Đậu đại học nhưng 'quay xe': Khi thí sinh chọn lại con đường phía trước

Ngay sau khi các trường đại học tại TPHCM công bố điểm chuẩn, một số thí sinh dù đã trúng tuyển vẫn quyết định không nhập học, chuyển sang học cao đẳng, học nghề. Có em nhận ra ngành trúng tuyển không phù hợp, có em cân nhắc khả năng tài chính của gia đình. Với họ, vào đại học không còn là lựa chọn duy nhất sau 12 năm học phổ thông.

Đậu rồi vẫn đổi hướng

Ngày 14/8, Tuyết Thanh, ngụ xã Bà Điểm, TPHCM, cho biết em đã trúng tuyển nguyện vọng 3 ngành Kế toán của một trường đại học tại TPHCM. Tuy nhiên, sau khi biết điểm chuẩn, Thanh quyết định không nhập học mà chuyển sang ngành Công nghệ kỹ thuật điện tử - truyền thông tại một trường cao đẳng.

Thanh nói quyết định này khiến em khá khó xử vì gia đình vẫn mong con gái học đại học, sau này có công việc ổn định và có thể làm việc gần nhà.

“Em là người hướng ngoại. Lời khuyên của gia đình rất tốt, nhưng nếu học một ngành mình không thích thì rất có thể sẽ bỏ giữa chừng. Học cao đẳng, học phí nhẹ hơn nên em cũng chủ động hơn”, Thanh chia sẻ.

Video: Có điểm chuẩn đại học, nhiều thí sinh chọn học nghề vì lý do bất ngờ

Với Thanh, bài toán không chỉ nằm ở số tiền phải đóng mỗi kỳ. Em lo hơn về việc phải dành vài năm cho một ngành học mà bản thân không hứng thú.

Lê Ngọc Luân, quê Đắk Lắk, lại có một trải nghiệm khác.

Luân từng theo học ngành Công nghệ kỹ thuật xây dựng tại Trường ĐH Thủy Lợi. Sau một thời gian, em phải tạm dừng việc học vì nhận ra ngành này không phù hợp với sở thích. Sau khi các trường đại học công bố điểm chuẩn năm nay, Luân đăng ký học ngành Thanh nhạc tại một trường cao đẳng ở TPHCM.

Một người đổi hướng trước khi bước vào đại học, một người đã vào đại học rồi mới quay lại chọn ngành khác. Điểm chung của họ là không muốn tiếp tục một lựa chọn mà bản thân không thấy phù hợp.

Đằng sau quyết định không nhập học

Theo ThS Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, Trường ĐH Công thương TPHCM, hằng năm tỷ lệ thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học tại trường khoảng 10%.

Thí sinh không nhập học vì nhiều lý do. Trong đó, theo ông Sơn, một bộ phận cân nhắc lại lựa chọn do mức học phí và các khoản chi phí liên quan vượt quá khả năng của gia đình.

Phụ huynh và thí sinh đến làm thủ tục nhập học tại Trường CĐ Lý Tự Trọng TPHCM

Tuy nhiên, không thể xem tất cả thí sinh trúng tuyển nhưng không nhập học là chuyển sang học nghề. Có người lựa chọn trường khác, có người tạm dừng việc học, cũng có trường hợp thay đổi hướng đi sau khi cân nhắc lại ngành nghề.

Tại một số cơ sở giáo dục nghề nghiệp ở TPHCM, lượng thí sinh tìm hiểu và nộp hồ sơ sau thời điểm các trường đại học công bố điểm chuẩn cũng tăng.

TS Hoàng Văn Viết, Trưởng phòng Tuyển sinh Đào tạo - Hợp tác Quốc tế, Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TPHCM, cho biết đến giữa tháng 8, một số ngành kỹ thuật của trường đã hoàn thành chỉ tiêu. Theo ông, chính sách hỗ trợ học phí đối với một số ngành cũng là yếu tố khiến thí sinh quan tâm.

Tại Trường Cao đẳng Bách khoa Sài Gòn, bà Nguyễn Thị Mộng Lành, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, cho biết có những thí sinh đủ điểm vào đại học nhưng sau đó cân nhắc lại điều kiện kinh tế hoặc nhận thấy ngành đã chọn chưa phù hợp với năng lực.

Một số em chuyển sang cao đẳng với mong muốn rút ngắn thời gian học, giảm chi phí và sớm đi làm.

Những trường hợp này cho thấy sau khi biết kết quả tuyển sinh, không phải thí sinh nào cũng giữ nguyên lựa chọn ban đầu.

Học phí là một phần của bài toán

Với nhiều gia đình, quyết định chọn trường không chỉ phụ thuộc vào điểm chuẩn. Học phí, tiền thuê trọ, đi lại, ăn ở và các khoản chi phí trong suốt thời gian học cũng được tính đến.

Nhiều thí sinh chọn ngành thanh nhạc tại trường CĐ Bách khoa Sài Gòn

Nếu học đại học ở một thành phố khác, khoản tiền gia đình phải chuẩn bị mỗi tháng có thể lớn hơn nhiều so với học phí công bố trên giấy.

Bởi vậy, với những gia đình có điều kiện kinh tế hạn chế, học cao đẳng hoặc học nghề có thể là một lựa chọn phù hợp hơn.

Ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TPHCM, cho rằng điều quan trọng là người học phải xác định được ngành nghề phù hợp với năng lực và mục tiêu của mình, đồng thời cân nhắc điều kiện thực tế của gia đình.

Theo ông Tuấn, trong trường hợp chưa sẵn sàng cho một chương trình đại học kéo dài hoặc điều kiện kinh tế còn hạn chế, học cao đẳng để sớm tham gia thị trường lao động là một hướng có thể cân nhắc.

Nhưng ông cũng lưu ý người học cần chuẩn bị những năng lực cần thiết cho thị trường lao động hiện nay, trong đó có khả năng tự học, kỹ năng mềm và năng lực công nghệ.

“Quay xe” cũng cần tính toán

Việc chuyển từ đại học sang cao đẳng, học nghề không nên được hiểu đơn giản là chọn con đường dễ hơn hoặc ít tốn kém hơn.

Một ngành học ngắn hơn nhưng không phù hợp vẫn có thể khiến người học mất thời gian và chi phí. Ngược lại, nếu chọn đúng nghề, việc rút ngắn thời gian đào tạo và sớm tham gia thị trường lao động có thể giúp người trẻ có thêm cơ hội tích lũy kinh nghiệm.

Vì vậy, trước khi thay đổi lựa chọn, thí sinh cần tìm hiểu kỹ chương trình đào tạo, yêu cầu của nghề, cơ hội việc làm, mức thu nhập và khả năng học tiếp sau này.

Đặc biệt, không nên chọn ngành chỉ vì đang được nhiều người đăng ký hoặc vì mức học phí thấp.

Với những thí sinh đã đậu đại học, việc từ bỏ một suất học càng cần được cân nhắc kỹ. Một quyết định vội vàng có thể khiến các em mất thêm thời gian để bắt đầu lại.

Khi đại học không còn là con đường duy nhất

Trong nhiều gia đình, đậu đại học vẫn là niềm vui lớn. Nhưng với một bộ phận thí sinh, tấm giấy báo trúng tuyển chỉ là một lựa chọn trong số nhiều con đường có thể đi sau THPT.

Câu chuyện của Tuyết Thanh cho thấy có người sẵn sàng bỏ một ngành đã trúng tuyển để tìm ngành phù hợp hơn. Trường hợp của Lê Ngọc Luân lại cho thấy việc nhận ra mình chọn sai ngành sau khi vào đại học cũng có thể khiến một người trẻ quyết định làm lại.

Những lựa chọn này không có nghĩa đại học mất đi giá trị. Đại học vẫn là con đường cần thiết đối với nhiều ngành nghề và nhiều người học. Nhưng với những công việc yêu cầu kỹ năng thực hành, hoặc với người muốn sớm tham gia thị trường lao động, cao đẳng và giáo dục nghề nghiệp cũng là những lựa chọn đáng cân nhắc.

Điều quan trọng là người trẻ biết mình đang chọn gì và vì sao mình chọn.

Sau 12 năm học, một suất vào đại học có thể là thành quả đáng tự hào. Nhưng nếu ngành học không phù hợp, việc cố đi tiếp chỉ vì “đã đậu đại học” đôi khi lại khiến người học mất thêm thời gian.

Với Tuyết Thanh, quyết định “quay xe” được đưa ra trước khi bước vào giảng đường. Với Lê Ngọc Luân, đó là quyết định sau một lần trải nghiệm và nhận ra mình đi chưa đúng hướng.

Có thể các em sẽ không đi theo con đường quen thuộc mà nhiều gia đình kỳ vọng. Nhưng ít nhất, các em đang cố gắng tìm một lựa chọn phù hợp hơn với mình.

Cú hích nào để ngành 'hot' lên ngôi?

Điểm chuẩn trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu và nhiều ngành STEM tăng mạnh trong mùa tuyển sinh 2026. Chính sách học bổng mới cùng triển...

Bấm xem >>