Khi công nghệ chính xác nhưng quyết định vẫn sai
Bàn thắng duy nhất của Erling Haaland trong derby Manchester thứ 199 tạo ra một nghịch lý khó bỏ qua. Công nghệ việt vị bán tự động làm đúng phần việc khi xác định Haaland không việt vị, nhưng quyết định cuối cùng vẫn sai vì tổ trợ lý hình ảnh xử lý không đúng tình huống của Enzo Fernández.
Ở phút 60, Josko Gvardiol đưa bóng vào từ cánh trái. Fernández đứng ở vị trí việt vị, lao người cố đánh đầu nhưng không chạm bóng. Lisandro Martínez phải phản ứng theo chuyển động ấy trước khi bóng tới Haaland ở cột xa. Trọng tài ban đầu không công nhận bàn thắng vì việt vị, nhưng VAR kiểm tra lại vị trí của Haaland rồi đảo quyết định.
Vấn đề nằm ở việc Enzo Fernández có ảnh hưởng tới Lisandro Martínez hay không.
Luật có phần rõ ràng và phần cần phán đoán
Luật 11 quy định cầu thủ ở vị trí việt vị sẽ bị phạt nếu rõ ràng cố chơi một quả bóng ở gần và hành động ấy tác động tới đối phương, hoặc có hành động làm ảnh hưởng rõ tới khả năng chơi bóng của đối thủ.
Fernández không chạm bóng, nên đây không còn là tình huống chỉ cần xác định vị trí bằng đường việt vị. Tổ VAR phải đánh giá mức độ ảnh hưởng của pha lao người ấy đối với Martínez.
Pro Ref sau trận thừa nhận Matt Donohue và trợ lý Blake Antrobus đã không nhận ra mức độ tác động của Fernández. Họ đáng lẽ phải đề nghị Michael Oliver ra màn hình xem lại thay vì tự kết luận rằng cầu thủ Man City không phạm lỗi việt vị.
Sai sót vì thế không nằm ở công nghệ. Nó nằm ở bước con người diễn giải những gì công nghệ vừa cung cấp.
Máy xác định vị trí, người vẫn phải quyết định
Ngoại hạng Anh đang sử dụng hệ thống việt vị bán tự động với tối đa 30 camera quang học quanh sân, theo dõi bóng và hàng nghìn điểm dữ liệu trên cơ thể cầu thủ.
Hệ thống xác định Haaland hợp lệ vì chân Patrick Dorgu vẫn giữ tiền đạo Man City ở phía trong. Phần này gần như không gây tranh cãi.
Nhưng công nghệ không tự quyết định Fernández có cản trở Martínez hay không. Chính Premier League từng giải thích rằng những tình huống cầu thủ không chạm bóng nhưng có khả năng ảnh hưởng tới đối phương vẫn cần VAR và trọng tài đánh giá.
Đây là giới hạn khó loại bỏ hoàn toàn. Công nghệ có thể xác định cầu thủ đứng ở đâu, nhưng việc chuyển động ấy tác động tới người khác đến mức nào vẫn cần phán đoán.
Sai lầm được thừa nhận ngay trong tối derby
Chỉ vài giờ sau trận, Pro Ref liên hệ với Manchester United và thừa nhận đã có “sai lầm trong đánh giá”. Cơ quan trọng tài xác nhận VAR lẽ ra phải khuyên Oliver xem lại tình huống trên sân.
Donohue và Antrobus sau đó bị rút khỏi phân công ở vòng Ngoại hạng Anh kế tiếp.
Nhưng mọi sửa chữa đều đến sau tiếng còi mãn cuộc. Man City đã thắng 1-0 dù chơi với 10 người từ phút 23, khi Phil Foden nhận thẻ đỏ trực tiếp sau tình huống với Bruno Fernandes.
United có lợi thế quân số hơn 67 phút nhưng không ghi bàn, còn Haaland tận dụng cơ hội quyết định ở phút 60. Bàn thắng ấy giúp City duy trì thành tích toàn thắng sau 4 vòng.
MU chịu thêm sức ép sau khởi đầu nghèo nàn
Thất bại khiến Manchester United chỉ có 4 điểm sau 4 trận, với thành tích 1 thắng, 1 hòa và 2 thua. Đây là khởi đầu thấp ngang mùa trước và thuộc nhóm tệ nhất của câu lạc bộ trong kỷ nguyên Ngoại hạng Anh.
Michael Carrick có lý do để không hài lòng với quyết định trọng tài, nhưng MU cũng phải nhìn vào phần việc của chính mình. Họ có hơn 1 giờ chơi hơn người nhưng vẫn không đủ sắc bén để xuyên thủng hàng thủ City.
Ở chiều ngược lại, Haaland ghi bàn thứ 9 trong các trận derby Manchester. Anh cân bằng Sergio Agüero về tổng số bàn cho Man City trong cặp đấu này và trở thành chân sút nhiều bàn nhất ở derby Manchester trong kỷ nguyên Ngoại hạng Anh.
VAR vẫn không thể loại bỏ yếu tố con người
Tình huống tại Old Trafford không chứng minh công nghệ việt vị thất bại. Trái lại, hệ thống đã xác định đúng vị trí của Haaland.
Vấn đề xuất hiện ở phần VAR vẫn phải dựa vào đánh giá của con người. Một cầu thủ có chạm bóng hay không có thể xác định bằng hình ảnh. Nhưng một pha di chuyển có ảnh hưởng đủ lớn tới hậu vệ hay không vẫn tồn tại khoảng trống để trọng tài phán đoán.
Pro Ref đã thừa nhận lần này phán đoán ấy sai.
Bởi vậy, bài học từ bàn thắng của Haaland không nằm ở việc luật thiếu rõ ràng hay công nghệ vô dụng. Nó nằm ở khoảng cách giữa dữ liệu chính xác và cách con người sử dụng dữ liệu đó. VAR có thể đưa trọng tài tới gần quyết định đúng hơn, nhưng chỉ cần bước đánh giá cuối cùng sai, tranh cãi vẫn quay trở lại như trước.