Quá khứ từng ghi nhận nhiều trường hợp tương tự
Cuộc chia tay của Lionel Messi và Cristiano Ronaldo khép lại một giai đoạn đặc biệt của bóng đá thế giới. Sau hơn 2 thập kỷ gắn bó với đội tuyển quốc gia, cả hai để lại những kỷ lục mà các thế hệ sau rất khó vượt qua.
Nhưng lịch sử từng chứng kiến Brazil, Argentina, Italia, Tây Ban Nha và Pháp vượt qua sự ra đi của những huyền thoại để tiếp tục giành các danh hiệu lớn. Điều khác biệt nằm ở cách mỗi đội tuyển xây dựng lại lực lượng và thay đổi lối chơi.
Brazil sau Pelé – 24 năm mới tìm lại chức vô địch World Cup
Pelé cùng Brazil vô địch World Cup 1958, 1962 và 1970. Sau giải đấu tại Mexico, ông chia tay sân chơi lớn nhất thế giới với 12 bàn thắng qua 14 trận ở 4 kỳ World Cup.
Không còn Pelé, Brazil vẫn sở hữu nhiều ngôi sao xuất sắc. Đội hình năm 1982 với Zico, Sócrates và Falcão thậm chí được đánh giá là một trong những tập thể chơi tấn công đẹp mắt nhất lịch sử. Tuy nhiên, họ vẫn không thể giành chức vô địch.
Phải đến World Cup 1994, Brazil mới trở lại đỉnh cao. Đội bóng của HLV Carlos Alberto Parreira không còn phụ thuộc vào những pha xử lý ngẫu hứng mà đề cao sự chắc chắn và hiệu quả.
Với Romário và Bebeto trên hàng công, Brazil thắng 5 trận, hòa 2 trận và chỉ thủng lưới 3 bàn trong 7 trận, trước khi đánh bại Italia trên chấm luân lưu ở chung kết.
Đến năm 2002, Ronaldo ghi 8 bàn, đưa Brazil giành chức vô địch thế giới lần thứ 5. Trong vòng 8 năm, đội tuyển này đăng quang 2 lần với những thế hệ cầu thủ và cách chơi khác nhau.
Brazil đã chứng minh rằng họ không cần tìm một Pelé thứ hai để tiếp tục thành công.
Argentina sau Maradona – Chờ 36 năm để trở lại đỉnh thế giới
Diego Maradona đưa Argentina vô địch World Cup 1986, ghi 5 bàn và có 5 pha kiến tạo trong hành trình đăng quang. Bốn năm sau, ông tiếp tục cùng đội tuyển vào chung kết nhưng thất bại trước Tây Đức.
Sau thời Maradona, Argentina không thiếu những cầu thủ tấn công tài năng. Họ từng sở hữu Gabriel Batistuta, Juan Román Riquelme, Hernán Crespo, Carlos Tevez và sau đó là Lionel Messi.
Đội tuyển xứ Tango giành Copa América 1991 và 1993, nhưng chức vô địch World Cup vẫn ngoài tầm với suốt nhiều thập kỷ.
Ngay cả khi Messi đạt đến đỉnh cao sự nghiệp, Argentina vẫn liên tiếp thất bại ở những trận đấu quyết định. Họ thua Đức 0-1 trong chung kết World Cup 2014, rồi nhận thêm 2 thất bại trước Chile ở chung kết Copa América 2015 và 2016.
Bước ngoặt chỉ đến khi HLV Lionel Scaloni xây dựng được đội hình cân bằng hơn. Messi vẫn giữ vai trò quyết định trên hàng công, nhưng được hỗ trợ bởi Rodrigo De Paul, Enzo Fernández, Alexis Mac Allister và hàng phòng ngự chắc chắn.
Argentina vô địch Copa América 2021, sau đó đăng quang World Cup 2022. Riêng Messi ghi 7 bàn và có 3 pha kiến tạo tại giải đấu ở Qatar.
Câu chuyện của Argentina rất đáng suy ngẫm. Họ sở hữu 2 thiên tài thuộc hàng vĩ đại nhất lịch sử, nhưng thành công vẫn phụ thuộc vào chất lượng đội hình, chiến thuật và khả năng phối hợp giữa các cầu thủ.
Italia sau Roberto Baggio – Vô địch World Cup bằng sức mạnh tập thể
Roberto Baggio từng là niềm hy vọng lớn nhất của bóng đá Italia. Tại World Cup 1994, ông ghi 5 bàn, đưa đội tuyển vào chung kết trước khi thất bại trước Brazil.
Baggio còn tham dự World Cup 1998, khép lại sự nghiệp ở giải đấu này với 9 bàn thắng qua 16 trận.
Sau thời kỳ của ông, Italia vẫn có những ngôi sao tấn công như Alessandro Del Piero, Francesco Totti và Christian Vieri. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn nhất đến từ cách HLV Marcello Lippi xây dựng đội hình tại World Cup 2006.
Thay vì phụ thuộc vào một cầu thủ sáng tạo, Italia sở hữu tập thể đồng đều ở cả 3 tuyến. Fabio Cannavaro chỉ huy hàng phòng ngự, Andrea Pirlo tổ chức lối chơi, Gennaro Gattuso đảm nhiệm nhiệm vụ thu hồi bóng, còn các tiền đạo chia sẻ trách nhiệm ghi bàn.
Trong 7 trận đấu, Italia ghi 12 bàn và chỉ nhận 2 bàn thua. Đặc biệt, không đối thủ nào ghi bàn vào lưới Buffon từ một tình huống bóng sống do cầu thủ đối phương thực hiện. Hai bàn thua của họ đến từ một pha phản lưới nhà và một quả phạt đền.
Italia đánh bại Pháp ở chung kết sau loạt sút luân lưu, lần thứ 4 vô địch thế giới.
Thành công này không đến từ việc tìm người thay thế Baggio, mà từ khả năng kết hợp nhiều cầu thủ xuất sắc thành một đội bóng khó bị đánh bại.
Tây Ban Nha sau Xavi và Iniesta – Trở lại đỉnh cao bằng lối chơi mới
Tây Ban Nha từng thống trị bóng đá thế giới khi liên tiếp vô địch EURO 2008, World Cup 2010 và EURO 2012.
Xavi và Andrés Iniesta là những nhân vật quan trọng nhất trong lối chơi kiểm soát bóng của đội tuyển. Khả năng chuyền bóng, giữ bóng và phối hợp ở cự ly ngắn giúp Tây Ban Nha áp đảo đối thủ.
Tuy nhiên, khi thế hệ vàng bước qua thời kỳ đỉnh cao, đội tuyển bắt đầu sa sút. Tây Ban Nha bị loại ngay vòng bảng World Cup 2014, dừng bước ở vòng 1/8 EURO 2016 và World Cup 2018.
Phải đến EURO 2024, đội bóng này mới thực sự trở lại. Dưới sự dẫn dắt của HLV Luis de la Fuente, Tây Ban Nha thắng cả 7 trận, ghi 15 bàn và chỉ thủng lưới 4 lần.
Họ vẫn duy trì khả năng kiểm soát bóng nhưng tấn công nhanh và trực diện hơn. Lamine Yamal và Nico Williams liên tục gây khó khăn cho hàng phòng ngự đối phương bằng tốc độ, kỹ thuật và những pha đi bóng ở 2 cánh.
Sự thay đổi ấy tiếp tục mang lại thành công tại World Cup 2026. Tây Ban Nha đánh bại Argentina 1-0 trong trận chung kết ngày 19/7, với bàn thắng của Ferran Torres ở phút 106.
Sau 16 năm chờ đợi, Tây Ban Nha giành chức vô địch thế giới thứ 2, đồng thời khẳng định vị thế của một thế hệ mới.
Bài học từ Tây Ban Nha nằm ở việc giữ lại những ưu điểm trong lối chơi truyền thống, đồng thời thay đổi để phù hợp với các cầu thủ hiện có.
Pháp sau Zidane – Từ khủng hoảng đến chức vô địch World Cup
Zinedine Zidane là nhân vật quan trọng trong thời kỳ thành công nhất của bóng đá Pháp đầu thế kỷ 21.
Ông ghi 2 bàn trong trận chung kết World Cup 1998, góp công giúp Pháp đánh bại Brazil 3-0. Hai năm sau, đội tuyển tiếp tục đăng quang EURO 2000.
Zidane chia tay sự nghiệp thi đấu sau World Cup 2006, giải đấu mà Pháp giành ngôi á quân.
Không còn huyền thoại mang áo số 10, bóng đá Pháp trải qua giai đoạn khó khăn. Họ bị loại ngay vòng bảng EURO 2008 và World Cup 2010, trước khi dần xây dựng lại lực lượng.
Dưới thời Didier Deschamps, Pháp chuyển sang lối chơi chú trọng tốc độ, khả năng tranh chấp và những pha chuyển trạng thái tấn công.
Thế hệ gồm Antoine Griezmann, Paul Pogba, N'Golo Kanté và Kylian Mbappé đưa Pháp vô địch World Cup 2018. Họ đánh bại Croatia 4-2 ở chung kết, với 4 cầu thủ khác nhau ghi bàn.
Pháp tiếp tục vào chung kết World Cup 2022 và đứng thứ 4 tại giải đấu năm 2026. Riêng ở giải đấu gần nhất, họ ghi tới 20 bàn nhưng vẫn thất bại trước Anh trong trận tranh hạng 3.
Từ một đội bóng phụ thuộc nhiều vào khả năng sáng tạo của Zidane, Pháp xây dựng được nhiều thế hệ cầu thủ đủ khả năng cạnh tranh danh hiệu lớn.
Messi và Ronaldo ra đi, Argentina và Bồ Đào Nha sẽ thay đổi ra sao?
Ngày 6/10/2026, Messi chơi trận cuối cùng cho Argentina trong chiến thắng 3-0 trước Benin. Anh khép lại sự nghiệp quốc tế với 208 lần ra sân và 126 bàn thắng, cùng chức vô địch World Cup 2022, 2 Copa América và tấm huy chương vàng Olympic 2008.
Một tháng sau, Ronaldo thông báo chia tay đội tuyển Bồ Đào Nha ở tuổi 41, kết thúc hành trình kéo dài 23 năm với 234 trận và 146 bàn thắng. Anh cùng đội tuyển giành EURO 2016 và 2 chức vô địch Nations League vào các năm 2019, 2025.
Đây đều là những kỷ lục và thành tích đặc biệt, nhưng khoảng trống 2 cầu thủ để lại không hoàn toàn giống nhau.
Argentina mất đi cầu thủ có thể vừa tổ chức tấn công, kiến tạo, vừa trực tiếp ghi bàn. Messi thường xuyên lùi sâu nhận bóng, phối hợp với tiền vệ và tung ra những đường chuyền quyết định.
Trong khi đó, Bồ Đào Nha phải tìm cách thay thế một trong những chân sút xuất sắc nhất lịch sử bóng đá. Ronaldo đặc biệt nguy hiểm trong vòng cấm nhờ khả năng chọn vị trí, đánh đầu và dứt điểm.
Argentina có thể trao nhiều trách nhiệm tổ chức tấn công hơn cho các tiền vệ, đồng thời tạo điều kiện để Julián Álvarez và Lautaro Martínez phát huy khả năng ghi bàn.
Bồ Đào Nha cũng sở hữu nhiều cầu thủ tấn công chất lượng như Rafael Leão, Bernardo Silva, Bruno Fernandes và Gonçalo Ramos. Vấn đề của họ là xây dựng cách phối hợp hiệu quả giữa những cầu thủ này, thay vì tập trung quá nhiều vào một cá nhân.
Tuy nhiên, bài học từ Đức sau khi Toni Kroos giải nghệ cũng là lời cảnh báo. Dù sở hữu Florian Wirtz, Jamal Musiala và Joshua Kimmich, đội tuyển Đức vẫn bị Paraguay loại ở vòng 1/32 World Cup 2026, sau thất bại 3-4 trên chấm luân lưu.
Có nhiều ngôi sao không đồng nghĩa với việc đội bóng sẽ lập tức duy trì được thành công khi mất một cầu thủ giữ vai trò quan trọng.
Brazil từng mất 24 năm để tìm lại chức vô địch thế giới sau Pelé. Pháp cần 12 năm kể từ ngày Zidane giải nghệ để trở lại ngôi vương. Tây Ban Nha thành công nhờ thay đổi lối chơi, còn Italia từng đăng quang bằng một tập thể được tổ chức chặt chẽ.
Argentina và Bồ Đào Nha hiện có lực lượng đủ chất lượng để tiếp tục cạnh tranh những danh hiệu lớn. Tuy nhiên, họ cần phân chia lại trách nhiệm trên sân và xây dựng cách chơi phù hợp với thế hệ mới.
Messi và Ronaldo đã hoàn thành những sự nghiệp gần như không thể lặp lại. Thử thách tiếp theo thuộc về những người ở lại, khi cả Argentina lẫn Bồ Đào Nha phải chứng minh rằng họ vẫn có thể chiến thắng mà không còn 2 huyền thoại trên sân.