Thu nhập hơn một tỷ đồng từ 53 công ty, freelancer 'choáng' khi quyết toán thuế

Đầu tháng 4, khi mở ứng dụng thuế để kiểm tra thu nhập, Kim Anh, 26 tuổi, TP HCM, 'choáng' nhìn thấy danh sách hơn 50 đơn vị chi trả.

"Tôi đứng hình vài giây, nhưng cũng không quá bất ngờ vì năm qua làm việc gần như không nghỉ", cô nói.

Làm freelancer hơn 3 năm, đây là lần đầu Kim Anh có tới 53 nguồn thu, tổng thu nhập vượt một tỷ đồng. Những năm trước, cô chỉ hợp tác với vài khách hàng cố định nên có thể tự quyết toán thuế. Năm nay, lượng công việc tăng mạnh khiến cô buộc phải thuê dịch vụ hỗ trợ.

Phần khó nhất, theo Kim Anh, là thu thập chứng từ từ các bên chi trả. "Có công ty không gửi, tôi chủ động liên hệ lại, hoặc nhờ cơ quan thuế hỗ trợ. Khi rà soát, tôi còn phát hiện một số bên kê khai thu nhập của mình cao hơn thực tế", cô cho biết.

Sau mùa quyết toán năm nay, cô cân nhắc chuyển sang mô hình hộ kinh doanh để quản lý dòng tiền và nghĩa vụ thuế rõ ràng hơn, thay vì tiếp tục nhận thu nhập rải rác từ nhiều nguồn.

"Đóng thuế là trách nhiệm, tôi muốn hiểu rõ để làm cho đúng và tránh rắc rối về sau", Kim Anh nói.

Thông tin quyết toán thuế của Kim Anh trong năm 2025. Ảnh: NVCC

Quý I hàng năm là cao điểm quyết toán thuế. Khác với nhân viên văn phòng có bộ phận kế toán từ doanh nghiệp hỗ trợ, freelancer phải tự tổng hợp thu nhập, kiểm tra dữ liệu và hoàn thiện hồ sơ. Với số lượng công việc ngày càng nhiều, không ít người rơi vào tình trạng "quá tải" khi bước vào mùa quyết toán.

Tuấn Việt, 25 tuổi, Hà Nội, cũng trải qua cảm giác "hơi hoảng" khi năm nay có tới 24 nguồn thu cần quyết toán, nhưng chỉ có 4 chứng từ khấu trừ thuế.

"Năm ngoái tôi mới vào nghề, chỉ có 3 nơi nên tự làm khá đơn giản. Năm nay nhiều hơn, nhưng do số tiền hoàn không lớn nên tôi không thuê dịch vụ, chủ yếu tự tìm hiểu trên mạng rồi xử lý", Việt nói.

Anh chụp màn hình các khoản thu nhập đã được kê khai trên ứng dụng eTax, đính kèm cùng tờ khai gợi ý. Sau 4-5 ngày, hồ sơ được duyệt và anh nhận lại khoảng 2 triệu đồng tiền hoàn thuế.

Trong khi đó, Kim Huyền, 26 tuổi, Hà Nội, lại gặp khó khăn ở khâu liên hệ đối tác cũ. Sau ba năm làm freelance, số công ty cô hợp tác tăng từ 11 lên 16, nhưng không phải nơi nào cũng còn giữ liên lạc.

"Tôi phải gửi email trực tiếp cho nhãn hàng hoặc công ty vì người phụ trách cũ đã nghỉ. Có nơi phản hồi, có nơi thì không", Huyền cho biết. Cô dự định bổ sung dần hồ sơ trong các kỳ sau để tránh thiếu sót.

Việc quyết toán thuế đối với các freelancer hợp tác với nhiều công ty cần nhiều thời gian và phức tạp hơn. Ảnh minh họa: AI

Theo số liệu từ World Bank và ILO, hơn một nửa lực lượng lao động tại Việt Nam làm việc dưới dạng tự do, hộ kinh doanh hoặc không có hợp đồng dài hạn. Theo Tổng cục Thống kê, đến năm 2024, Việt Nam có khoảng 33 triệu lao động tự do, chiếm hơn 65% trong tổng số 52 triệu lao động. Điều này đồng nghĩa với việc mỗi mùa quyết toán, có hàng triệu cá nhân phải tự xoay xở với thủ tục thuế.

Khánh Ly, giám đốc vận hành kiêm chuyên gia tư vấn pháp lý và thuế tại A&D Law Firm và A&D Accounting & Tax, cho biết lượng freelancer tìm đến dịch vụ quyết toán năm nay tăng mạnh, đặc biệt trong tháng 3 và 4.

"Chỉ trong mùa quyết toán 2025, lượng khách hàng ủy quyền đã tăng gấp ba lần so với năm trước, tập trung cao điểm vào tháng 3 và 4", cô nói.

Theo nữ giám đốc, nguyên nhân đến từ việc quy định thuế ngày càng chặt chẽ hơn, mở rộng đối tượng phải quyết toán và tăng chế tài xử phạt nếu không thực hiện đúng nghĩa vụ, khiến nhiều người không còn chủ quan như trước.

Với hồ sơ đầy đủ, việc rà soát và nộp tờ khai thường mất 1-3 ngày. Sau đó, cơ quan thuế xử lý và hoàn tiền (nếu có) trong khoảng 1-2 tuần làm việc.

Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của freelancer vẫn là thiếu chứng từ khấu trừ thuế, điều kiện quan trọng để được hoàn thuế. "Nhiều người chỉ đến kỳ quyết toán mới đi xin, trong khi nhân sự kế toán bên đối tác đã thay đổi hoặc không còn hỗ trợ", bà Ly cho biết.

Ở công ty của Khánh Ly, kỳ quyết toán thuế năm 2025 ghi nhận lượng khách tăng gấp 3 lần so với năm 2024. Ảnh: NVCC

Từ thực tế này, chuyên gia khuyến nghị freelancer nên chủ động ngay trong quá trình làm việc: yêu cầu cấp chứng từ khấu trừ thuế sau mỗi dự án, lưu trữ hợp đồng và sao kê thanh toán, đồng thời thường xuyên kiểm tra dữ liệu trên hệ thống thuế để phát hiện sai lệch.

Khi không thể tự xử lý, freelancer có thể lựa chọn thuê dịch vụ với chi phí dao động từ vài trăm đến gần chục triệu đồng, tùy theo mức thu nhập và độ phức tạp của hồ sơ.

Hướng dẫn chi tiết các bước thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2026

Để dễ dàng thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân năm 2025, người dân có thể tham khảo các bước hướng dẫn sau đây, đồng thời lưu ý thời hạn hoàn...

Bấm xem >>