'Nữ hoàng' muội hồng chết hàng loạt sau khi bị thu giữ

Thanh Hóa - Do khó chăm sóc, hàng trăm cây muội hồng khai thác trái phép đã chết khô sau khi bị tịch thu, dự kiến được kiểm lâm tiêu hủy.

Ngày 8/5, ông Hoàng Văn Chuyên, Phó chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, cho biết đơn vị đang triển khai phương án xử lý hàng trăm cây muội hồng thu giữ từ các vụ khai thác, vận chuyển, buôn bán trái phép thời gian qua.

Muội hồng thu giữ chết khô ở Vườn quốc gia Bến En. Ảnh: Lam Sơn

Đến nay, kiểm lâm toàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 49 vụ vi phạm liên quan cây muội hồng, thu giữ gần 560 cây và hơn 260 phôi cây, xử phạt hơn 260 triệu đồng.

Tuy nhiên, quá trình bảo quản tang vật phát sinh nhiều khó khăn do đặc tính sinh trưởng của loài cây này. Muội hồng chủ yếu sống trên núi đá, rễ bám sâu trong khe đá nên sau khi bị đào khỏi tự nhiên rất khó chăm sóc, tỷ lệ sống thấp.

"Tang vật sau khi thu giữ đều được yêu cầu giâm gốc, chăm sóc ngay để giữ cây sống. Dù vậy, nhiều cây đã chết từ trước khi bị phát hiện hoặc chết trong quá trình bảo quản", ông Chuyên nói.

Tại vườn quốc gia Bến En, đơn vị này đã tiếp nhận hơn 120 cây, phôi muội hồng từ lực lượng kiểm lâm bàn giao. Tuy nhiên, chỉ khoảng 40 cây còn sống, số còn lại đã chết khô, không còn khả năng phục hồi. Phần lớn là cây già, được nhận định đã sinh sống hàng chục năm trên núi đá.

Trong khi đó, tại Hạt Kiểm lâm Như Thanh, nhiều cây muội hồng bị chất đống trong góc nhà, thân khô quắt, lá rụng hết. Đại diện đơn vị thừa nhận một số cây khi thu giữ đã chết, số còn sống dù được ươm trồng vẫn héo dần do thiếu kinh nghiệm chăm sóc.

Theo lãnh đạo Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, hiện đơn vị đã thống nhất phương án chuyển giao toàn bộ cây muội hồng còn sống cho hai vườn quốc gia và hai khu bảo tồn thiên nhiên trên địa bàn để tiếp tục chăm sóc, bảo tồn.

"Trong quá trình bàn giao sẽ kiểm đếm, phân loại cây còn sống và đã chết", ông Chuyên nói và cho hay quan điểm của ngành là không thanh lý tang vật để tránh thương mại hóa loài cây. Đối với số cây đã chết, kiểm lâm cho biết sẽ tiêu hủy.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, muội hồng không phải loài thực vật quý hiếm thuộc nhóm bảo vệ đặc biệt, cũng không có giá trị nghiên cứu cao để làm tiêu bản bảo tồn.

Một cây muội hồng có thân cành đẹp đang được chăm sóc ở Hạt kiểm lâm Như Thanh. Ảnh: Lam Sơn

Trước đó ngày 15/4, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa đã có văn bản yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương xây dựng phương án xử lý tang vật vi phạm hành chính là cây muội hồng sau khi có quyết định tịch thu.

Theo chỉ đạo, tang vật sau tịch thu thuộc sở hữu toàn dân, việc xử lý phải tuân thủ đầy đủ trình tự pháp luật. Trong thời gian chưa bàn giao, các đơn vị quản lý phải chịu trách nhiệm bảo quản, tránh để hư hỏng hoặc thất thoát.

Dù vậy, đến nay mới chỉ có vườn quốc gia Bến En tiếp nhận cây muội hồng về chăm sóc, các đơn vị còn lại vẫn chưa hoàn tất việc tiếp nhận.

Muội hồng có tên khoa học Syzygium myrtifolium, thuộc họ sim, mọc chủ yếu trên các mỏm đá cheo leo hoặc trong những cánh rừng tự nhiên có trữ lượng thấp. Thời gian gần đây, loài cây này bất ngờ được giới chơi sinh vật cảnh săn lùng để làm bonsai, trưng bày trong phòng trà, quán cà phê hoặc spa, được mệnh danh là "nữ hoàng phòng trà".

Cơn sốt muội hồng khiến nhiều người dân đổ xô vào rừng khai thác trái phép. Theo Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa, việc đào bới ồ ạt không chỉ ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng tự nhiên mà còn tiềm ẩn nguy cơ tai nạn do địa hình hiểm trở. Tại Thanh Hóa đã có hai trường hợp rơi từ núi đá tử vong khi đi khai thác muội hồng, ông Chuyên cho biết thêm.

Lo ngại muội hồng bị đánh cắp, lực lượng kiểm lâm phải lắp camera, xích sắt chống trộm. Ảnh: Lam Sơn

Theo quy định của Luật Lâm nghiệp năm 2017, việc khai thác lâm sản trong rừng tự nhiên phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Do đó, hành vi tự ý vào rừng đào, vận chuyển hoặc mua bán cây muội hồng khi chưa được cấp phép đều bị xem là khai thác lâm sản trái phép.

Ngoài xử phạt hành chính, trường hợp gây thiệt hại nghiêm trọng cho rừng hoặc tổ chức khai thác quy mô lớn còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự.