Collagen mất nhanh hơn sau tuổi 30 nếu bạn chưa bỏ 5 thói quen này

Căng thẳng kéo dài, ô nhiễm không khí, skincare quá mức, lơ là chống nắng và ăn nhiều đường có thể khiến collagen suy giảm nhanh hơn.

Không chỉ tuổi tác, nhiều thói quen trong lối sống hằng ngày có thể kích hoạt các cơ chế sinh học làm collagen bị phân hủy nhanh hơn, khiến da mất độ săn chắc và xuất hiện nếp nhăn sớm. Ảnh: Liv Hospital

Collagen là loại protein chiếm khoảng 75% trọng lượng khô của da, đóng vai trò như khung đỡ giúp làn da duy trì độ đàn hồi và săn chắc. Từ khoảng tuổi 25, lượng collagen tự nhiên bắt đầu giảm khoảng 1% mỗi năm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia da liễu, tốc độ suy giảm này chịu ảnh hưởng lớn từ môi trường và lối sống, nghĩa là nhiều người có thể đang vô tình khiến làn da già đi nhanh hơn dù vẫn chăm sóc da đều đặn.

Căng thẳng kéo dài

Stress không chỉ ảnh hưởng tinh thần mà còn tác động trực tiếp đến cấu trúc của làn da. Khi cơ thể liên tục ở trạng thái căng thẳng, hormone cortisol tăng cao sẽ thúc đẩy phản ứng viêm và làm giảm hoạt động của nguyên bào sợi - những tế bào chịu trách nhiệm tổng hợp collagen và elastin. Một tổng quan công bố trên Frontiers in Aging năm 2026 cho thấy căng thẳng mạn tính làm tăng stress oxy hóa, kích hoạt các enzyme matrix metalloproteinases (MMPs), nhóm enzyme có khả năng cắt đứt các sợi collagen trong da. Đồng thời, cortisol còn làm giảm biểu hiện của các gene liên quan đến quá trình tái tạo collagen, khiến da phục hồi chậm hơn sau tổn thương. Các chuyên gia cho rằng ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn và thực hành các phương pháp giảm căng thẳng như thiền hoặc hít thở sâu không chỉ tốt cho sức khỏe tinh thần mà còn góp phần duy trì cấu trúc nâng đỡ của làn da.

Tiếp xúc thường xuyên với ô nhiễm không khí

Ô nhiễm không khí không chỉ gây hại cho phổi mà còn thúc đẩy quá trình phân hủy collagen, khiến làn da lão hóa nhanh hơn. Ảnh: WHO

Nếu tia UV là kẻ thù quen thuộc của collagen thì ô nhiễm không khí đang được xem là yếu tố lão hóa ngày càng đáng lo ngại tại các đô thị. Các hạt bụi mịn PM2.5, ozone và kim loại nặng có thể xuyên qua hàng rào bảo vệ da, làm gia tăng gốc tự do và phản ứng viêm. Hệ quả là các enzyme MMP được hoạt hóa mạnh hơn, thúc đẩy quá trình phân hủy collagen và elastin. Những tổng quan khoa học gần đây về lão hóa da đều xếp ô nhiễm môi trường vào nhóm yếu tố có ảnh hưởng lớn đến tốc độ lão hóa, đặc biệt khi kết hợp với ánh nắng mặt trời. Các bác sĩ da liễu khuyến nghị làm sạch da nhẹ nhàng vào cuối ngày, kết hợp sử dụng các hoạt chất chống oxy hóa như vitamin C hoặc niacinamide để giảm tổn thương do gốc tự do gây ra.

Chăm sóc da quá nhiều bước

Xu hướng skincare nhiều lớp sản phẩm đang dần được thay thế bằng triết lý ít nhưng hiệu quả. Theo các chuyên gia, việc liên tục kết hợp nhiều hoạt chất mạnh như acid tẩy da chết, retinoid và vitamin C với tần suất cao có thể làm hàng rào bảo vệ da suy yếu. Khi hàng rào bảo vệ bị tổn thương, tình trạng viêm kéo dài sẽ kích hoạt các cơ chế phân hủy collagen. Đây cũng là lý do nhiều người càng chăm sóc da kỹ lại càng dễ gặp tình trạng đỏ rát, bong tróc và lão hóa sớm. Duy trì hàng rào bảo vệ khỏe mạnh là một trong những yếu tố quan trọng giúp bảo tồn collagen lâu dài.

Chủ quan với kem chống nắng

Không ít người chỉ bôi kem chống nắng khi đi biển hoặc hoạt động ngoài trời trong thời gian dài. Tuy nhiên, tia UVA có thể xuyên qua mây và cửa kính, âm thầm phá hủy collagen ngay cả trong những ngày nhiều mây. Về mặt sinh học, tia UV làm tăng tốc độ phân hủy collagen đồng thời ức chế quá trình tổng hợp collagen mới của nguyên bào sợi. Chống nắng đều đặn không chỉ ngăn cháy nắng mà còn giúp hạn chế những biến đổi phân tử dẫn đến lão hóa da và mất độ đàn hồi. Các chuyên gia khuyến nghị sử dụng kem chống nắng phổ rộng SPF từ 30 trở lên mỗi ngày, ngay cả khi làm việc trong nhà gần cửa sổ.

Ăn quá nhiều đường và thực phẩm siêu chế biến

Đường bổ sung là một trong những tác nhân thúc đẩy quá trình glycat hóa. Trong phản ứng này, các phân tử đường liên kết với protein, tạo ra các sản phẩm cuối glycat hóa (AGEs), khiến các sợi collagen trở nên cứng, giòn và dễ gãy hơn. Bên cạnh đó, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến thường làm tăng tình trạng viêm mạn tính và stress oxy hóa, hai yếu tố có liên quan trực tiếp đến tốc độ lão hóa da. Các chuyên gia khuyến nghị ưu tiên chế độ ăn giàu protein chất lượng cao, vitamin C, kẽm, đồng và các chất chống oxy hóa từ rau xanh, trái cây, các loại hạt và cá béo để hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen tự nhiên.

Lão hóa da phụ thuộc nhiều vào lối sống

Duy trì các thói quen tốt là yếu tố quyết định tốc độ suy giảm collagen và quá trình lão hóa của làn da. Ảnh: Prima

Các bác sĩ da liễu nhận định collagen không mất đi chỉ vì tuổi tác. Phần lớn các yếu tố làm đẩy nhanh quá trình này đều xuất phát từ lối sống như căng thẳng kéo dài, ô nhiễm môi trường, chế độ ăn thiếu cân bằng, tiếp xúc tia UV và thói quen chăm sóc da không phù hợp.

Điều đó cũng đồng nghĩa rằng việc bảo vệ collagen không chỉ nằm ở một lọ kem dưỡng hay thực phẩm bổ sung mà là sự kết hợp giữa chống nắng, dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ giấc, kiểm soát căng thẳng và duy trì hàng rào bảo vệ da khỏe mạnh. Đây được xem là nền tảng giúp làm chậm quá trình lão hóa và duy trì làn da săn chắc theo thời gian.