Đoán tỷ số
Lịch
Cả làng “ăn chung một nồi cơm, tiêu chung một túi tiền”, khách Tây, khách ta tò mò đến làng này ở Thái Nguyên
Trải qua hơn 20 năm xây dựng và phát triển với muôn vàn khó khăn, đến nay, cộng đồng dân cư ở Bản làng Thái Hải (xóm Cường, xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên) đã biến vùng đất hoang cằn cỗi chỉ có cây guột (cỏ tế) thành một không gian xanh mướt của rừng keo, cọ và các loài thực vật đan cài, tạo nên một địa chỉ xanh - sạch - đẹp lý tưởng, thu hút nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Làng du lịch Thái Hải được đánh giá là sự kết hợp hài hòa giữa sản xuất nông nghiệp, bảo tồn văn hóa và khai thác du lịch trải nghiệm, mang lại giá trị cao về kinh tế – xã hội – môi trường, được vinh danh là làng du lịch tốt nhất thế giới năm 2022.
Không gian xanh mướt, thanh bình ở Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải (xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên). Ảnh: sinhthaithaihai
Cả làng “ăn chung một nồi cơm, tiêu chung một túi tiền”
Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải có diện tích khoảng 25ha với 30 ngôi nhà sàn cổ ngót nghét trăm năm tuổi. Việc hình thành khu bảo tồn này được nhen nhóm từ năm 2002, khi bà Nguyễn Thị Thanh Hải, người dân tộc Tày sinh ra và lớn lên ở vùng ATK Định Hóa - đã chắt chiu tài sản cá nhân mua mảnh đất đồi hoang ở xóm Cường. Ban đầu, bà định trồng rừng và làm nơi bảo tồn văn hóa truyền thống của dân tộc Tày. Theo quan sát của bà, người Tày vẫn còn đó nhưng ở nhiều nơi, trang phục và những ngôi nhà sàn không còn giữ được hồn cốt như xưa. Rất khó để tìm thấy một quần thể bản làng nào còn vẹn nguyên những ngôi nhà sàn, giữ được các nếp sinh hoạt văn hoá truyền thống.
Năm 2003, bà Hải bắt đầu tìm mua những ngôi nhà sàn cổ đưa về xóm Cường dựng lại, rồi sưu tầm các loại hiện vật đang có nguy cơ mai một hoặc thất truyền. Có những đêm, bà Hải cùng những người đồng hành phải ngủ lại giữa rừng để hôm sau tiếp tục hành trình tìm đến những ngôi nhà sàn cổ có nguy cơ bị dỡ bỏ để sưu tầm, đem về. Lúc hết tiền, bà gạ bà con đổi bằng gạo, đồ dùng thiết yếu để xin giữ lại những gì người ta muốn bỏ đi.
Gặp được những gia đình yêu mến văn hóa dân tộc Tày, bà Hải mời về để cùng nhau bảo tồn và giữ gìn văn hóa truyền thống. Ban đầu chỉ có một vài người, sau một vài nhà, dần dà được cả một làng với cái tên: Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải (làng Thái Hải) ngay tại vùng đất nghèo vùng ngoại ô TP.Thái Nguyên.
Không gian bản làng Thái Hải thu nhỏ được trưng bày tại Hoàng Thành Thăng Long (Hà Nội) dịp đầu năm 2026. Ảnh: sinhthaithaihai
Thời gian đầu xây dựng gặp vô vàn khó khăn, bà Hải cùng người dân phải đào nền nhà bằng tay. Họ cùng nhau bạt đồi, dựng lại 30 ngôi nhà sàn truyền thống được chuyển về từ vùng ATK Định Hóa – những ngôi nhà có tuổi đời ít nhất nửa thế kỷ, rồi đào hồ nước, trồng cây cải tạo đất, trồng cọ, keo, phủ xanh 20ha rừng với đa dạng thực vật. Bà Hải cũng hướng dẫn bà con tự chăn nuôi gia súc, gia cầm để làm thực phẩm cho mình; đào hố trên đồi để ủ phân gia súc bón cho cây...
Bằng tình yêu với di sản, bà Nguyễn Thị Thanh Hải đã từng bước gom góp xây dựng và giữ lại văn hóa truyền thống của người Tày vùng ATK Định Hóa của cha ông với mục đích không chỉ giữ lại “phần xác”, mà phải giữ được “phần hồn”. Theo bà, phải thổi vào đó sức sống, hồn vía của bản làng, đó chính là cuộc sống sinh hoạt, là truyền thống văn hóa, là đời sống lao động thực sự của người dân bên trong và xung quanh những ngôi nhà sàn. 30 ngôi nhà sàn truyền thống không chỉ là chỗ ở của bà con mà còn là không gian văn hóa sống.
Vượt qua rất nhiều thử thách: thử thách về thời gian, thiên nhiên, thử thách về tiền bạc, về giá trị sống còn của di sản, thử thách về bản thân, gia đình, dòng tộc, xã hội..., bà Hải và những người chung tâm huyết đã biến Bản làng Thái Hải trở thành ngôi nhà chung của hàng chục gia đình thuộc các dân tộc Tày, Nùng, Sán Chay, Kinh.
Từ mục đích ban đầu xây dựng làng với mong muốn giữ gìn những ngôi nhà sàn truyền thống cùng văn hóa nhà sàn, đến năm 2011, Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải chính thức đi vào hoạt động du lịch.
Bản làng Thái Hải thường xuyên đón các đoàn du khách trong và ngoài nước đến tham quan, trải nghiệm nếp sống và văn hoá dân tộc Tày.
Từ hơn 20 năm nay, cả bản làng luôn cùng nhau duy trì nguyên tắc sống chung: “Ăn chung một nồi cơm, tiêu chung một túi tiền”. Ông Nguyễn Quang Tuấn - Phó bản Làng nhà sàn Thái Hải cho biết, du khách đến đây không chỉ tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm hoạt động sản xuất nông nghiệp, từ thu hái, chế biến đến thưởng thức sản phẩm tại chỗ, lưu giữ nét văn hóa truyền thống của địa phương. Mọi hoạt động sản xuất ở bản đều mang tính tự cung tự cấp, theo hướng hữu cơ. Trồng rau, cấy lúa, nuôi cá, chăn thả gia súc, sản xuất nước uống đóng chai, trồng và chế biến chè xanh, làm thuốc nam, tự chưng cất rượu... đều gắn chặt với bảo vệ môi trường sinh thái.
Ở đây, mọi người sống bao bọc nhau như trong một gia đình. Công việc được phân công theo năng lực và sở trường của từng người. Người thì nuôi trâu giỏi, người chăn lợn giỏi, người giao tiếp bên ngoài xã hội giỏi, về ăn chung với nhau, dạy nhau làm ăn. Tất cả cùng bảo ban, yêu thương nhau, không phân biệt trình độ hay lứa tuổi.
Ông Nguyễn Quang Tuấn - Phó bản Làng nhà sàn Thái Hải (ngoài cùng bên phải ảnh) cùng người dân tham gia giới thiệu sản phẩm OCOP của bản tại Festival OCOP Việt Nam 2025.
Các gia đình nhỏ ở Thái Hải không có sở hữu riêng, sản phẩm mỗi người làm ra đều được tập hợp lại, sau đó được phân phối phục vụ theo nhu cầu của từng người và cộng đồng làng.
Các nghi lễ của người Tày trong năm được làng gắn với cuộc sống thực tế chứ không mang tính ước lệ, biểu diễn, như Lễ hội Lồng tồng, Cơm mới, Rằm tháng giêng, Lễ ngũ hành, Lễ con nước...; các điệu hát then cổ, then mới, diễn xướng, rối cạn, trò chơi dân gian, đan lát truyền thống, ẩm thực theo đó cũng gắn liền với đời sống sinh hoạt của bà con.
Để giúp cho trẻ em trong làng có môi trường học tập an lành, hạnh phúc, bà Nguyễn Thị Thanh Hải đã bỏ tiền tích cóp xây dựng Trường mầm non và Trường tiểu học ngay tại làng. Hàng ngày, ngoài giờ học theo chương trình của Bộ GD&ĐT, các bé được học thêm kiến thức cơ bản dựa trên nền tảng văn hóa Tày, học văn hóa Tày, tiếng Tày, tiếng Kinh, tiếng Anh.
Các bé được học kỹ năng sống, cụ thể là rèn luyện cách làm việc, sinh hoạt theo nhóm cộng đồng, các phương pháp giải quyết vấn đề trong cuộc sống thực tiễn hàng ngày thông qua các tình huống khác nhau trong cuộc sống và học tập...
Các nghi lễ, phong tục của người Tày trong năm được làng tổ chức thường xuyên, gắn với cuộc sống thực tế chứ không mang tính ước lệ, biểu diễn. Ảnh: sinhthaithaihai
Bản thân bà Hải không được đào tạo về chuyên ngành du lịch. Chỉ bằng tâm huyết và khát khao thực hiện di nguyện của tổ tiên để lại - Di sản văn hóa Tày - bà đã huy động toàn bộ dân làng cùng tham gia bảo tồn di sản, bảo tồn từ chính trong con người của mình và cùng nhau làm du lịch. Sự nhiệt tình, chu đáo, cầu thị và luôn biết lắng nghe, nhất là sự chất phác của dân bản đã giúp du khách đến đây có những trải nghiệm thú vị, khó quên.
Theo bà Hải, bảo tồn di sản hiệu quả nhất chính là “sống cùng”, chứ không chỉ “trưng bày”. Ở Bản làng Thái Hải, bà con 4 dân tộc anh em (Tày, Nùng, Sán Chay, Kinh) cùng sống quây quần như một đại gia đình lớn. Hơn 20 năm nay, cả bản cùng ăn chung, làm chung, cùng gìn giữ từng nét văn hóa truyền thống trong từng nếp nhà sàn, từng điệu hát then, từng lễ hội với phong tục tập quán truyền thống như thể đó là một phân trong mình, trong cuộc sống đời thường hàng ngày của mình không thể thiếu.
Văn hóa truyền thống ở đây không nằm trong sách vở, không trưng bày trong những tủ kính trang trọng đẹp đẽ mà nằm trong cách sinh hoạt hàng ngày của người dân bản, bà con vẫn ở nhà sàn, ăn mặc, sinh hoạt theo phong tục, để du khách có được những trải nghiệm chân thực khi đến thăm bản.
Khu bảo tồn Làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải đã vinh dự được trao các giải thưởng, chứng nhận danh giá như Giải thưởng Du lịch bền vững ASEAN 2018, 2022; Giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN 2023-2025; Giải thưởng Homestay ASEAN 2024... Đặc biệt, Bản làng Thái Hải đã được Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) trao giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất năm 2022”.
Tiếng trống lệnh vừa dứt, hàng trăm người lao xuống hồ Bàu Mực ở xã Đông Lộc, tỉnh Nghệ An (địa phận huyện Nghi Lộc" thi úp nơm bắt cá. Nhiều nơm thủ...
Nguồn: [Link nguồn]
-02/07/2026 15:01 PM (GMT+7)
