'Thần đồng văn học' bị tước bằng thạc sĩ vì đạo văn

Jiang Fangzhou, người được ca ngợi là 'thần đồng văn học' vì xuất bản sách khi mới 9 tuổi, bị Đại học Nhân dân Trung Quốc thu hồi bằng thạc sĩ vì có hành vi đạo văn.

Jiang Fangzhou, 36 tuổi, lớn lên trong một gia đình bình thường ở tỉnh Hồ Bắc. Mẹ cô là giáo viên ngữ văn kiêm tác giả trực tuyến, còn bố là cảnh sát đường sắt. Tuy nhiên, hành trình trưởng thành sớm của Jiang từng khiến nhiều bậc phụ huynh Trung Quốc ngưỡng mộ.

Jiang bắt đầu viết văn từ năm 7 tuổi và xuất bản cuốn sách đầu tiên Open the Skylight khi mới 9 tuổi. Tác phẩm lấy cảm hứng từ trải nghiệm của cô trên cương vị lớp trưởng và được ca ngợi là tác phẩm văn học thiếu nhi do chính một đứa trẻ sáng tác.

Năm 11 tuổi, Jiang xuất bản tiểu thuyết viết về tuổi dậy thì, nạn bắt nạt học đường và nhiều vấn đề xã hội khác dưới góc nhìn của một học sinh tiểu học.

'Thần đồng văn học' Jiang Fangzhou. Ảnh: 163

Khi vào đại học, cô ngày càng nổi tiếng. Năm 2008, Jiang đạt 561/750 điểm trong kỳ thi tuyển sinh đại học toàn quốc (gaokao) đầy cạnh tranh của Trung Quốc, nhưng vẫn được nhận vào khoa Báo chí của Đại học Thanh Hoa thông qua diện tuyển sinh đặc cách, tương đương được cộng thêm 60 điểm vào kết quả thi.

Quyết định này vấp phải chỉ trích khi nhiều người cho rằng Đại học Thanh Hoa lợi dụng danh tiếng của Jiang và làm ảnh hưởng đến tính công bằng của kỳ thi. Đáp lại, trường cho biết hội đồng chuyên môn đánh giá Jiang có năng lực viết lách và tiềm năng vượt trội, đồng thời cho rằng nếu chỉ dựa vào điểm số sẽ dễ bỏ lỡ những tài năng đặc biệt.

Khi còn là sinh viên, Jiang cộng tác với tạp chí New Weekly, một ấn phẩm có ảnh hưởng ở miền Nam Trung Quốc, rồi trở thành phó tổng biên tập sau khi tốt nghiệp.

Cô từng tháp tùng cựu Thủ tướng Lý Khắc Cường trong chuyến thăm Colombia để tham gia chương trình giao lưu văn học, cũng tới nhiều nơi của Trung Quốc để chia sẻ về nghề viết và tuổi thơ đặc biệt. Năm 2019, Jiang nhận bằng thạc sĩ của Đại học Nhân dân Trung Quốc.

Nhà văn Yan Lianke từng nhận xét những suy ngẫm của Jiang về văn chương vượt xa độ tuổi và cả thế hệ của cô. Một học giả khác cũng cho rằng vốn đọc của Jiang còn phong phú hơn nhiều giảng viên đại học.

Tuy nhiên, hình ảnh "thần đồng văn học" của Jiang dần sụp đổ vì bê bối luận văn thạc sĩ. Tháng 8/2025, Giáo sư Triết học Xiao Ying của Đại học Thanh Hoa cáo buộc Jiang đạo văn nghiêm trọng và gian lận học thuật trong luận văn thạc sĩ, đồng thời công bố thêm nhiều bằng chứng sau đó. Jiang bác bỏ các cáo buộc, nói rằng mình bị vu khống.

Ngày 5/7, Đại học Nhân dân Trung Quốc kết luận cô không có hành vi gian lận học thuật, chỉ xác định một số lỗi diễn đạt chưa đúng chuẩn trong luận văn. Tuy nhiên, giảng viên hướng dẫn của Jiang bị đình chỉ tuyển nghiên cứu sinh trong một năm.

Nhưng chỉ vài ngày sau, trường thay đổi kết luận sau khi mở lại cuộc điều tra, xác định Jiang có hành vi đạo văn và quyết định thu hồi bằng thạc sĩ. Theo kết luận của trường, 9 đoạn trong luận văn của cô trùng với một công trình nghiên cứu ở nước ngoài nhưng không được trích dẫn đúng quy định.

Ngày 13/7, Jiang chấp nhận quyết định xử lý, đồng thời gửi lời xin lỗi tới giảng viên hướng dẫn và độc giả.

Vụ việc nhanh chóng trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội Trung Quốc với hơn 200 triệu lượt xem. Trước đó, một số tác phẩm của Jiang cũng từng bị nghi vay mượn ý tưởng từ văn học thế giới.

"Học thuật không có đặc quyền cho 'thiên tài'. Nhưng trong một xã hội đề cao sự thành công sớm, nhiều người lại tôn sùng hình tượng này", một người bình luận. Một ý kiến khác cho rằng Jiang bị đặt lên bệ đỡ quá sớm, lớn lên dưới áp lực của danh tiếng và việc xuất bản sách, khiến cô đánh mất một tuổi thơ bình thường. "Điều xã hội cần nhìn nhận không chỉ là sự sụp đổ của một 'thiên tài', mà còn là lý do một luận văn kém chất lượng lại được thông qua ngay từ đầu", người thứ ba ý kiến.

Jiang không phải người nổi tiếng đầu tiên ở Trung Quốc đánh mất danh tiếng vì bê bối gian lận học thuật.

Hôm 15/7, Đại học Tây Bắc thu hồi bằng thạc sĩ và chức danh phó giáo sư của nhà thơ Jia Qianqian vì đạo văn. Cô là con gái của tiểu thuyết gia nổi tiếng Jia Pingwa.

Năm 2019, diễn viên Zhai Tianlin cũng bị tước bằng tiến sĩ vì bê bối đạo văn. Vụ việc sau đó khiến nhiều trường đại học Trung Quốc siết chặt quy trình kiểm tra luận văn.

Bi kịch của 'thiên tài toán học' Trung Quốc

Trung Quốc - Từng là niềm tự hào của quê hương, được gọi là “cậu bé thiên tài” nhưng giờ Lưu Hán Thanh sống với trợ cấp 400 tệ mỗi tháng trong ngôi nhà xập xệ.

Bấm xem >>