Một bản hợp đồng tình cờ, một bước ngoặt lịch sử
Eric Cantona gia nhập Manchester United từ Leeds United ngày 26/11/1992 với mức phí khoảng 1,2 triệu bảng. Thương vụ bắt nguồn từ một cuộc điện thoại gần như tình cờ: Giám đốc điều hành Leeds Bill Fotherby liên hệ với Chủ tịch Manchester United Martin Edwards để hỏi mua Denis Irwin. Alex Ferguson từ chối bán hậu vệ người Ireland, nhưng lập tức hỏi ngược lại về khả năng chiêu mộ Cantona. Chỉ trong thời gian ngắn, một trong những bản hợp đồng có ảnh hưởng lớn nhất lịch sử bóng đá Anh được hoàn tất.
Thời điểm đó, Manchester United đang rất cần một cú hích. Đội bóng vừa bị Torpedo Moscow loại khỏi Cúp UEFA, gặp nhiều khó khăn trong khâu ghi bàn và đứng thứ 8 tại giải vô địch quốc gia. Một mùa trước, họ đã để Leeds vượt qua trong cuộc đua vô địch, còn Cantona góp phần giúp đội bóng vùng Yorkshire đăng quang. Ferguson hiểu rằng đội hình của mình có sức mạnh, nhưng vẫn thiếu một cầu thủ đủ sáng tạo để kết nối tuyến giữa với hàng công.
Cantona có trận chính thức đầu tiên khi vào sân trong hiệp 2 ở chiến thắng 2-1 trước Manchester City ngày 6/12/1992. Bàn đầu tiên của anh đến trong trận hòa Chelsea 1-1, trước khi tiền đạo người Pháp tiếp tục lập công giúp Manchester United ngược dòng hòa Sheffield Wednesday 3-3 sau khi bị dẫn 0-3. Đến cuối tháng 12, đội bóng đã vươn lên vị trí thứ 3 và tiến gần hơn tới nhóm dẫn đầu. Cantona không lập tức đưa United lên ngôi đầu, nhưng ảnh hưởng của anh giúp tập thể vốn khô cứng trở nên sáng tạo và tự tin hơn.
Hình ảnh “mảnh ghép cuối cùng” vì thế không chỉ là một lời ca ngợi. Trước khi Cantona xuất hiện, Manchester United đã chờ chức vô địch quốc gia suốt 26 năm. Cuối mùa 1992/93, họ đăng quang với khoảng cách 10 điểm và mở ra giai đoạn thống trị bóng đá Anh. Cantona là chất xúc tác quan trọng, không chỉ bằng những bàn thắng mà còn qua khả năng giữ bóng, kiến tạo và giải phóng những cầu thủ xung quanh.
Cá tính khác biệt và cách Ferguson bảo vệ thiên tài
Cantona chưa bao giờ sống hoặc hành xử giống một ngôi sao bóng đá thông thường. Anh quan tâm đến hội họa, thơ ca, sân khấu và điện ảnh, đồng thời luôn giữ một khoảng cách nhất định với thế giới xung quanh. Vẻ ngoài lạnh lùng, những phát ngôn khó đoán và phong cách ăn mặc khác biệt khiến Cantona trở thành một nhân vật đặc biệt ngay cả trong phòng thay đồ đầy cá tính của Manchester United.
Thay vì ép Cantona phải tuân theo mọi khuôn mẫu, Ferguson chọn cách bảo vệ và nuôi dưỡng sự khác biệt ấy. Nhiều đồng đội từng kể lại chuyện tiền đạo người Pháp xuất hiện tại những sự kiện trang trọng với trang phục phá cách, trong đó có lần anh đi giày thể thao đỏ khi những cầu thủ còn lại mặc lễ phục. Ferguson không chỉ trích trước tập thể mà còn biến sự khác biệt của Cantona thành điều được chấp nhận. Đó là cách nhà cầm quân người Scotland gửi đi một thông điệp rõ ràng: Cantona có thể khác người, miễn là anh duy trì tiêu chuẩn cao và giúp đội bóng chiến thắng.
Sự ưu ái ấy không đồng nghĩa Cantona được phép thiếu chuyên nghiệp. Trái lại, anh là một trong những cầu thủ tập luyện nghiêm túc nhất đội. Cantona thường ở lại sau buổi tập để rèn kỹ thuật, qua đó tác động mạnh tới David Beckham, Ryan Giggs, Paul Scholes và những thành viên khác của lứa cầu thủ trẻ. Chính Ferguson thừa nhận thói quen tập thêm của Cantona giúp ông nhận ra giá trị của việc lặp lại kỹ năng mỗi ngày.
Người định hình bầu không khí phòng thay đồ
Cantona thi đấu cho Manchester United từ cuối năm 1992 đến tháng 5/1997, trở thành cầu nối giữa thế hệ giàu kinh nghiệm và lứa cầu thủ trẻ trưởng thành từ học viện. Sau khi Steve Bruce rời đội năm 1996, anh được trao băng đội trưởng và dẫn dắt một tập thể có nhiều gương mặt như Beckham, Scholes, Gary Neville, Nicky Butt và Phil Neville.
Ole Gunnar Solskjaer từng kể Cantona là người “đặt tông” cho phòng thay đồ. Anh không cần nói quá nhiều, nhưng sự hiện diện đủ khiến những người xung quanh chú ý. Khi Cantona bước vào, các cầu thủ thường ngồi xuống và hướng ánh mắt về phía anh. Đó không phải sự sợ hãi, mà là mức độ tôn trọng dành cho một cầu thủ luôn đặt ra những tiêu chuẩn rất cao.
Roy Keane cũng đánh giá Cantona dẫn dắt tập thể chủ yếu bằng thần thái và sức hút cá nhân. Trên sân, tiền đạo người Pháp bước đi với ngực ưỡn, cổ áo dựng và thái độ như thể sân vận động là sân khấu của riêng mình. Tuy nhiên, phía sau dáng vẻ ngạo nghễ là một cầu thủ hiểu bóng đá, tập luyện nghiêm túc và luôn muốn chịu trách nhiệm trong những thời điểm quan trọng.
Danh hiệu, khoảnh khắc và mối dây với người hâm mộ
Trong 5 mùa giải tại Old Trafford, Cantona cùng Manchester United giành 4 chức vô địch quốc gia và 2 Cúp FA. Mùa duy nhất đội bóng không đăng quang trong giai đoạn đó là 1994/95, thời điểm anh phải nhận án treo giò dài hạn sau vụ tấn công một cổ động viên Crystal Palace tại Selhurst Park. Dù sự vắng mặt của Cantona ảnh hưởng lớn đến đội hình, thất bại trong cuộc đua vô địch mùa ấy còn đến từ nhiều nguyên nhân khác.
Sau khi trở lại, Cantona đóng vai trò trung tâm trong cú đúp danh hiệu mùa 1995/96. Anh ghi bàn duy nhất trong chiến thắng 1-0 trên sân St James’ Park, kết quả quan trọng giúp Manchester United thu hẹp khoảng cách với Newcastle. Tại chung kết Cúp FA, Cantona đeo băng đội trưởng và ghi bàn ở phút 86, giúp United đánh bại Liverpool 1-0 để hoàn tất cú đúp quốc nội.
Trên khán đài Old Trafford, Cantona trở thành “King Eric”. Tên anh được hát theo giai điệu quốc ca Pháp, còn người hâm mộ vẫn dành sự ủng hộ mạnh mẽ ngay cả trong giai đoạn anh đối mặt với án phạt và quá trình xét xử sau sự cố tại Selhurst Park. Mối quan hệ ấy góp phần tạo nên một biểu tượng vượt ra ngoài những con số về bàn thắng và danh hiệu.
Hào quang, bí ẩn và lời chia tay bất ngờ
Cantona sở hữu thứ mà nhiều đồng đội gọi là “hào quang”. Cổ áo dựng, dáng đi ngẩng cao đầu, những pha xử lý ngẫu hứng và ánh mắt đầy thách thức tạo nên hình tượng không thể trộn lẫn. Sau phiên tòa liên quan đến vụ việc ở Selhurst Park, câu nói về những con mòng biển bay theo tàu đánh cá vì nghĩ cá mòi sẽ bị ném xuống biển càng làm đậm thêm hình ảnh một nghệ sĩ bí ẩn, luôn từ chối giải thích bản thân theo cách thông thường.
Tháng 5/1997, Cantona bất ngờ tuyên bố giải nghệ khi mới 30 tuổi, chỉ ít ngày sau khi cùng Manchester United giành thêm một chức vô địch. Solskjaer kể rằng các cầu thủ hoàn toàn không được báo trước. Sau buổi liên hoan cuối mùa kéo dài đến sáng, ông chỉ biết tin người đội trưởng giải nghệ qua đài phát thanh trên đường tới London.
Cantona rời bóng đá khi vẫn còn đủ khả năng thi đấu ở đẳng cấp cao. Anh chuyển sang điện ảnh và các hoạt động nghệ thuật, khép lại sự nghiệp tại Manchester United đúng lúc hình tượng của mình vẫn nguyên vẹn. 5 mùa giải, 4 chức vô địch quốc gia và vô số khoảnh khắc mang tính biểu tượng đủ để biến bản hợp đồng trị giá 1,2 triệu bảng thành một trong những bước ngoặt lớn nhất lịch sử câu lạc bộ.