Dòng tiền mới chảy về các liên đoàn
FIFA đang chuẩn bị thành lập một công ty con mang tên FIFA Forward Enterprise (FFE) để quản lý toàn bộ hoạt động thương mại của các giải đấu lớn như World Cup, World Cup nữ, Club World Cup và các giải trẻ. FIFA vẫn giữ vai trò điều hành bóng đá thế giới, đồng thời nắm quyền kiểm soát FFE, nhưng sẽ mời các nhà đầu tư chiến lược mua cổ phần thiểu số, không có quyền kiểm soát trong công ty này.
Mục tiêu của kế hoạch là huy động tối đa 4,2 tỉ USD, dựa trên mức định giá ban đầu khoảng 20 tỉ USD cho FFE. Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để triển khai FIFA Fast Forward Programme (FFFP). Nếu được 211 liên đoàn thành viên thông qua, FIFA sẽ nâng tổng ngân sách phát triển bóng đá lên hơn 10 tỉ USD trong các chu kỳ tới. Mỗi liên đoàn có thể tự nguyện đăng ký nhận thêm 20 triệu USD cho các dự án đặc biệt, đồng thời mức hỗ trợ từ chương trình FIFA Forward cũng sẽ tăng từ 8 triệu USD lên 20 triệu USD trong giai đoạn 2027–2030 và tiếp tục tăng ở các chu kỳ sau.
Gianni Infantino và tham vọng “tăng tốc”
Ý tưởng này xuất phát từ Chủ tịch FIFA Gianni Infantino, người nhiều tháng qua theo đuổi mô hình tách riêng mảng thương mại thành một doanh nghiệp chuyên biệt. Theo ông, giá trị kinh tế của bóng đá toàn cầu cần được khai thác hiệu quả hơn để tạo thêm nguồn lực cho 211 liên đoàn thành viên, giúp họ đầu tư vào sân vận động, trung tâm huấn luyện và các dự án phát triển dài hạn.
Sau chu kỳ vừa qua, FIFA ghi nhận doanh thu khoảng 12 tỉ USD, mức cao nhất trong lịch sử tổ chức. Chính nền tảng này là cơ sở để FIFA xây dựng kế hoạch thành lập FFE với kỳ vọng tiếp tục mở rộng nguồn thu từ bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé và cấp phép thương mại.
Các cố vấn và nhà đầu tư được nhắm tới
Ngân hàng J.P. Morgan là đơn vị tư vấn tài chính cho dự án FFE. Bên cạnh đó còn có OpenEconomics và Greg Maffei, cựu Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Liberty Media, người từng góp phần xây dựng mô hình thương mại của Formula 1. Về phía nhà đầu tư, Thrive Eternal do doanh nhân Mỹ Joshua Kushner sáng lập được kỳ vọng dẫn đầu nhóm rót vốn, trong khi FIFA cũng đang làm việc với nhiều nhà đầu tư dài hạn khác đến từ châu Âu, châu Á, châu Mỹ và châu Phi.
FIFA khẳng định dù có thêm nhà đầu tư bên ngoài, quyền điều hành FFE vẫn thuộc về FIFA. Các đối tác chỉ nắm cổ phần thiểu số, không tham gia quản lý hoạt động hay đưa ra các quyết định về thi đấu, lịch quốc tế hoặc các vấn đề chuyên môn. FIFA cũng bác bỏ những thông tin cho rằng Gianni Infantino sẽ trực tiếp điều hành FFE sau khi mô hình này được thành lập.
Lằn ranh giữa thương mại và “linh hồn” bóng đá
Ngay sau khi kế hoạch được công bố, UEFA đã lên tiếng phản đối mạnh mẽ. Cơ quan quản lý bóng đá châu Âu cho rằng việc đưa các giải đấu giá trị nhất của bóng đá thế giới vào một công ty có sự tham gia của vốn tư nhân là bước đi "vượt qua một lằn ranh", đồng thời nhấn mạnh bóng đá không phải tài sản để FIFA đem bán.
Thị trưởng vùng Greater Manchester Andy Burnham cũng chỉ trích kế hoạch này khi cho rằng World Cup không nên bị đối xử như một sản phẩm tài chính. Cựu Chủ tịch FIFA Sepp Blatter bày tỏ lo ngại về hướng đi mới của tổ chức, còn nghị sĩ Mỹ Jamie Raskin cho rằng việc tăng cường yếu tố thương mại có thể làm gia tăng áp lực về giá vé và ảnh hưởng đến người hâm mộ.
Giữa làn sóng chỉ trích và xu hướng chung
Dù gây nhiều tranh cãi, mô hình FIFA theo đuổi không hoàn toàn mới. La Liga, Ligue 1 cùng nhiều giải đấu và tổ chức thể thao lớn trên thế giới đã thành lập các công ty thương mại riêng để khai thác bản quyền và thu hút vốn đầu tư. Formula 1 hay PGA Tour cũng từng đi theo hướng tương tự.
Vì vậy, tranh luận quanh FFE không chỉ nằm ở việc FIFA có cần thêm nguồn vốn hay không, mà còn xoay quanh giới hạn giữa phát triển thương mại và việc bảo vệ quyền quản trị cũng như bản sắc của bóng đá. Đó mới là câu hỏi lớn nhất mà kế hoạch này đang đặt ra cho toàn bộ thế giới bóng đá.