Những bí mật phía sau loạt luân lưu World Cup

TPO - Loạt sút luân lưu không hoàn toàn là trò may rủi như nhiều người vẫn nghĩ. Sau khi phân tích 360 quả phạt đền trong 39 loạt luân lưu kể từ World Cup 1982, các chuyên gia đã chỉ ra hàng loạt quy luật thú vị về cách sút, thứ tự thực hiện, vai trò của từng vị trí và những chiến thuật có thể quyết định thắng bại.

World Cup 2026 đã bước vào vòng tứ kết, đồng nghĩa người hâm mộ có thể sẽ còn được chứng kiến thêm những loạt sút luân lưu cân não. Kênh BBC Sport đã phối hợp cùng Opta phân tích toàn bộ các quả sút luân lưu trong lịch sử World Cup.

Theo đó, thống kê từ 360 quả phạt đền ở 39 loạt luân lưu kể từ World Cup 1982 cho thấy thành công không chỉ phụ thuộc vào may mắn. Từ vị trí dứt điểm, thứ tự thực hiện, lựa chọn cầu thủ đến quyết định thay người đều có thể tạo nên khác biệt.

Số bàn thắng luân lưu tại các kỳ World Cup.

Argentina là 'vua' luân lưu, Hà Lan và Tây Ban Nha kém duyên

Xét thành tích theo đội tuyển, Argentina tiếp tục khẳng định vị thế "ông vua" luân lưu của World Cup. Nhà đương kim vô địch thắng 6 trong 7 loạt sút từng tham dự, bao gồm chiến thắng trước Pháp ở chung kết World Cup 2022.

Croatia cũng sở hữu thành tích hoàn hảo khi toàn thắng cả 4 loạt luân lưu. Trong khi đó, Đức lần đầu tiên thất bại trên chấm 11m ở World Cup sau trận thua Paraguay vòng 1/8, khiến thành tích giảm xuống còn 4 chiến thắng sau 5 lần.

Argentina là 'vua' luân lưu tại World Cup.

Ở chiều ngược lại, Hà Lan và Tây Ban Nha là hai đội kém duyên nhất. Cả hai chỉ thắng 1 trong 5 loạt sút và cùng nhận 4 thất bại - nhiều nhất lịch sử giải đấu. Tuyển Anh cũng không khá hơn khi đã 3 lần gục ngã sau loạt luân lưu.

Ai Cập, Bỉ và Hàn Quốc là ba đội hiếm hoi ghi bàn ở tất cả các lượt sút luân lưu từng thực hiện tại World Cup.

Trong khi đó, Mexico sở hữu tỷ lệ thành công thấp nhất, chỉ 29%, với hai bàn sau 7 lần đá. Thụy Sĩ từng đá hỏng cả ba quả đầu tiên trong lịch sử trước khi cải thiện tỷ lệ lên 50% nhờ chiến thắng trước Colombia ở vòng 1/16 World Cup 2026.

Messi và Modric: Những chuyên gia đá luân lưu

Nghe có vẻ kỳ lạ nhưng đó là sự thật. Lionel Messi có tỷ lệ sút thắng phạt đền 11m thấp, nhưng sút luân lưu lại rất hay. Anh và Luka Modric là hai cầu thủ từng ghi bàn ở 3 loạt sút luân lưu tại 3 kỳ World Cup khác nhau. Cả hai đều đạt tỷ lệ thành công tuyệt đối.

Một trong ba bàn thắng của Messi đến ở loạt luân lưu trận chung kết World Cup 2022 với Pháp.

Messi ghi bàn ở 3 loạt sút luân lưu tại 3 kỳ World Cup khác nhau.

Trong khi đó, thành tích đá phạt đền của siêu sao Argentina trong thời gian thi đấu chính thức lại khá buồn. Messi mới ghi 4 bàn sau 8 quả phạt đền tại các kỳ World Cup, trong đó có hai lần sút hỏng ở World Cup 2026.

Ngoài Messi và Modric, còn có 26 cầu thủ khác thực hiện thành công cả hai lượt sút luân lưu của mình.

Trường hợp đáng tiếc nhất vẫn là Roberto Baggio. Huyền thoại Italy ghi hai trong ba quả luân lưu tại World Cup, nhưng cú đá hỏng còn lại lại chính là quả quyết định khiến Italy thất bại trước Brazil ở chung kết năm 1994.

Thủ môn Croatia thống trị những loạt đấu súng

Thành phố Zadar của Croatia được xem là "cái nôi" của những chuyên gia bắt luân lưu.

Hai trong bốn thủ môn cản phá nhiều quả luân lưu nhất lịch sử World Cup đều sinh ra tại đây là Danijel Subasic và Dominik Livakovic, cùng có 4 pha cứu thua.

Hai người còn lại đạt thành tích tương tự là Harald Schumacher (Tây Đức) và Sergio Goycochea (Argentina).

Subasic, Livakovic và Ricardo của Bồ Đào Nha cũng là ba thủ môn từng cản phá 3 quả trong cùng một loạt sút. Đáng chú ý, Ricardo sở hữu tỷ lệ cản phá cao nhất với 75%, khi cứu thua 3 trong 4 quả đối mặt.

Đừng sút vào giữa khung thành

Một trong những kết luận rõ ràng nhất từ dữ liệu là sút về hai góc luôn hiệu quả hơn sút chính giữa khung thành.

Tỷ lệ sút luân lưu thành công ở các vị trí.

Tỷ lệ thành công của các cú sút sang bên phải đạt 73%, sang bên trái là 71%, trong khi sút vào giữa chỉ đạt 58%.

Điều thú vị là những cú sút vào giữa lại ít bị thủ môn cản phá hơn. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến tỷ lệ thành công thấp là có tới 24% số cú đá đi vọt xà hoặc trúng cột dọc, cao gấp hơn ba lần so với các cú sút về hai góc.

Đá trước chưa chắc đã có lợi

World Cup 2026 chứng kiến một hiện tượng thú vị khi cả 4 đội sút trước đều thất bại. Dẫu vậy, xét toàn bộ lịch sử, lợi thế này gần như không tồn tại. Trước giải năm nay, thống kê gần như cân bằng khi có 17 trong 35 đội sút trước giành chiến thắng, tương đương 49%.

Nếu theo từng lượt sút, người đá thứ ba đạt tỷ lệ thành công cao nhất với 74%. Tỷ lệ thành công của người đá đầu tiên và thứ hai tương đương với 72%.

Ngược lại, người thực hiện quả sút thứ 4 chỉ thành công 60%, thấp nhất trong năm lượt đầu tiên (lượt 5 với 67%).

Trong lịch sử World Cup, mới chỉ có 3 loạt luân lưu phải bước vào sudden death (đá từ lượt thứ sáu), trong đó có trận Paraguay thắng Đức tại World Cup 2026.

Bốn cầu thủ thực hiện các quả sút thứ sáu chỉ ghi bàn với tỷ lệ 50%. Đến nay, chưa có loạt luân lưu nào tại World Cup 2026 kéo dài quá sáu lượt sút mỗi đội.

Tiền đạo vẫn là lựa chọn đáng tin nhất

Không bất ngờ khi tiền đạo là nhóm cầu thủ có tỷ lệ thành công cao nhất trên chấm 11m. Các chân sút ghi bàn ở 73% số lần thực hiện, trong khi tiền vệ đạt 69% và hậu vệ chỉ đạt 62%.

Đến nay vẫn chưa có thủ môn nào trực tiếp thực hiện một quả luân lưu tại World Cup, bởi chưa loạt đấu nào kéo dài đến lượt sút của người gác đền.

Harry Kane (tuyển Anh) ghi bàn từ chấm 11m vào lưới Mexico vòng 1/8.

Một thống kê thú vị khác là các cầu thủ thuận chân trái đang có tỷ lệ thành công 71%, nhỉnh hơn mức 68% của các cầu thủ thuận chân phải. Đây là xu hướng trái ngược với dữ liệu trước World Cup 2026.

Thay người để đá luân lưu: Không phải lúc nào cũng hiệu quả

Việc tung cầu thủ vào sân ở những phút cuối hiệp phụ nhằm phục vụ loạt luân lưu ngày càng phổ biến nhưng hiệu quả chưa thực sự rõ ràng.

Nếu chỉ tính những cầu thủ vào sân trong 5 phút cuối hiệp phụ, lịch sử World Cup mới ghi nhận 7 trường hợp, trong đó chỉ 3 người thực hiện thành công.

Tại World Cup 2026, Mahmoud Saber của Ai Cập ghi bàn sau khi được tung vào sân cuối trận, còn Fabian Balbuena của Paraguay đá hỏng dù đội nhà vẫn giành quyền đi tiếp.

Mahmoud Saber của Ai Cập.

Trước đó, Paulo Dybala từng được đưa vào sân ở phút 120 trận chung kết World Cup 2022 và hoàn thành nhiệm vụ trước Pháp.

Ngược lại, Badr Benoun (Morocco) và Pablo Sarabia (Tây Ban Nha) đều đá hỏng sau khi được tung vào sân ở cuối hiệp phụ tại World Cup 2022.

Trường hợp nổi tiếng nhất có lẽ là Jamie Carragher ở World Cup 2006. Hậu vệ Anh ban đầu sút thành công nhưng phải thực hiện lại do trọng tài chưa thổi còi, trước khi bị Ricardo cản phá.

Thay thủ môn bắt luân lưu: Tim Krul vẫn là ngoại lệ

Trong lịch sử World Cup, mới chỉ có hai thủ môn được tung vào sân cuối trận với mục đích duy nhất là bắt luân lưu.

Người thành công nhất là Tim Krul tại tứ kết World Cup 2014. Được HLV Louis van Gaal đưa vào sân ở phút 121, Krul cản phá hai quả phạt đền, giúp Hà Lan loại Costa Rica.

Thủ môn Mat Ryan của Australia.

Tuy nhiên, chiến thuật này không phải lúc nào cũng mang lại hiệu quả. Tại World Cup 2026, Australia đưa Mat Ryan vào sân ngay trước loạt sút với hy vọng tái hiện kỳ tích của Hà Lan.

Thế nhưng, Ai Cập thực hiện thành công cả 4 lượt sút và kế hoạch của đội bóng châu Đại Dương hoàn toàn phá sản.

Điểm khác biệt là Krul đã được thông báo trước nhiều ngày để chuẩn bị cho kịch bản này, trong khi Ryan chỉ biết mình sẽ vào sân vài phút trước khi loạt luân lưu bắt đầu.