Siêu tàu đổ bộ Mỹ mang tiêm kích F-35B từ Nhật Bản tới Trung Đông mạnh thế nào?

Mỹ xác nhận tàu tấn công đổ bộ Wasp USS Tripoli đang được điều động từ Nhật Bản tới Trung Đông cùng Đơn vị Viễn chinh Thủy quân lục chiến số 31.

USS Tripoli có lượng giãn nước khoảng 40.000 tấn và sẽ hoạt động cùng Nhóm Tấn công Viễn chinh Tripoli, bao gồm tàu tuần dương lớp Ticonderoga USS Robert Smalls, tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Rafael Peralta cùng khoảng 2.200 lính thủy đánh bộ. Con tàu có thể triển khai tới 20 tiêm kích tàng hình F-35B thế hệ thứ năm, bên cạnh các máy bay vận tải cánh quạt nghiêng MV-22B Osprey.

Máy bay F-35B cất cánh từ tàu tấn công đổ bộ lớp Wasp USS Tripoli. (Nguồn: MW)

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), cơ quan phụ trách các hoạt động quân sự tại Trung Đông, cho biết lực lượng này được điều động để "mở rộng các phương án tác chiến tại Iran", đồng thời khẳng định đơn vị Thủy quân lục chiến trên tàu cũng có khả năng tiến hành các chiến dịch trên bộ nếu được lệnh.

Việc USS Tripoli tham gia chiến dịch mang lại những khả năng tác chiến mới đáng kể so với các tàu tấn công đổ bộ trước đây. Trước đây, các tàu lớp Wasp chủ yếu mang theo máy bay tấn công AV-8B Harrier, loại tiêm kích có tầm bay ngắn, cảm biến hạn chế và khả năng mang vũ khí tương đối nhỏ. Việc thay thế bằng tiêm kích tàng hình F-35B đã giúp nâng cao đáng kể sức mạnh chiến đấu của không đoàn trên tàu.

Nhờ hệ thống cảm biến tiên tiến và khả năng tàng hình, F-35B có thể đóng vai trò như các "mắt thần" trên không, hỗ trợ phát hiện mục tiêu, cung cấp dữ liệu cho hệ thống phòng không của hạm đội và thực hiện các cuộc tấn công thâm nhập sâu vào lãnh thổ đối phương.

Tuy vậy, F-35B không phải là lực lượng tiêm kích mạnh nhất của Mỹ trong khu vực. Hiện tại, các tiêm kích F-35C của Thủy quân lục chiến Mỹ đang hoạt động tại Trung Đông trên siêu tàu sân bay USS Abraham Lincoln. So với F-35B, phiên bản F-35C có tầm bay xa hơn và khả năng tác chiến cao hơn, khiến chúng phù hợp hơn với các nhiệm vụ tấn công quy mô lớn.

Bản thân tàu tấn công đổ bộ như USS Tripoli có ưu điểm lớn về tính linh hoạt. Không giống các tàu sân bay truyền thống chỉ tập trung vào không kích, loại tàu này có thể nhanh chóng chuyển đổi giữa nhiều nhiệm vụ khác nhau, từ hỗ trợ đổ bộ, chống ngầm cho tới tiến hành không kích bằng máy bay cánh cố định.

Thế nhưng, sức mạnh không quân của chúng vẫn bị hạn chế đáng kể so với các siêu tàu sân bay Mỹ đang hiện diện trong khu vực. Điều này không chỉ do số lượng máy bay ít hơn, mà còn vì tốc độ cất và hạ cánh thấp hơn, cũng như thiếu các máy bay hỗ trợ quan trọng như EA-18G Growler chuyên tác chiến điện tử, hay E-2 Hawkeye đảm nhiệm cảnh báo sớm trên không.

Ngoài ra, do chương trình nâng cấp Block 4 của F-35 vẫn chưa hoàn tất, loại tiêm kích này hiện vẫn bị hạn chế về một số loại vũ khí không đối đất. Vì vậy, trong nhiều kịch bản, các máy bay F-35B trên USS Tripoli có thể được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ phòng thủ trước các mối đe dọa như tên lửa chống hạm hoặc máy bay không người lái (UAV) của Iran, thay vì tiến hành các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ đối phương.

Dù vậy, tàu tấn công đổ bộ vẫn có một lợi thế quan trọng là chi phí vận hành thấp hơn nhiều so với siêu tàu sân bay và cần ít thủy thủ hơn. Điều này cho phép Mỹ triển khai chúng trong các nhiệm vụ có mức độ rủi ro cao hơn, hoạt động gần lãnh thổ Iran nếu cần thiết.

Một trong những mục tiêu chiến lược thường được nhắc tới là đảo Kharg – nơi đóng vai trò là tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran. Việc Mỹ chưa tiến hành phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng tại đây có thể cho thấy Washington đang cân nhắc khả năng kiểm soát hòn đảo này trong trường hợp xảy ra chiến dịch đổ bộ, hoặc đơn giản là muốn tránh leo thang xung đột quá mức với Tehran.

Tuy nhiên, bất kỳ chiến dịch quân sự nào nhằm vào Iran cũng sẽ phải đối mặt với những thách thức lớn. Tehran sở hữu kho tên lửa đạn đạo, tên lửa chống hạm và UAV ngày càng hiện đại, có khả năng gây ra mối đe dọa đáng kể đối với các lực lượng hải quân Mỹ hoạt động gần khu vực.