Những chính sách lớn vừa được Quốc hội thông qua
Quốc hội thông qua 38 luật, 18 nghị quyết với nhiều chính sách mới về đất đai, nhà ở, thuế, đầu tư, an sinh xã hội, tư pháp và phát triển hạ tầng, sau 27 ngày làm việc.
Chiều 21/11, kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 16 bế mạc, hoàn thành toàn bộ chương trình đề ra. Trong hai đợt họp, làm việc cả cuối tuần, Quốc hội dành khoảng 80% thời gian cho công tác lập pháp, thông qua 38 luật, 18 nghị quyết, cho ý kiến lần đầu đối với 5 dự án luật và tiến hành phiên chất vấn, trả lời chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ.
Trong 38 luật được thông qua, có 22 luật, bộ luật được ban hành mới hoặc sửa đổi toàn diện, 16 luật sửa đổi, bổ sung một số điều. Nhiều quyết sách tập trung tháo gỡ vướng mắc về thể chế, khơi thông nguồn lực, tạo động lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong năm 2027.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Lê Minh Hưng; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú tại phiên bế mạc kỳ họp thứ 2 Quốc hội khoá 16. Ảnh: Quang Vinh
Thay đổi lớn về đất đai, nhà ở và bất động sản
Luật Đất đai sửa đổi điều chỉnh nhiều chính sách liên quan trực tiếp đến người sử dụng đất, từ xây dựng bảng giá, thu hồi, bồi thường đến bố trí tái định cư.
Luật quy định xây dựng bảng giá đất theo chu kỳ ba năm, bổ sung cơ chế bố trí tái định cư tại chỗ, hoán đổi đất ở khi thu hồi đất trong cùng địa bàn cấp xã theo điều kiện luật định. Các chính sách hỗ trợ ổn định đời sống, sản xuất cũng được hoàn thiện nhằm bảo đảm quyền lợi của người có đất bị thu hồi.
Luật Nhà ở sửa đổi tập trung thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, trong đó có nhà cho thuê; hoàn thiện quy định về thời hạn sử dụng nhà chung cư, cải tạo và xây dựng lại chung cư cũ. Trong khi đó, Luật Kinh doanh bất động sản sửa đổi điều chỉnh hoạt động chuyển nhượng hợp đồng, huy động vốn và trách nhiệm của chủ đầu tư nhằm tăng tính minh bạch, bảo vệ người mua nhà.
Đối với đấu giá đất, Luật Đấu giá tài sản sửa đổi quy định tiền đặt trước khi đấu giá đất ở cho cá nhân từ 20% đến 50% giá khởi điểm. Với đất giao, cho thuê để thực hiện dự án đầu tư, mức đặt trước từ 10% đến 20%. Luật cũng tăng chế tài đối với người trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, có thể bị cấm tham gia đấu giá đến 5 năm theo tính chất vi phạm.
Những thay đổi này hướng tới giải quyết các bất cập trong quản lý đất đai, phát triển nhà ở và giao dịch bất động sản, đồng thời hạn chế tình trạng trả giá cao bất thường rồi bỏ cọc trong đấu giá đất.
Cải cách ngân sách, đầu tư và hỗ trợ doanh nghiệp
Quốc hội thông qua Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), trên cơ sở hợp nhất các quy định về ngân sách nhà nước và đầu tư công, nhằm khắc phục chồng chéo trong phân bổ, quản lý và sử dụng nguồn lực.
Luật nhấn mạnh trách nhiệm của người quyết định đầu tư đối với hiệu quả chương trình, dự án được phê duyệt. Hiệu quả đầu tư phải được đánh giá từ khâu chuẩn bị đến vận hành, khai thác, gắn với tác động thực tế đến phát triển kinh tế và đời sống người dân.
Luật Đấu thầu sửa đổi tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục lựa chọn nhà thầu và mở rộng quyền tự chủ trong mua sắm. Các quy định mới cũng hoàn thiện cơ chế mua sắm thuốc, vật tư, thiết bị y tế, đồng thời tăng trách nhiệm công khai thông tin, giải trình và phòng chống thất thoát, lãng phí.
Để thúc đẩy kinh tế tư nhân, Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển trọng tâm từ hỗ trợ đơn thuần sang tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Một số chính sách thuế mới được thông qua nhằm giảm chi phí, khuyến khích đầu tư và phát triển giáo dục. Trong đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu theo điều kiện luật định.
Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cũng được mở rộng đối với cơ sở giáo dục công lập và tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám chữa bệnh được bổ sung vào diện ưu đãi thuế theo quy định mới.
Trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, luật sửa đổi bãi bỏ 18 thủ tục hành chính, 5 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục chuyển nhượng quyền, tạo thuận lợi cho khai thác và thương mại hóa tài sản trí tuệ.
Luật Đo lường sửa đổi bổ sung quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo, tạo thêm cơ sở để người dân kiểm tra kết quả đo và yêu cầu bồi thường khi sai số gây thiệt hại.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà (đầu tiên từ trái qua) được phân công theo dõi, chỉ đạo Bộ Nội vụ cùng các lĩnh vực lao động, việc làm và văn hóa, qua đó trực tiếp xem xét, phê duyệt phương án nghỉ lễ, Tết hàng năm. Ảnh: Quang Vinh
Thêm hai ngày nghỉ lễ, hoàn thiện chính sách an sinh
Một thay đổi trực tiếp với người lao động là bổ sung hai ngày nghỉ lễ hưởng nguyên lương, gồm ngày Tổ quốc tri ân - ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Quy định có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, nâng tổng số ngày nghỉ lễ, Tết chính thức lên 13 ngày mỗi năm.
Các luật sửa đổi về lao động, việc làm, bảo hiểm xã hội và an toàn, vệ sinh lao động cũng điều chỉnh nhiều thủ tục, thẩm quyền quản lý sau sắp xếp bộ máy. Trong đó, các điều kiện kinh doanh dịch vụ việc làm, cho thuê lại lao động, lưu trữ và huấn luyện an toàn lao động được rà soát theo hướng giảm giấy phép, chứng chỉ và chi phí tuân thủ.
Chính sách bảo hiểm xã hội tiếp tục được hoàn thiện về quản lý, đầu tư quỹ, đánh giá hiệu quả và kiểm soát rủi ro, hướng tới bảo đảm an toàn quỹ trong dài hạn.
Luật Nuôi con nuôi sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 yêu cầu lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi. Con nuôi được người làm công tác xã hội hỗ trợ, tư vấn tâm lý khi tìm hiểu nguồn gốc và người thân ruột thịt.
Luật cũng bổ sung các trường hợp không được nhận con nuôi, trong đó có người đã bị xử lý vi phạm hành chính về phòng, chống bạo lực gia đình, hành vi xâm hại trẻ em và người từng bị kết án về một số tội liên quan đến mại dâm theo quy định.
Siết kiểm soát thuốc lá, bảo vệ người hiến tạng
Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá sửa đổi quy định từ ngày 1/7/2027, cấm hút thuốc trong toàn bộ khuôn viên trường đại học, cao đẳng, học viện, thay vì chỉ cấm trong nhà như hiện nay. Phạm vi cấm bán thuốc lá trong bán kính 100 m được mở rộng đối với các cơ sở giáo dục và y tế. Người bán phải từ chối giao dịch nếu khách hàng không chứng minh được đủ 18 tuổi.
Luật cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị thuốc lá dưới mọi hình thức, bao gồm tiếp thị liên kết tới người tiêu dùng và bán thuốc lá trên sàn thương mại điện tử. Từ ngày 1/1/2028, việc trưng bày thuốc lá, bao bì và hình ảnh nhận diện sản phẩm tại điểm bán cũng bị cấm.
Cùng với kiểm soát hoạt động kinh doanh, luật bổ sung lộ trình giảm sản lượng thuốc lá tiêu thụ trong nước, tăng cường quản lý nguồn gốc, nguyên liệu và cảnh báo sức khỏe.
Trong lĩnh vực hiến, ghép tạng, Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Luật cấm lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi để ghép cho người khác, kể cả sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn. Việc hiến bộ phận cơ thể khi còn sống của người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi được giới hạn trong phạm vi gia đình.
Một thay đổi khác là luật cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể của người từ đủ 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn dù họ chưa đăng ký hiến lúc còn sống, nếu có sự đồng ý của người đại diện theo quy định và đáp ứng các điều kiện pháp luật. Các quy định hướng tới mở rộng nguồn hiến tạng, đồng thời bảo vệ người hiến, ngăn ngừa hành vi ép buộc, lợi dụng và mua bán bộ phận cơ thể người.
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình, tiếp thu trước khi Quốc hội thông qua luật Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Ảnh: Quang Vinh
Bỏ án tử hình với 6 tội, cho phép lao động công ích thay phạt tiền
Bộ luật Hình sự sửa đổi thu hẹp số tội danh có hình phạt tử hình từ 10 xuống còn 4, gồm phản bội Tổ quốc, giết người, khủng bố và sản xuất trái phép chất ma túy. 6 tội được bỏ hình phạt tử hình gồm bạo loạn, hiếp dâm người dưới 16 tuổi, mua bán trái phép chất ma túy, chống loài người, tội phạm chiến tranh và khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân. Hình phạt cao nhất đối với các tội này là tù chung thân.
Quy định mới có hiệu lực từ ngày 1/3/2027 và được áp dụng đối với người thực hiện hành vi phạm 6 tội danh trước thời điểm này nhưng được xét xử sau khi Bộ luật có hiệu lực theo quy định chuyển tiếp.
Bộ luật cũng bổ sung cơ chế khoan hồng đối với người tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị và tích cực hợp tác, khắc phục hậu quả; đồng thời bổ sung quy định về loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp thực hiện nhiệm vụ đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung và đáp ứng điều kiện luật định.
Trong xử lý vi phạm hành chính, luật mới cho phép cá nhân bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống được thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu đã nhận lỗi, tự nguyện đề nghị và đáp ứng các điều kiện áp dụng. Mức phạt tiền tối đa trong một số lĩnh vực được nâng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Luật đồng thời hoàn thiện quy định về xử phạt điện tử, cưỡng chế và các biện pháp bảo đảm xử lý vi phạm.
Quốc hội còn thông qua nghị quyết thí điểm thu hồi, xử lý tài sản liên quan đến tội phạm không qua kết tội, áp dụng trong các vụ án rửa tiền, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, tham nhũng và chức vụ. Theo cơ chế này, Viện Kiểm sát khởi kiện, yêu cầu Tòa án giải quyết vụ việc dân sự để thu hồi tài sản cho Nhà nước khi đáp ứng các điều kiện luật định.
Chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035 cũng được phê duyệt chủ trương đầu tư, với tổng nguồn vốn huy động dự kiến đến năm 2030 khoảng 45.300 tỷ đồng.
Phát triển du lịch với cơ chế đặc thù trong 10 năm
Quốc hội thông qua Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027 đến hết năm 2036. Nghị quyết cho phép áp dụng nhiều chính sách ưu đãi đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển sản phẩm du lịch mới, tạo thuận lợi về thị thực, nhập cảnh, cư trú và phát triển nguồn nhân lực.
Các dự án du lịch chiến lược được hưởng chính sách ưu đãi đầu tư ở mức cao nhất theo quy định. Một số mô hình kinh doanh mới được thí điểm, trong đó có tổ hợp giải trí hoạt động 24/7 nhằm phát triển kinh tế đêm và tăng chi tiêu của du khách. Các chính sách thí điểm được thực hiện trong 5 năm, hoạt động thử nghiệm có kiểm soát có thời hạn tối đa ba năm.
Trong lĩnh vực văn hóa, Quốc hội cũng sửa đổi các quy định liên quan đến báo chí, quảng cáo, điện ảnh, di sản văn hóa, thư viện và thể dục thể thao nhằm tháo gỡ vướng mắc về thẩm quyền quản lý, đơn giản hóa thủ tục hành chính và tạo điều kiện phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
Quốc hội biểu quyết thông qua luật tại hội trường Diên Hồng. Ảnh: Quang Vinh
Đầu tư hơn 162.000 tỷ đồng làm ba tuyến cao tốc
Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư ba dự án đường bộ cao tốc tại Tây Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, với tổng chiều dài khoảng 430,5 km, tổng vốn đầu tư sơ bộ 162.393 tỷ đồng.
Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong, dài khoảng 119 km, quy mô 4 làn xe, tổng mức đầu tư dự kiến 50.990 tỷ đồng. Cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum dài khoảng 132 km, quy mô 4 làn xe, tổng vốn đầu tư sơ bộ 48.283 tỷ đồng. Cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, đoạn qua tỉnh Sơn La, dài khoảng 179,5 km, quy mô 4 làn xe, tốc độ thiết kế 80 km/h, tổng mức đầu tư dự kiến 63.120 tỷ đồng.
Các dự án hướng tới tăng cường kết nối liên vùng, rút ngắn thời gian vận chuyển, mở rộng không gian phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Trong lĩnh vực năng lượng, Luật Điện lực sửa đổi tập trung tháo gỡ vướng mắc trong phát triển nguồn điện, lưới điện và bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất, sinh hoạt.
Quốc hội cũng thông qua nghị quyết điều chỉnh địa giới hành chính giữa Hà Nội và Phú Thọ, chuyển 40,06 km2 với khoảng 1.057 người về Hà Nội quản lý từ ngày 1/1/2027. Diện tích điều chỉnh chủ yếu thuộc Vườn quốc gia Ba Vì và vùng đệm.
Đẩy mạnh chuyển đổi số, kiểm soát dữ liệu và ô nhiễm môi trường
Luật Định danh và xác thực điện tử hoàn thiện cơ chế xác thực danh tính trên môi trường số, đặc biệt đối với các giao dịch có nguy cơ rủi ro cao như ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử và mạng xã hội.
Luật An ninh dữ liệu bổ sung các nguyên tắc bảo vệ dữ liệu theo mức độ rủi ro và trong suốt vòng đời dữ liệu, tăng cường kiểm soát hoạt động chuyển dữ liệu xuyên biên giới và bảo vệ chủ quyền dữ liệu quốc gia.
Trong lĩnh vực môi trường, luật sửa đổi bổ sung cơ sở pháp lý để kiểm soát phương tiện phát thải cao, sử dụng nhiên liệu hóa thạch như xăng, dầu tại những khu vực cần bảo vệ chất lượng không khí. Việc áp dụng các biện pháp kiểm soát gắn với điều kiện, phạm vi và lộ trình theo quy định.
Về tổ chức bộ máy tư pháp, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự sửa đổi bãi bỏ Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Cơ quan điều tra Viện kiểm sát quân sự Trung ương, chuyển nhiệm vụ điều tra sang cơ quan có thẩm quyền thuộc Bộ Công an và Bộ Quốc phòng theo quy định mới.
Luật Văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi cũng bổ sung cơ chế xử lý tình huống khẩn cấp, cấp bách khi Quốc hội không thể họp. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc Chính phủ được ban hành nghị quyết điều chỉnh một số quy định của luật, nghị quyết của Quốc hội khi đáp ứng điều kiện luật định.
Trường hợp Chính phủ ban hành nghị quyết phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý. Nghị quyết có hiệu lực không quá một năm và phải trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp gần nhất.
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội trước khi đại biểu bấm nút thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Ảnh: Quang Vinh
Dành nguồn lực cho công nghệ chiến lược và trí tuệ nhân tạo
Tại kỳ họp, Quốc hội lần đầu tiên tổ chức phiên chất vấn thành viên Chính phủ. Hai Bộ trưởng đăng đàn trả lời chất vấn gồm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân và Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn; cùng Thủ tướng Lê Minh Hưng.
Trong nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn, Quốc hội yêu cầu dành ít nhất 15% ngân sách nhà nước chi sự nghiệp khoa học năm 2027 cho nghiên cứu công nghệ chiến lược, đồng thời đổi mới cơ chế tài chính theo hướng khoán chi, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu và thúc đẩy thương mại hóa kết quả.
Nghị quyết yêu cầu hoàn thiện, vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia trong năm 2027; ưu tiên thu hút chuyên gia, nhà khoa học phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và trí tuệ nhân tạo.
Việc ứng dụng AI trong khu vực công phải bảo đảm an toàn dữ liệu, minh bạch và trách nhiệm của con người. Người có thẩm quyền phải kiểm tra, chịu trách nhiệm đối với sản phẩm, văn bản có sử dụng AI. Quốc hội cũng đặt ra nhiệm vụ phổ cập kỹ năng AI, phát triển nguồn nhân lực, dữ liệu và hạ tầng tính toán, hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ an toàn, hiệu quả.
Thủ tướng Lê Minh Hưng trả lời chất vấn trước Quốc hội. Video: VTV
Mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên năm 2027
Quốc hội thông qua Nghị quyết về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, xác định đây là năm tăng tốc, tạo đà thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong nhiệm kỳ.
Mục tiêu tăng trưởng GDP được đặt ra từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người khoảng 6.100 USD, CPI tăng khoảng 4,5%, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 36-38% GDP. Quốc hội cũng xác định chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cho 34 tỉnh, thành phố.
Để thực hiện các mục tiêu này, Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực; phát triển hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Cùng với thúc đẩy tăng trưởng, các nhiệm vụ trọng tâm còn gồm nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, bảo đảm an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, củng cố quốc phòng, an ninh và tăng cường hội nhập quốc tế.
Phát biểu bế mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương khẩn trương triển khai các luật, nghị quyết đã được thông qua, bảo đảm chính sách sớm đi vào cuộc sống.
Quốc hội vừa thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) với nhiều quy định mới đáng chú ý, trong đó mở thêm cơ hội cấp sổ đỏ cho đất không giấy tờ, đất mua bán...
Nguồn: https://vnexpress.net/nhung-chinh-sach-lon-vua-duoc-quoc-hoi-thong-qua-5147...
-22/11/2026 11:00 AM (GMT+7)




