Nhân sâm “nóng” hay “lạnh”? Hiểu lầm phổ biến của người Việt về loại dược liệu nổi tiếng này

Những nhận định như vậy xuất hiện khá thường xuyên mỗi khi nhắc đến nhân sâm tại Việt Nam. Không ít người vì thế mà e ngại khi sử dụng, hoặc chỉ dám dùng với liều lượng rất nhỏ. Tuy nhiên, nếu nhân sâm thực sự “nóng” như nhiều người vẫn nghĩ, một câu hỏi khá thú vị được đặt ra: vì sao Hàn Quốc – một trong những quốc gia có truyền thống sử dụng nhân sâm lâu đời nhất lại sử dụng loại dược liệu này thường xuyên trong đời sống hằng ngày, từ các món ăn, trà cho đến các sản phẩm chăm sóc sức khỏe?

Theo Korea Ginseng Association, nhân sâm đã gắn liền với đời sống của người Hàn Quốc trong nhiều thế kỷ và được sử dụng rộng rãi như một phần của chế độ dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe. Điều này cho thấy cách hiểu phổ biến về nhân sâm tại Việt Nam có thể đang bị đơn giản hóa quá mức, khiến nhiều người bỏ qua những giá trị thực sự của loại dược liệu nổi tiếng này.

Nhân sâm từ lâu được xem là một trong những dược liệu quan trọng của châu Á và được nghiên cứu rộng rãi trong y học hiện đại.

Từ khái niệm Đông y đến cách hiểu sai trong đời sống

Trong y học cổ truyền, các dược liệu thường được mô tả bằng những tính chất như hàn, nhiệt, ôn hoặc lương để phản ánh tác động của chúng lên sự cân bằng trong cơ thể. Tuy nhiên, những khái niệm này không phải là nhiệt độ theo nghĩa thông thường mà là cách diễn giải về khả năng điều hòa khí huyết và trạng thái sinh lý.

Nhân sâm được ghi nhận là dược liệu có vị ngọt, hơi đắng và tính ôn, thường được sử dụng để bổ khí và phục hồi thể lực khi cơ thể suy nhược. Tuy nhiên, “tính ôn” trong Đông y không đồng nghĩa với việc tạo ra nhiệt mạnh trong cơ thể. Trong hệ thống phân loại dược liệu, nhóm dược liệu có tính nhiệt mạnh hoàn toàn khác với nhóm dược liệu ôn hòa như nhân sâm.

Chính sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này đã khiến nhiều người mặc định rằng nhân sâm dễ gây nóng trong người. Khi những quan niệm này được truyền miệng trong thời gian dài, chúng dần trở thành một “niềm tin phổ biến”, dù chưa hẳn phản ánh đúng bản chất của dược liệu.

Để trả lời dứt điểm câu hỏi "Uống sâm lâu dài có bị nóng/hư hỏa không?", Hàn Quốc đã tổ chức một siêu thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm (tại 13 bệnh viện lớn, bao gồm Đại học Quốc gia Seoul và Đại học Catholic). Với 1000 người lớn khỏe mạnh chia 2 nhóm uống 2gram hồng sâm một ngày và nhóm uống giả dược, kéo dài liên tục trong 6 tháng.

Kết quả đo lường nhiệt độ cơ thể ở cả hai nhóm không có bất kỳ sự thay đổi có ý nghĩa thống kê nào về nhiệt độ trong suốt 6 tháng.

Góc nhìn khoa học: nhân sâm không hoạt động theo cơ chế “nhiệt”

Nếu nhìn dưới góc độ khoa học hiện đại, giá trị của nhân sâm chủ yếu đến từ nhóm hoạt chất sinh học gọi là ginsenosides. Đây là nhóm saponin đặc trưng của các loài nhân sâm thuộc chi Panax và được xem là yếu tố tạo nên phần lớn hoạt tính sinh học của dược liệu này.

Theo các tổng quan nghiên cứu đăng trên Journal of Ginseng Research, ginsenosides có thể tác động đến nhiều hệ thống sinh học của cơ thể như hệ miễn dịch, hệ thần kinh và các cơ chế chống oxy hóa. Những hợp chất này được ghi nhận có khả năng hỗ trợ điều hòa phản ứng viêm, góp phần giảm cảm giác mệt mỏi và giúp cơ thể thích nghi tốt hơn với các áp lực sinh lý.

Một số nhà khoa học còn xếp nhân sâm vào nhóm adaptogen – những dược liệu có khả năng hỗ trợ cơ thể duy trì trạng thái cân bằng sinh học khi phải đối mặt với stress kéo dài. Điều này cho thấy nhân sâm hoạt động theo hướng điều hòa và thích nghi, chứ không đơn thuần tạo ra “nhiệt” hay “lạnh” trong cơ thể.

Ginsenosides là nhóm hoạt chất sinh học quan trọng tạo nên giá trị của nhân sâm. (Nguồn frontiers)

Vì sao một số người vẫn cảm thấy “nóng” khi dùng sâm?

Dù vậy, trên thực tế vẫn có những trường hợp người dùng cho biết họ cảm thấy nóng trong người hoặc khó ngủ sau khi sử dụng nhân sâm. Theo các chuyên gia dinh dưỡng, hiện tượng này thường không xuất phát từ bản chất của nhân sâm mà liên quan nhiều hơn đến cách sử dụng.

Nhân sâm là dược liệu có hoạt tính sinh học mạnh, vì vậy việc sử dụng với liều lượng quá cao có thể khiến cơ thể phản ứng bằng cách tăng chuyển hóa năng lượng. Khi đó, người dùng có thể cảm thấy bồn chồn hoặc hơi nóng trong người. Thời điểm sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng nhân sâm vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, bởi nếu dùng vào buổi tối, một số người có thể gặp tình trạng khó ngủ do cơ thể được kích thích tăng mức năng lượng.

Nhân sâm là dược liệu có hoạt tính sinh học mạnh, vì vậy việc sử dụng với liều lượng quá cao có thể khiến cơ thể phản ứng bằng cách tăng chuyển hóa năng lượng. Khi đó, người dùng có thể cảm thấy bồn chồn hoặc hơi nóng trong người. Thời điểm sử dụng cũng đóng vai trò quan trọng. Nhiều chuyên gia khuyến nghị nên sử dụng nhân sâm vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, bởi nếu dùng vào buổi tối, một số người có thể gặp tình trạng khó ngủ do cơ thể được kích thích tăng mức năng lượng.

Ngoài ra, chất lượng nguyên liệu cũng là yếu tố đáng chú ý. Theo một số nghiên cứu phân tích sản phẩm nhân sâm thương mại, hàm lượng ginsenosides có thể chênh lệch đáng kể giữa các sản phẩm, tùy thuộc vào tuổi sâm, điều kiện trồng trọt và phương pháp chế biến. Điều này có thể khiến trải nghiệm sử dụng của người tiêu dùng khác nhau dù cùng là sản phẩm nhân sâm.

Chất lượng nhân sâm phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu và quy trình sản xuất.

Khi hiểu đúng, câu hỏi “sâm nóng hay lạnh” trở nên ít quan trọng hơn

Tại các quốc gia có truyền thống sử dụng nhân sâm lâu đời như Hàn Quốc, người dân thường tiếp cận loại dược liệu này như một phần của chế độ chăm sóc sức khỏe tổng thể. Thay vì đặt câu hỏi nhân sâm nóng hay lạnh, họ quan tâm nhiều hơn đến tuổi sâm, hàm lượng hoạt chất và cách sử dụng phù hợp với thể trạng.

Trong bối cảnh ngày càng nhiều người Việt quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe chủ động, việc hiểu đúng về nhân sâm cũng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Bởi trong câu chuyện về nhân sâm, đôi khi điều cần thay đổi không phải là cách cơ thể phản ứng với dược liệu, mà chính là cách chúng ta hiểu về nó.

Tại Việt Nam, thương hiệu DKG (Daedong Korea Ginseng) được thành lập năm 2002 tại Geumsan, vùng nổi tiếng về nhân sâm của Hàn Quốc hiện đang được phân phối bởi VHPGinseng.

Sau hơn 15 năm phát triển thị trường sâm Hàn tại Việt Nam, hệ thống phân phối của VHPGinseng đã mở rộng hơn 1000 điểm bán trên toàn quốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận các sản phẩm nhân sâm chính hãng.

Thông điệp của hệ thống là:

“DKG – Sâm Hàn Chính Hãng – 1000+ điểm bán vạn niềm tin.”

Người tiêu dùng có thể tìm hiểu thêm thông tin qua:

Hotline: 1900 8888 56

Website: vhpginseng.com