Từ lời thú nhận ban đầu đến ảnh hưởng vượt khỏi chiến thuật
Khi bắt đầu công việc tại Manchester City năm 2016, Pep Guardiola từng nói việc đến đất nước khai sinh bóng đá rồi nghĩ mình phải thay đổi tất cả là quá tự phụ. Ông thừa nhận bản thân “không đủ giỏi để thay đổi mọi thứ” và không tới Anh với ý định thay đổi văn hóa bóng đá của cả đất nước.
10 năm sau, Guardiola rời Man City với 20 danh hiệu và một ảnh hưởng khó bỏ qua. Cách triển khai từ thủ môn, trung vệ bước lên giữa sân, hậu vệ bó vào trong, tiền đạo ảo hay những cấu trúc liên tục thay đổi khi có bóng trở thành hình ảnh quen thuộc hơn nhiều trong bóng đá Anh.
Nhưng khi những người từng đối đầu Guardiola kể về ông, câu chuyện không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng chiến thuật.
Neil Warnock và thứ bóng đá hiện đại đang thiếu
Neil Warnock gần như đứng ở cực đối diện với Guardiola về trường phái. Ông xây dựng sự nghiệp bằng bóng đá trực diện, sức chiến đấu và khả năng tạo ra những phòng thay đồ đoàn kết, với kỷ lục 8 lần đưa các đội bóng thăng hạng.
Chính sự khác biệt ấy lại khiến Guardiola tò mò.
Cuối mùa 2024/25, Pep mời Warnock tới nói chuyện với các cầu thủ Man City. Warnock mở đầu bằng cách đùa rằng các ngôi sao nên cảm thấy may mắn vì không phải đá dưới quyền ông, nếu không bóng sẽ liên tục được phất dài thay vì nằm trên mặt cỏ.
Cả phòng thay đồ bật cười.
Sau buổi nói chuyện, Guardiola nói với Warnock rằng bóng đá hiện đại ngày càng quá phương pháp, quá nhiều dữ liệu và đôi lúc thiếu chính thứ vừa xuất hiện trong căn phòng ấy: sự hài hước.
Với một HLV nổi tiếng ám ảnh từng mét không gian trên sân, nhận xét đó hé lộ một phần khác trong cách Pep nhìn nghề. Dữ liệu và chiến thuật có thể chuẩn bị trận đấu, nhưng phòng thay đồ vẫn cần con người.
Sẵn sàng học từ một trường phái hoàn toàn khác
Warnock từng bất ngờ khi Guardiola mời mình vào văn phòng và chủ động hỏi về cách quản lý cầu thủ. Một người sở hữu hàng loạt danh hiệu lớn vẫn muốn nghe kinh nghiệm từ HLV nổi tiếng với những cuộc chiến thăng hạng ở các hạng đấu thấp hơn.
Warnock sau này nhắc tới chi tiết đó như một phẩm chất của những HLV lớn: họ không bao giờ nghĩ mình đã biết hết.
Sự tò mò của Guardiola cũng lý giải phần nào vì sao hệ thống của ông liên tục thay đổi trong 10 năm ở Anh. Man City thời kỳ đầu dựa nhiều vào những đường chuyền ngắn và hậu vệ dâng cao. Sau đó xuất hiện hậu vệ bó vào giữa, trung vệ bước lên tuyến tiền vệ, Erling Haaland đá trung phong cắm và những giai đoạn đội bóng sử dụng cách chơi trực diện hơn.
Ông ảnh hưởng tới bóng đá Anh, nhưng bản thân cũng thay đổi bởi môi trường ấy.
Những HLV trẻ tìm đến Pep để học nghề
Rob Edwards từng công khai kể rằng trước khi đưa Luton lên Ngoại hạng Anh, ông đã đọc sách về Guardiola và nghiên cứu Bayern Munich dưới thời Pep.
Trước lần đầu đối đầu Man City tháng 12/2023, Edwards gọi Guardiola là HLV hay nhất và nói hy vọng sau trận có thời gian trò chuyện để học hỏi.
Luton cuối cùng thua City 1-5 tại Etihad vào tháng 4/2024, nhưng Edwards vẫn nhấn mạnh đối thủ đã đẩy đội bóng của mình lùi rất sâu và gần như không cho họ thoát khỏi sức ép.
Paul Heckingbottom cũng có mối liên hệ với hệ thống City theo cách khác. Khi dẫn Sheffield United thăng hạng Ngoại hạng Anh mùa 2022/23, ông sử dụng rất thành công 2 cầu thủ trẻ được Man City cho mượn là Tommy Doyle và James McAtee. McAtee sau đó tiếp tục trở lại Bramall Lane thêm 1 mùa để tích lũy kinh nghiệm.
Với Guardiola, những mối quan hệ như vậy không đơn thuần nằm ở việc một đội mạnh cho đội yếu hơn mượn cầu thủ. Đó cũng là cách ông quan sát các HLV khác phát triển những cầu thủ trẻ trong môi trường mà City không thể tạo ra ở đội một.
Lee Johnson và cánh cửa từ hệ thống City
Lee Johnson cũng bước vào hệ thống ấy sau giai đoạn khó khăn trong sự nghiệp huấn luyện.
Sau khi rời Fleetwood cuối năm 2023, Johnson từng được giao làm việc với nhóm cầu thủ trẻ và cầu thủ thuộc hệ thống City Football Group. Ông có cơ hội tập luyện cùng các cầu thủ tại Manchester và tiếp xúc với môi trường huấn luyện của Guardiola.
Johnson gọi đó là một trải nghiệm quý giá. Quãng thời gian này trở thành một phần trên hành trình đưa ông tới Lommel, câu lạc bộ thuộc City Football Group, nơi ông nhận công việc HLV vào tháng 3/2025.
Ở đây, ảnh hưởng của Guardiola không nằm ở một sơ đồ cụ thể. Nó nằm ở việc hệ thống quanh Man City tạo ra nơi để HLV và cầu thủ tiếp tục phát triển.
Di sản không dừng ở những mũi tên chiến thuật
Pep Guardiola rời Manchester City vào sau mùa giải 2025/26 sau 10 năm và 20 danh hiệu. Ảnh hưởng rõ nhất của ông vẫn nằm trên sân: cách các đội triển khai bóng từ thủ môn, sử dụng không gian và yêu cầu hậu vệ tham gia tổ chức đã trở nên phổ biến hơn nhiều so với thời điểm ông đặt chân tới Anh.
Nhưng câu chuyện với Warnock lại nói về một thứ khác.
Một HLV nổi tiếng vì dữ liệu và chi tiết chiến thuật lại nhận ra giá trị từ khả năng khiến cầu thủ cười của người thuộc trường phái gần như trái ngược hoàn toàn. Guardiola có thể đã thay đổi nhiều thứ trong bóng đá Anh, nhưng 10 năm ở đây cũng buộc ông liên tục quan sát, học hỏi và thích nghi.
Đó là phần di sản ít hiện ra trên bảng chiến thuật hơn, nhưng giúp giải thích vì sao một HLV với cách làm việc khắc nghiệt vẫn tạo được sự tôn trọng từ nhiều đồng nghiệp ở những tầng rất khác nhau của bóng đá Anh.