng 90% giá bình quân. Điều này giúp cho nhóm thu nhập thấp, sử dụng ít, được lợi vì khoảng cách từ 0 đến 100 đủ đáp ứng nhu cầu dùng điện tối thiểu.

"Thu nhập của vợ chồng không cao nên hàng tháng chúng tôi cũng không dám sử dụng nhiều điện. Trước đây theo bậc cũ tháng nào chúng tôi cũng phải trả tiền điện bậc 2 từ 2 đến 30 số tuy nhiên nếu theo khung bậc mới, chúng tôi chỉ phải trả một giá".

Theo tính toán, các hộ gia đình trung lưu ở thành thị có mức tiêu thụ quanh mốc 400 kWh/tháng là nhóm được hưởng lợi lớn nhất nhờ việc nới rộng khoảng cách, tiền điện của nhóm này dự kiến giảm khoảng 3,6%, tương đương hơn 30.000 đồng/tháng.

Lý do là cơ cấu 6 bậc cũ, mức 400 kWh/tháng nằm trong vùng giá bậc 5 trong khi đề xuất mới áp dụng khung bậc 3 đối với các hộ gia đình tiêu thụ từ 201 – 400 kWh/ tháng.

"Dự tính theo khung giá mới đề nghị với mức tiêu thụ điện giống như nhà mình thì 162% giá bình quân nhà mình tiết kiệm được khoảng 35 nghìn đồng mỗi tháng".

Biểu giá điện 5 bậc được đề xuất có thể giúp nhiều hộ gia đình sử dụng điện ở mức thấp và trung bình giảm chi phí (Ảnh minh họa: ChatGPT)

Ở chiều ngược lại, những hộ gia đình sử dụng nhiều điện sẽ chịu tác động theo hướng tăng chi phí. Theo đề xuất, lượng điện từ 401 đến 700 kWh được tính bằng 162% giá bán lẻ điện bình quân; từ 701 kWh trở lên, mức giá tăng lên 180%, tương đương khoảng 3.967 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng.

Do đó, những hộ gia đình sở hữu không gian lớn, bật nhiều điều hòa công suất cao liên tục sẽ phải chi trả mức tăng lũy tiến rất cao. Ví dụ, hộ dùng 1.000 kWh/tháng sẽ phải nộp thêm khoảng 164.000 đồng so với cách tính cũ.

Như vậy, việc chuyển từ 6 bậc xuống 5 bậc không đồng nghĩa tất cả các hộ gia đình đều được giảm tiền điện. Sự thay đổi chủ yếu nằm ở cách phân chia lượng điện tiêu thụ và mức giá tương ứng của từng bậc. Bản chất của biểu giá điện bậc thang là giữ nguyên giá bán lẻ bình quân hơn 2 nghìn 2 trăm đồng/kWh.

Do đó, để nhóm dưới không tăng hoặc được giảm, ngành điện phải thu bù từ nhóm trên. Khi một hộ gia đình dùng tăng dần lên mức 500 kWh, 600 kWh, 700 kWh, số tiền tăng thêm ở các bậc này bù trừ đúng với số tiền họ từng được lợi ở các bậc thấp trước đó.

Vì vậy, số tiền chênh lệch của nhóm sử dụng từ 500 - 777 kWh/tháng tăng nhẹ từ vài nghìn đến vài chục nghìn đồng. Chuyên gia kinh tế, TS. Ngô Trí Long, cho biết.

"Tiêu dùng điện bình quân của một gia đình khoảng từ 2 đến 300 số thì trong khoảng đó giá phải cao hơn giá điện bán lẻ bình quân một chút thôi là vì những bậc dưới bậc đó chắc chắn thấp hơn giá bán lẻ bình quân.

Còn trên 500 số hiện nay là những người tương đối khá giả, mà những người đấy cũng không khuyến khích sử dụng nhiều điện mà người ta có thu nhập cao thì có thể cao hơn hẳn giá bán lẻ bình quân".

Những hộ sử dụng nhiều điện có thể phải trả chi phí cao hơn theo phương án biểu giá điện sinh hoạt mới (Ảnh minh họa: ChatGPT)

Đánh giá về phương án điều chỉnh, ông Nguyễn Tiến Thỏa, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính, cho rằng việc giãn khoảng cách giữa các bậc giá là cần thiết để phù hợp hơn với thực tế tiêu dùng điện hiện nay:

"Một điểm rất quan trọng là giãn cách bậc khác với trước, nó gộp được bậc sử dụng điện theo nhu cầu mới của người tiêu dùng điện. Ví dụ nó không còn bậc 1 từ 0 đến 50 nữa mà bây giờ phải là bậc từ 0 đến 100 mới phù hợp với cơ cấu tiêu dùng mới. Đại bộ phận những người tiêu dùng điện và một số lượng lớn của tổng tiêu dùng được giảm giá hoặc giữ giá".

Từ những tính toán trên có thể thấy, phương án biểu giá điện 5 bậc hướng đến việc điều chỉnh cách phân bổ chi phí giữa các nhóm khách hàng, thay vì tăng giá bán lẻ điện bình quân. Với phần lớn hộ gia đình, nhất là nhóm sử dụng điện ở mức thấp và trung bình, đây là cơ hội giảm tiền điện.

Trong khi đó, mức giá cao hơn ở các bậc tiêu thụ lớn tạo thêm động lực để những hộ sử dụng nhiều điện cân nhắc nhu cầu, điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của chính sách vẫn cần được đánh giá khi biểu giá mới được triển khai.

Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế giá minh bạch, phù hợp, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả vẫn là giải pháp thiết thực để người dân chủ động kiểm soát chi phí sinh hoạt. 

Nguyên nhân bất ngờ khiến hóa đơn tiền điện tăng vùn vụt

Chủ đề hóa đơn tiền điện luôn thu hút đông đảo sự quan tâm của khách hàng sử dụng điện trên khắp cả nước. Nhưng ít người để ý, có những "thủ phạm" vô...

Bấm xem >>