Thủ đô Islamabad trước 'giờ G': Tâm điểm đàm phán Mỹ - Iran

Thủ đô Islamabad (Pakistan) trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu khi đăng cai cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, trong nỗ lực biến lệnh ngừng bắn mong manh thành thỏa thuận lâu dài.

Hôm nay (11/4), Phái đoàn Mỹ do Phó Tổng thống JD Vance dẫn đầu, cùng đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner; phía Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu, đã có mặt tại thủ đô Islamabad (Pakistan), chuẩn bị cho các cuộc đàm phán sắp tới.

Giới chức Pakistan, trong đó có Ngoại trưởng Ishaq Dar và Tư lệnh quân đội Asim Munir, đã trực tiếp đón các phái đoàn và bày tỏ kỳ vọng về một tiến trình đối thoại mang tính xây dựng.

Phái đoàn đàm phán Iran và Mỹ đã có mặt tại Thủ đô Islamabad (Pakistan).

Theo một tuyên bố từ Bộ Ngoại giao Pakistan, ông Dar bày tỏ hy vọng Mỹ và Iran sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán mang tính xây dựng và nhắc lại sự sẵn sàng của Pakistan trong việc tạo điều kiện thuận lợi "cho một giải pháp lâu dài và bền vững".

Cuộc đàm phán hoà bình Mỹ - Iran đã đưa Pakistan trở thành tâm điểm của câu chuyện lớn nhất thế giới, thu hút sự chú ý vào thủ đô Islamabad - nơi đã chuẩn bị suốt nhiều ngày để đón tiếp các phái đoàn cấp cao.

Những nỗ lực ngoại giao khẩn trương trong nhiều tuần qua đã đưa Pakistan từ vai trò trung gian thầm lặng trở thành điểm tựa chính của tiến trình hòa giải.

Pakistan nổi lên trên bàn cờ ngoại giao

"Từ khi nào Pakistan lại có tầm ảnh hưởng đến vậy?". Đó là câu hỏi trọng tâm trong ba tuần qua khi Pakistan chuyển từ vai trò trung gian hòa giải thầm lặng sang tham gia tích cực vào các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, kêu gọi các nhà lãnh đạo từ Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út và Trung Quốc ủng hộ nỗ lực hòa bình của mình trước khi đưa ra kế hoạch ngừng bắn.

Ý nghĩa thực sự của sự can dự của Pakistan chỉ trở nên rõ ràng khi cả hai bên đồng ý tạm dừng giao tranh ngay sau lời kêu gọi vào phút chót từ Thủ tướng nước này, ông Shehbaz Sharif.

An ninh tại Islamabad trước 'giờ G'.

Tổng thống Mỹ Trump và Bộ Ngoại giao Iran đã nêu tên ông Sharif và tướng Asim Munir, tổng tư lệnh quân đội Pakistan trong các tuyên bố ngừng bắn của họ.

"Đó là một sự đồng thuận hiếm hoi, bởi vì không có quốc gia nào khác nhận được sự tin tưởng tương tự từ cả hai phía... Có thể đánh giá một cách công bằng rằng cả hai bên đều đang tìm cách giải quyết vấn đề", Rasheed Wali Janjua, giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chính sách Islamabad, một tổ chức tư vấn an ninh quốc gia, cho biết.

Giờ đây, Pakistan phải đối mặt với một nhiệm vụ khó khăn khác trong các cuộc đàm phán ở Islamabad: Làm thế nào để đạt được một thỏa thuận có thể biến lệnh ngừng bắn mong manh thành một thỏa thuận lâu dài?

Các nhà phân tích cho rằng, nếu các cuộc đàm phán lần này thành công, vị thế quốc tế của Pakistan có thể thay đổi đáng kể, đặc biệt trong quan hệ với Mỹ và các đối tác khu vực.

"Nếu các cuộc đàm phán thành công, điều đó có thể dẫn đến sự thay đổi hoàn toàn cái nhìn về Pakistan trên thế giới" theo Ishtiaq Ahmad, giáo sư danh dự tại Đại học Quaid-i-Azam ở Islamabad.

Những vấn đề then chốt trên bàn đàm phán

Theo Al Jazeera , cuộc đàm phán giữa Iran và Mỹ dự kiến xoay quanh các vấn đề then chốt sau đây:

Trước hết, Tehran khẳng định các cuộc đàm phán chính thức chỉ có thể bắt đầu khi Washington cam kết thực thi lệnh ngừng bắn tại Li-băng và dỡ bỏ những lệnh trừng phạt đối với Iran. Trong khi đó, Mỹ và Israel cho rằng Li-băng không nằm trong phạm vi của thỏa thuận ngừng bắn, lập trường mà Iran kiên quyết bác bỏ.

Iran cũng yêu cầu Mỹ chấm dứt phong tỏa tài sản và gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đã kéo dài nhiều năm, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế nước này. Phía Washington cho biết sẵn sàng nới lỏng đáng kể các lệnh trừng phạt, nhưng với điều kiện Tehran phải nhượng bộ trong chương trình hạt nhân và tên lửa.

Một điểm bất đồng lớn khác liên quan đến eo biển Hormuz. Iran muốn được công nhận quyền kiểm soát và có thể áp dụng phí quá cảnh, trong khi Mỹ yêu cầu tuyến hàng hải này phải được mở cửa hoàn toàn, không kèm bất kỳ hạn chế nào.

Ngoài ra, Tehran được cho là sẽ đề cập tới yêu cầu bồi thường thiệt hại từ cuộc chiến kéo dài sáu tuần, dù phía Mỹ hiện chưa đưa ra phản hồi về vấn đề này.

Về quân sự, Mỹ và Israel muốn hạn chế đáng kể năng lực tên lửa của Iran, song Tehran khẳng định đây là vấn đề "không thể thương lượng".

Cuối cùng, Iran kêu gọi Mỹ rút quân khỏi khu vực, chấm dứt các hoạt động quân sự và đưa ra cam kết không gây hấn. Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump cho biết Washington sẽ tiếp tục duy trì hiện diện quân sự tại Trung Đông cho đến khi đạt được một thỏa thuận hòa bình, đồng thời cảnh báo nguy cơ leo thang nếu Iran không tuân thủ các điều kiện.