Khi người dân quay clip CSGT: Ranh giới giữa giám sát và gây rối trật tự công cộng?

Việc người dân quay clip CSGT đang làm nhiệm vụ và đăng lên mạng xã hội ngày càng phổ biến. Theo Luật sư Hoàng Anh Sơn - Đoàn Luật sư TP.HCM, pháp luật đã quy định rõ ranh giới giữa quyền giám sát hợp pháp và hành vi cản trở, gây rối. Hiểu đúng quy định là cách bảo vệ quyền của mình và tránh vi phạm pháp luật.

Quyền giám sát của người dân, không bị cấm nhưng phải đúng quy định pháp luật

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, Điều 25 Hiến pháp 2013 (sửa đổi, bổ sung 2025) khẳng định công dân có quyền tự do ngôn luận, tiếp cận thông tin, tham gia giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, việc thực hiện các quyền này phải trong khuôn khổ pháp luật, không xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.

Khi người dân quay clip CSGT, ranh giới giữa giám sát và gây rối trật tự công cộng. Ảnh minh hoạ: Khổng Chí.

Mặt khác, Điều 11 Thông tư 46/2024/TT-BCA (sửa đổi Thông tư 67/2019) quy định các hình thức giám sát của nhân dân trong công tác bảo đảm trật tự, an toàn giao thông gồm:

Tiếp cận thông tin công khai của lực lượng công an;

Thông qua cơ quan, tổ chức có thẩm quyền giám sát;

Tiếp xúc trực tiếp, phản ánh, khiếu nại, tố cáo;

Quan sát trực tiếp hoạt động bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.

Đáng chú ý, quy định mới không còn nêu hình thức giám sát thông qua thiết bị ghi âm, ghi hình như trước đây. Việc giám sát phải bảo đảm không ảnh hưởng đến hoạt động của cán bộ, chiến sĩ đang thực thi nhiệm vụ và không xâm nhập khu vực thực thi công vụ trái phép.

Ngoài ra, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 cũng đặt trách nhiệm cho người tham gia giao thông: tuân thủ hiệu lệnh của lực lượng làm nhiệm vụ, không cản trở hoạt động bảo đảm trật tự an toàn giao thông, không gây mất trật tự nơi công cộng.

Như vậy, pháp luật không cấm người dân quan sát, ghi nhận sự việc, nhưng việc quay clip phải bảo đảm không cản trở hoạt động tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm của CSGT.

Luật sư Sơn khuyến cáo, giám sát là quyền, nhưng giám sát đúng luật mới là cách bảo vệ quyền đó. Ảnh: NVCC.

Người dân cần làm gì để không vi phạm pháp luật?

Theo luật sư Hoàng Anh Sơn, trách nhiệm của người dân khi giám sát CSGT trong Thông tư 46/2024 nêu rõ: mọi hành vi gây ảnh hưởng đến quá trình thực thi nhiệm vụ của lực lượng chức năng đều bị xem xét xử lý theo quy định pháp luật có liên quan.

Trên thực tế, nhiều trường hợp lợi dụng việc quay phim, ghi hình để quấy rối, cản trở lực lượng CSGT làm nhiệm vụ đã được cơ quan chức năng cảnh báo và thậm chí có nhiều trường hợp bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Luật sư Hoàng Anh Sơn cho biết, về hành vi cản trở lực lượng chức năng thực thi nhiệm vụ được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và các nghị định liên quan bao gồm:

Hành vi cản trở, không chấp hành hiệu lệnh của người thi hành công vụ;

Hành vi tụ tập đông người, gây mất trật tự công cộng;

Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm cán bộ thi hành nhiệm vụ, đều có thể bị xử phạt hành chính.

Trong trường hợp nghiêm trọng, Bộ luật Hình sự quy định:

Tội chống người thi hành công vụ: áp dụng khi có hành vi dùng vũ lực, đe dọa, cản trở hoạt động công vụ;

Tội gây rối trật tự công cộng, quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự 2015, hành vi quay phim, phát tán, kích động gây ảnh hưởng an ninh, trật tự xã hội; gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng; Hành hung người can thiệp bảo vệ trật tự công cộng...

Thông tư 73/2024/TT-BCA về tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm giao thông cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm an toàn, thông suốt trong quá trình thực thi nhiệm vụ; mọi hành vi cản trở, can thiệp trái phép đều bị xử lý.

Luật sư Sơn cũng khuyến cáo, khi người dân quay clip CSGT nên hiểu đúng để tránh “từ giám sát thành vi phạm”. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, việc ghi lại hình ảnh lực lượng chức năng khi làm nhiệm vụ có thể xuất phát từ nhu cầu giám sát, bảo vệ quyền lợi chính đáng. Tuy nhiên, ranh giới pháp lý nằm ở mục đích và cách thức thực hiện.

Người dân có thể quan sát, ghi nhận thông tin khi:

Không cản trở việc dừng xe, kiểm tra;

Không áp sát, chen lấn, kích động;

Không phát tán thông tin sai sự thật, cắt ghép gây hiểu lầm, gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng...

Ngược lại, việc cố tình quay sát mặt cán bộ, chửi bới, lôi kéo đám đông, phát trực tiếp lên mạng xã hội để gây áp lực… gây cản trở giao thông nghiêm trọng hoặc gây đình trệ hoạt động công cộng, rất dễ bị xem là hành vi gây rối trật tự công cộng, xúc phạm danh sự nhân phẩm người khác hoặc chống người thi hành công vụ.

Luật sư Sơn cũng khuyến cáo, giám sát là quyền, nhưng giám sát đúng luật mới là cách để người dân bảo vệ quyền đó. Trong mọi tình huống, ứng xử văn minh, hợp tác với lực lượng chức năng và phản ánh thông tin qua kênh chính thức trên tinh thần góp ý, xây dựng luôn là lựa chọn hiệu quả và an toàn nhất về pháp lý cho người dân.