Pep Guardiola khép lại 10 năm dẫn dắt Man City với 6 chức vô địch Ngoại hạng Anh, trong đó có 4 lần liên tiếp từ 2021 đến 2024. Ông góp phần thay đổi cách các đội bóng tổ chức tấn công, pressing và sử dụng hậu vệ. Nhưng chính những chiến thuật từng giúp Man City thống trị bóng đá Anh giờ đang bị các đối thủ tìm ra cách khắc chế.
Cuộc cách mạng từ vị trí cầu thủ
Guardiola phát triển lối chơi kiểm soát vị trí, nơi các cầu thủ di chuyển theo một cấu trúc chặt chẽ để tạo lợi thế quân số. Khi tấn công, Man City thường chuyển từ 4-3-3 sang 3-2-5, với 5 cầu thủ chiếm lĩnh các hành lang phía trước.
Cách bố trí này giúp đội bóng duy trì nhiều lựa chọn chuyền bóng, đồng thời giữ quân số ở trung tuyến để thu hồi bóng ngay sau khi mất quyền kiểm soát. Các đối thủ thường phải lùi sâu, thu hẹp khoảng cách giữa các tuyến và chấp nhận phòng ngự trong thời gian dài.
Mùa 2017/18, Man City giành 100 điểm, ghi 106 bàn và thắng 32 trận tại Ngoại hạng Anh. Thành tích ấy đánh dấu bước phát triển vượt bậc của lối chơi kiểm soát dưới thời Guardiola.
Hậu vệ trở thành tiền vệ
Guardiola từng sử dụng Fabian Delph và Oleksandr Zinchenko bó vào trung lộ khi Man City có bóng. Đến mùa 2022/23, John Stones đảm nhận vai trò đặc biệt hơn khi thường xuyên di chuyển từ hàng thủ lên đá cạnh Rodri.
Sự thay đổi giúp Man City tăng khả năng kiểm soát tuyến giữa, tạo điều kiện để Kevin De Bruyne và các cầu thủ tấn công hoạt động gần vòng cấm. Đội bóng sau đó giành cú ăn ba lịch sử.
Mô hình này được nhiều HLV học hỏi, đặc biệt là Mikel Arteta tại Arsenal. Hậu vệ biên dần được yêu cầu xử lý bóng và phối hợp ở trung lộ như một tiền vệ thực thụ.
Khi kiểm soát bóng mất dần ưu thế
Các đối thủ ngày càng pressing quyết liệt và khai thác khoảng trống phía sau hàng thủ dâng cao. Những đường chuyền vượt tuyến có thể loại bỏ nhiều cầu thủ Man City khi đội hình đang tập trung ở phần sân đối phương.
Tỷ lệ thắng của các đội kiểm soát bóng từ 60% trở lên tại Ngoại hạng Anh giảm từ 38,4% mùa 2024/25 xuống 34,1% mùa 2025/26. Xu hướng tấn công trực diện và chuyển trạng thái nhanh đang khiến việc cầm bóng nhiều trở nên kém hiệu quả hơn.
Guardiola cũng điều chỉnh. Mùa 2025/26, Man City thực hiện 127 đường chọc khe và 42 pha phản công nhanh, đều là những mức cao nhất của đội trong 5 mùa gần nhất.
Guardiola thay đổi cách các đội bóng chơi và đối phó với nhau
Guardiola phát triển những tư tưởng chiến thuật của Johan Cruyff, đặc biệt là kiểm soát vị trí và tổ chức pressing. Thành công của ông buộc nhiều đối thủ phải thay đổi cách phòng ngự, áp sát và triển khai phản công. Những đội bóng muốn đánh bại Man City phải tìm cách phá vỡ khả năng kiểm soát tuyến giữa, đồng thời khai thác khoảng trống phía sau hàng thủ dâng cao.
Khi các phương án khắc chế ngày càng hiệu quả, Guardiola cũng điều chỉnh lối chơi theo hướng trực diện hơn. Chính sự cạnh tranh giữa các chiến thuật đã thúc đẩy bóng đá hiện đại phát triển, và ảnh hưởng của ông vẫn tiếp tục ngay cả sau khi chia tay Man City.