Nguy cơ tàu sân bay hiện đại nhất của Mỹ gặp sự cố nếu tham chiến ở Iran

Tàu sân bay Mỹ USS Gerald R. Ford là tàu sân bay mới nhất và hiện đại nhất của Mỹ. Tuy nhiên, nếu tàu này được huy động tham chiến chống lại Iran, nó có nguy cơ gặp sự cố do hoạt động quá gấp gáp và quá giới hạn...

Nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ (CSG) USS Gerald R. Ford đang trên đường đến Trung Đông để triển khai gần Iran, khi Tổng thống Donald Trump đang tập hợp một lực lượng quân sự khổng lồ trong khu vực để gây áp lực lên Tehran.

Tàu sân bay USS Gerald R. Ford. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Theo EurAsianTimes, đây sẽ là nhóm tác chiến tàu sân bay thứ 2 của hải quân Mỹ trong khu vực, sau khi tàu USS Abraham Lincoln đã có mặt tại Vịnh Ba Tư, cùng với 9 tàu chiến khác, bao gồm 5 tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke. Một số lượng tàu ngầm Mỹ không xác định cũng đang ở trong khu vực, cùng với gần 30.000 binh sĩ Mỹ được triển khai đến 18 căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông.

Thủy thủ đoàn của USS Gerald R. Ford đã được thông báo về quyết định này vào ngày 12/2. Nhóm tác chiến Ford dự kiến sẽ đến Vịnh Ba Tư vào cuối tháng này.

Vào ngày 13/2, khi Tổng thống Trump được hỏi về lý do đằng sau việc triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay thứ 2 ở Trung Đông, ông trả lời rằng Mỹ sẽ cần tàu sân bay ở đó. “Chúng tôi sẽ cần đến nó nếu không đạt được thỏa thuận (với Iran)”, Tổng thống Mỹ nói với các phóng viên.

Xét về nhiều mặt, việc lựa chọn tàu USS Gerald R. Ford là điều hiển nhiên. Đây là tàu sân bay mới nhất và tiên tiến nhất của Hải quân Mỹ, có mức giãn nước là 100.000 tấn, và là tàu sân bay duy nhất của Mỹ được trang bị Hệ thống phóng máy bay điện từ (EMALS).

“Tôi nghĩ rằng xét từ góc độ năng lực, tàu Ford sẽ là một lựa chọn vô giá cho bất kỳ hoạt động quân sự nào mà Tổng thống muốn thực hiện”, Đô đốc Daryl Caudle, Tham mưu trưởng Hải quân (CNO), nói với các phóng viên tháng 1/2026 tại hội nghị chuyên đề thường niên của Hiệp hội Hải quân Mặt nước (SNA).

Tuy nhiên, việc triển khai tàu Ford đến Trung Đông không phải là không gây tranh cãi, và có những lo ngại chính đáng về việc liệu thủy thủ đoàn và chính con tàu đã sẵn sàng cho nhiệm vụ được đặt ra hay chưa?

Hoạt động gấp gáp của tàu sân bay Gerald R. Ford

Tình cờ, việc điều động sang Trung Đông là đợt triển khai kéo dài thứ 2 của tàu Ford. Hàng không mẫu hạm USS Gerald R. Ford đã thực hiện chuyến hải trình kể từ tháng 6/2025, khi rời cảng nhà ở Norfolk để đến Địa Trung Hải.

Sau đó, tàu được Tổng thống Donald Trump điều đến vùng biển Caribbe vào tháng 10/2025 khi ông đang tập trung lực lượng quân sự Mỹ gần Venezuela.

Tàu USS Gerald R. Ford đã tham gia chiến dịch “Quyết tâm tuyệt đối” vào tuần đầu tiên của tháng 1/2026, cùng với tàu USS Iwo Jima, dẫn đến việc bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro.

Đợt triển khai ban đầu của tàu USS Ford dự kiến kết thúc vào tuần cuối cùng của tháng 12. Tuy nhiên, việc tái điều động đến vùng biển Caribbe đã khiến thời hạn này bị bỏ lỡ. Thủy thủ đoàn của tàu khi đó dự kiến sẽ trở về nhà vào đầu tháng 3.

Giờ đây, việc gia hạn lần thứ 2 có nghĩa là thủy thủ đoàn không thể mong đợi trở về nhà sớm nhất là vào đầu tháng 4. Tuy nhiên, nếu chiến dịch Iran kéo dài nhiều tháng, như đã xảy ra trong chiến dịch liên quan đến Venezuela (kéo dài từ tháng 8/2025 đến tháng 1/2026), thì thời hạn này có thể kéo dài hơn nữa. Mặc dù hải quân Mỹ thường xuyên duy trì các tàu sân bay hoạt động trong 9 tháng hoặc lâu hơn trong các cuộc chiến sau sự kiện 11/9, nhưng các đợt triển khai trong thời bình thường không kéo dài quá 6 tháng.

Nhiều vấn đề phát sinh

Đáng chú ý, vấn đề không chỉ dừng lại ở việc gần 4.500 thủy thủ trên tàu Ford cảm thấy mệt mỏi và không biết khi nào đợt triển khai của họ sẽ kết thúc. Sự chậm trễ mới này còn sẽ gây nguy hiểm cho kế hoạch bảo dưỡng định kỳ của tàu Ford tại Virginia, nơi đã lên kế hoạch nâng cấp và sửa chữa lớn. Tàu sân bay này dự kiến sẽ được bảo dưỡng và tân trang lớn tại Xưởng đóng tàu Hải quân Newport News ở Virginia vào đầu năm nay.

Sự chậm trễ này không chỉ đồng nghĩa với việc tàu USS Ford phải dành nhiều thời gian hơn cho việc bảo trì, mà chi phí sửa chữa và nâng cấp cũng có thể tăng vọt một cách đáng kể.

Một quan chức hải quân đương nhiệm đã nói với tờ New York Times vào tháng 12/2025 rằng tàu Ford dự kiến sẽ tiếp nhận những chỉnh sửa cần thiết đối với một trong những hệ thống được sử dụng để hạ cánh máy bay chiến đấu trên boong bay của nó. Những sửa đổi đó đã được lên kế hoạch trong 8 năm qua, cùng với nhiều nâng cấp khác của tàu mà chỉ có thể hoàn thành khi đang ở trong cơ sở sửa chữa công nghiệp.

Việc đó và các bản cập nhật khác đã được xác định là cần thiết trong nhiều năm thử nghiệm kể từ khi tàu Ford, một tàu sân bay tiên tiến hơn về công nghệ so với những tàu trước đó, được đưa vào hoạt động năm 2017. Hai tàu sân bay lớp Ford tiếp theo, John F. Kennedy và Enterprise, đang được chế tạo với những thay đổi này ngay từ đầu.

Khi một tàu sân bay được triển khai trong hơn 6 tháng, nó phải đối mặt với nhiều vấn đề bảo trì.

Ví dụ, lớp phủ nhựa đường thô trên sàn đáp của tàu sân bay, được gọi là lớp chống trượt, bắt đầu bong tróc với số lượng lớn sau một thời gian dài trên biển. Điều đó đòi hỏi phải tạm dừng hoạt động bay vài ngày để làm lại bề mặt boong tàu sao cho máy bay chiến đấu không bị trượt khi không được giữ cố định bằng dây xích.

Thượng nghị sĩ Mark Kelly, bản thân là một phi công hải quân chuyên nghiệp đã nghỉ hưu, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng việc triển khai một con tàu liên tục trong hơn 6 tháng tạo ra nhiều vấn đề.

“Nó khiến bạn mệt mỏi”, ông nói. “Và bạn bắt đầu thấy các tai nạn xảy ra, không chỉ là phi công làm rơi máy bay, mà còn là các tai nạn trên boong tàu”, chẳng hạn như thủy thủ đi quá gần cửa hút gió của động cơ phản lực hoặc cánh quạt đang quay. “Mọi thứ bắt đầu xảy ra khi bạn ở đó trong một thời gian dài”.

Phó Đô đốc Mike Franken - người đã nghỉ hưu và rời khỏi hải quân Mỹ năm 2017 sau gần 40 năm sự nghiệp bắt đầu từ một thủy thủ trên tàu sân bay, cho biết loại bảo dưỡng mà tàu Ford dự kiến sẽ trải qua sau đợt triển khai này có thể mất từ 4 - 6 tháng tại xưởng đóng tàu. Ông nói rằng việc trì hoãn bảo dưỡng bằng cách liên tục kéo dài thời gian triển khai của tàu sân bay sẽ dẫn đến chi phí leo thang mà Tổng thống và Bộ trưởng quốc phòng có lẽ chưa tính đến.

“Cần phải lên kế hoạch tốt hơn cho việc này”, Phó Đô đốc Franken nói trong một cuộc phỏng vấn.

Theo ông Franken, nếu các thiết bị bổ sung như thang máy mà tàu Ford sử dụng để đưa máy bay chiến đấu từ khoang chứa máy bay lên boong tàu bắt đầu gặp trục trặc thì Tổng thống và Bộ trưởng quốc phòng cuối cùng sẽ có một con tàu không thể hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Những sự cố hoặc vấn đề bảo dưỡng này có thể gây thiệt hại nặng nề trong tình huống chiến tranh.

Chỉ tháng trước, một sĩ quan cấp cao của hải quân Mỹ cho biết ông sẽ “phản đối” các mệnh lệnh kéo dài thời gian triển khai của tàu USS Gerald R. Ford.

“Tôi nghĩ rằng, xét về khả năng, tàu Ford sẽ là một lựa chọn vô cùng quý giá cho bất kỳ hoạt động quân sự nào mà tổng thống muốn thực hiện”, Đô đốc Daryl Caudle - Tham mưu trưởng hải quân Mỹ (CNO), nói với các phóng viên vào tháng 1 tại hội nghị chuyên đề thường niên của Hiệp hội Hải quân Mặt nước (SNA). “Nhưng nếu nó cần gia hạn, điều đó sẽ vấp phải sự phản đối từ CNO. Và tôi sẽ xem liệu có phương án nào khác tôi có thể làm hay không”.

Sự cố từng xảy ra với tàu sân bay khác

Tuy nhiên, bất chấp những phản đối này, việc triển khai tàu sân bay Ford đã được gia hạn lần thứ 2 vào tuần trước khi nó được lệnh di chuyển đến Trung Đông.

Nhóm USS Ford là nhóm tác chiến tàu sân bay tiên tiến nhất của hải quân Mỹ, và chắc chắn nó sẽ cung cấp cho Tổng thống Trump nhiều lựa chọn quân sự hơn trong cuộc đối đầu với Iran, nhưng nếu thủy thủ đoàn mệt mỏi và tàu sân bay gặp vấn đề về bảo trì, thì điều này có thể gây rắc rối trong tình huống chiến tranh.

Đáng chú ý, nhóm tác chiến tàu sân bay USS Truman đã gặp một loạt sự cố trong quá trình triển khai đến Trung Đông năm ngoái (2025) khi tiến hành các hoạt động quân sự ở Yemen.

Trong suốt thời gian triển khai đầy đủ từ tháng 9/2024 đến tháng 5/2025, nhóm tác chiến tàu sân bay này đã gặp sự cố bắn nhầm vào tháng 12 (khi một tàu khu trục của hải quân phóng tên lửa vào 2 máy bay F-18), một vụ va chạm với tàu buôn vào tháng 2, và mất hai máy bay F-18, một chiếc vào tháng 4 và một chiếc khác vào tháng 5.

Một cuộc điều tra sau đó của Hải quân Mỹ đã quy trách nhiệm về những sự cố tốn kém này cho “việc triển khai với mức độ căng thẳng đáng kể”.

Trong khi đó, Iran là một đối thủ đáng gờm hơn nhiều so với lực lượng Houthi đóng tại Yemen.