2.800 tấn mì tươi “ngậm” hàn the, thủy tinh lỏng tàn phá cơ thể ra sao?

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia thực phẩm cho rằng, việc lò sản xuất 2.800 tấn mì tươi tẩm hàn the, thuỷ linh lỏng âm thầm đầu độc cơ thể người, có thể gây tổn thương gan, thận, làm suy nhược cơ thể, và có thể làm sa sút trí tuệ, rối loạn tâm thần...

Lò sản xuất 2.800 tấn mì tươi “ngậm” hàn the, thủy tinh lỏng

Ngày 26/4, Cơ quan CSĐT Công an TPHCM đã thi hành các quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam đối với Nguyễn Thị Mỹ Phụng và chồng là Phạm Tuấn Thanh (cùng SN 1982, ngụ phường Tân Tạo) về tội Vi phạm quy định về an toàn thực phẩm.

Vợ chồng Nguyễn Thị Mỹ Phụng - Phạm Tuấn Thanh khi bị bắt tạm giam. Ảnh: CACC

Tuần trước, PC03 phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ đồng loạt kiểm tra xưởng sản xuất của hộ kinh doanh Mỹ Phụng tại phường Tân Tạo (quận Bình Tân cũ) và nhiều điểm tiêu thụ ở phường Phú Định, phường Bình Đông. Lực lượng chức năng thu giữ gần 700 kg mì tươi cùng hơn 10 kg hàn the (Borax), 27 can nhựa chứa thủy tinh lỏng (Natri Silicat) và nhiều hóa chất, phẩm màu không rõ nguồn gốc...

Cơ quan điều tra xác định, vợ chồng Mỹ Phụng bắt đầu sản xuất mì trứng, mì vàng từ năm 2014. Để sợi dai, không bị bở và kéo dài thời gian bảo quản từ 8 tiếng lên 2 ngày, họ đã trực tiếp pha trộn hàn the và thủy tinh lỏng vào quá trình chế biến. PC03 ước tính, từ khi hoạt động đến lúc bị phát hiện, cơ sở này đã đưa ra thị trường hơn 2.800 tấn mì tươi có chất cấm.

Liên quan đến vấn đề này, trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên giảng viên Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội khẳng định, hàn the, thủy tinh lỏng là những hóa chất công nghiệp, bị cấm sử dụng trong thực phẩm vì gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng.

Theo ông Thịnh, hàn the là muối natri của acid boric, được sử dụng trong công nghệ thực phẩm để giữ món ăn tươi ngon thời gian dài, không bị ôi thiu, đồng thời giúp tăng độ dẻo. Người dân hay cho hàn the vào nấu bánh đúc để bánh cứng chặt, hoặc nêm vào bánh cuốn, bún, để dai ngon hơn.

Dây chuyền sản xuất mì tươi "ngậm" hoá chất. Ảnh: CACC

Tuy nhiên, hàn the là hóa chất vô cùng độc hại, có thể gây tổn thương gan, thận, làm suy nhược cơ thể, biếng ăn, ảnh hưởng đến hệ thần kinh và có thể làm sa sút trí tuệ. Bởi vậy, Việt Nam đã cấm sử dụng hàn the trong sản xuất, chế biến thực phẩm với bất kỳ hàm lượng hay cách thức nào. Nhưng trên thực tế, nhiều người kinh doanh vẫn bỏ hàn the như một chất phụ gia vào thực phẩm để món ăn dai ngon hơn.

Đồng quan điểm trên, trao đổi với PV Dân Việt, bác sĩ chuyên khoa I Lê Văn Thiệu, Trung tâm Khám chữa bệnh theo yêu cầu và Quốc tế, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cảnh báo, việc sử dụng hàn the sai cách, vượt ngưỡng cho phép có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe.

Theo bác sĩ Thiệu, khi ăn phải thực phẩm chứa hàn the, cơ thể chỉ có khả năng đào thải khoảng 70%. Phần còn lại sẽ tích tụ dần trong các cơ quan nội tạng. Khi lượng hàn the tích lũy đạt khoảng 5g, người sử dụng có thể bị ngộ độc cấp hoặc mạn tính; trong những trường hợp nặng, nguy cơ tử vong là hoàn toàn có thể xảy ra.

Với những người có hệ tiêu hóa kém, hàn the dễ gây ra các triệu chứng như đau bụng, tiêu chảy, buồn nôn hoặc nôn mửa. Nếu tiếp xúc kéo dài, chất độc tích tụ trong gan sẽ làm tổn thương cơ quan này, dẫn đến suy nhược cơ thể và ảnh hưởng toàn diện đến sức khỏe.

Thực phẩm tẩm hàn the, thuỷ linh lỏng "bào mòn" gan thận

Không chỉ dừng lại ở đó, bác sĩ Thiệu nhấn mạnh, hàn the còn kích thích hệ thần kinh, có thể gây rối loạn tâm thần, thậm chí liên quan đến tình trạng trầm cảm. Thận là cơ quan chịu trách nhiệm lọc thải độc tố, phải hoạt động quá mức trong thời gian dài sẽ dần suy yếu, dẫn đến rối loạn chức năng thận.

Công an ước tính, vợ chồng Phụng - Thanh đưa ra thị trường hơn 2.800 tấn mì tươi có chứa chất cấm. Ảnh: CACC

Bác sĩ Thiệu cho biết thêm, việc tiếp xúc hoặc sử dụng hàn the lâu dài còn có thể gây rụng tóc, rối loạn kinh nguyệt và đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em cũng như thai nhi đang trong giai đoạn phát triển.

Theo bác sĩ Thiệu, natri silicate (Na2SiO3) hay còn gọi thủy tinh lỏng là một hợp chất gồm các ion natri và anion silicat thường được dùng trong công nghiệp làm keo, chất kết dính và chống thấm. Theo đó, Na2SiO3 được sử dụng chủ yếu trong sản xuất vật liệu xây dựng, chất tẩy rửa, giấy, dệt may và nhiều lĩnh vực khác.

“Thủy tinh lỏng là chất có tính kiềm mạnh, có khả năng gây kích ứng hoặc làm tổn thương niêm mạc miệng, thực quản và dạ dày nếu nồng độ cao. Các nguyên liệu đã để quá lâu và ngâm hóa chất công nghiệp, cơ thể sẽ tích tụ độc tố. Hóa chất sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa tại gan và đào thải qua thận. Việc “nạp” một lượng lớn hóa chất không xác định trong thời gian dài khiến các cơ quan này bị quá tải, dẫn đến suy gan, suy thận”, bác sĩ Thiệu cảnh báo.

Bác sĩ Thiệu nhấn mạnh, do tính kiềm cao, natri silicate gây bỏng hóa học khi tiếp xúc trực tiếp với da và mắt. Nếu nuốt phải, nó gây kích ứng nghiêm trọng cho miệng, thực quản và dạ dày.

“Acid silicic chuyển hóa từ natri silicate có thể kết tủa, làm tăng nguy cơ sỏi tiết niệu lên gấp 4 lần, gây viêm thận và suy giảm chức năng thận; phá hủy lớp màng bảo vệ niêm mạc, tăng nguy cơ viêm loét dạ dày - tá tràng. Hít phải bụi silicate có thể gây xơ hóa mô phổi, dẫn đến bệnh bụi phổi và nguy cơ ung thư phổi”, bác sĩ Thiệu phân tích.

Từ vụ trộn hàn the, thuỷ tinh lỏng vào mì tươi, các chuyên gia cảnh báo hành vi vì lợi nhuận mà coi thường sức khỏe người dân cần bị xử lý nghiêm để tránh hậu quả lâu dài. Trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy tinh lỏng phải được pha loãng đúng kỹ thuật để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến cây trồng và môi trường xung quanh.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cũng chỉ ra một thực tế đáng lo ngại, hàn the gần như "vô hình" trong thực phẩm. Chất này không làm đổi màu, không tạo mùi lạ, khiến người tiêu dùng rất khó phát hiện bằng mắt thường.

Một số nhà sản xuất cho hàn the vào bún để sợi bún, mì mềm, dai, không bị khô cứng, khó thiu. Vì vậy, có thể nhận biệt qua quan sát, cảm nhận. Bún, mì tươi không chứa hàn the sợi hơi nát, dễ đứt gãy và chạm vào có cảm giác hơi dính, nhuyễn, mua về để hơi lâu hoặc qua ngày sẽ bị chua và ôi thiu. Vì vậy, cần cảnh giác với những loại bún, mì tươi để 2-3 ngày chưa ôi thiu, khi nhai trong miệng không có mùi vị.

Để tự bảo vệ mình, người dân có thể áp dụng phương pháp kiểm tra định tính bằng giấy nghệ. Giấy được ngâm nước nghệ tươi, phơi khô rồi ấn trực tiếp lên bề mặt thực phẩm. Sau khoảng một phút, nếu giấy chuyển từ màu vàng sang cam đỏ, khả năng cao thực phẩm có chứa hàn the. Để biết chính xác bún nhiễm hóa chất chỉ có thể đem đi xét nghiệm.

Tuy nhiên, theo PGS Thịnh, cách phòng ngừa hiệu quả nhất vẫn là lựa chọn thực phẩm tại các cơ sở uy tín, có nhãn mác và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm, tra xử lý nghiêm cơ sở vi phạm an toàn vệ sinh thực phẩm.