"Mắt thần" NATO phát hiện điều bất ngờ về hoạt động quân sự của Nga

Ở độ cao hàng nghìn mét, máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3A AWACS của NATO có thể phát hiện mục tiêu cách hơn 400km, theo dõi hoạt động quân sự của Nga và truyền dữ liệu theo thời gian thực về các trung tâm chỉ huy, trở thành “mắt thần” quan trọng của liên minh dọc sườn phía đông.

Ảnh: Hromadske

“Mắt thần” của NATO

Chuyến bay AWACS của NATO bắt đầu nhiệm vụ lúc 6h sáng, kéo dài 8 giờ tại căn cứ không quân NATO ở Geilenkirchen, Đức, gần biên giới Hà Lan. Tổng cộng 33 người từ 10 quốc gia NATO có mặt trên chiếc E-3A AWACS, nhiều hơn quân số thông thường 20-25 người.

Trong nhiệm vụ lần này, máy bay bay về phía Romania để giám sát khu vực Biển Đen, đồng thời phối hợp cuộc diễn tập phòng không và phòng thủ tên lửa với các tiêm kích của Italy, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha.

Điểm đặc biệt của E-3A là mái vòm radar xoay trên thân máy bay. Hệ thống này quét khu vực xung quanh khoảng 10 giây một lần và có thể theo dõi mục tiêu cách hơn 400 km.

Nhờ đó, AWACS có thể quan sát xa hơn phạm vi của radar mặt đất, theo dõi hoạt động trên không, trên biển và trên bộ. Dữ liệu thu thập được truyền theo thời gian thực về các trung tâm chỉ huy NATO, giúp đồng minh nhận thông tin về các mối đe dọa tiềm tàng chỉ trong vài giây.

Các chuyên gia trên máy bay không chỉ theo dõi những chấm sáng trên màn hình. Họ đối chiếu dữ liệu radar với thông tin nhận dạng và mô hình di chuyển để xác định máy bay hoặc tàu thuyền có đúng như khai báo hay không.

Theo dõi hoạt động của Nga

Ảnh Hromadske

Một sĩ quan NATO có mật danh Mike cho biết, hoạt động quân sự của Nga tại châu Âu đã thay đổi đáng kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát toàn diện năm 2022.

“Thời điểm đầu cuộc chiến, chúng tôi có thể thấy nhiều máy bay Nga tập trung thành từng nhóm, chuẩn bị cho các cuộc tấn công. Hiện nay chúng tôi không còn thấy điều đó”, sĩ quan này nói.

Tuy nhiên, các sĩ quan NATO cho biết hoạt động quân sự của Nga dọc biên giới liên minh đã gia tăng kể từ năm 2022.

Trong chuyến bay mà phóng viên hãng tin Ukraine Hromadske, phi hành đoàn theo dõi khu vực xung quanh Ukraine. Các nhà báo quan sát được 3 máy bay Nga gần Crimea, bán đảo đang nằm dưới sự kiểm soát của Nga. Sau đó, họ được biết Ukraine khi đó đang phát cảnh báo không kích.

Phần lớn dữ liệu thu thập trong nhiệm vụ vẫn được giữ bí mật.

Theo phi hành đoàn, hoạt động hải quân của Nga ở phía tây Biển Đen đã giảm mạnh so với thời điểm đầu cuộc chiến, một diễn biến được họ cho là liên quan đến các hoạt động của lực lượng phòng vệ Ukraine.

Diễn tập kịch bản đối đầu

AWACS không chỉ làm nhiệm vụ giám sát. Trong chuyến bay này, phi hành đoàn còn hỗ trợ điều phối một cuộc diễn tập nhằm kiểm tra khả năng phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp của NATO.

Trong kịch bản giả định, một nhóm máy bay đóng vai “lực lượng đỏ”, đại diện cho đối phương tấn công không phận NATO, trong khi “lực lượng xanh” thực hiện nhiệm vụ phòng thủ.

AWACS cung cấp bức tranh tổng thể về tình hình trên không, theo dõi các tiêm kích và hỗ trợ chỉ huy chiến thuật.

Theo phi công trưởng, khoảng cách chính là yếu tố bảo vệ quan trọng nhất đối với AWACS. Máy bay hoạt động trên lãnh thổ NATO và duy trì khoảng cách an toàn nhờ khả năng phát hiện mục tiêu từ rất xa. Khi cần thiết, AWACS cũng có thể yêu cầu tiêm kích hỗ trợ.

Tiếp nhiên liệu giữa trời

Một nhiệm vụ kéo dài 8 giờ đòi hỏi lượng nhiên liệu lớn. Trong chuyến bay, một máy bay tiếp dầu đã tiếp cận AWACS ở độ cao khoảng 30.000 feet (9.100 m).

Hai máy bay lớn phải bay cực gần nhau trong khoảng 30 phút. Phi công NATO mô tả đây là một trong những phần khó nhất của nhiệm vụ.

Một lần tiếp nhiên liệu trên không có thể kéo dài thêm 4-5 giờ so với thời gian hoạt động thông thường 7-8 giờ của AWACS. Nếu được tiếp nhiên liệu nhiều lần, về lý thuyết máy bay có thể duy trì trên không trong thời gian rất dài.

NATO duy trì tuần tra hàng tuần

Chuyến bay lần này đưa AWACS từ Đức qua Czech, Slovakia và Hungary, hướng tới Romania trước khi trở về căn cứ Geilenkirchen.

Hiện các nhiệm vụ tuần tra như vậy được thực hiện hàng tuần. Ngay sau khi Nga mở chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine năm 2022, AWACS của NATO từng hoạt động mỗi ngày, thậm chí nhiều chuyến trong một ngày.

Theo NATO, những chuyến bay này không chỉ nhằm thu thập thông tin tình báo mà còn gửi đi một thông điệp về sự đoàn kết của liên minh.

“Trong một chuyến bay, đại diện nhiều quốc gia cùng làm việc gần biên giới của liên minh. Đó là tín hiệu rất mạnh rằng chúng ta đoàn kết và cùng nhau mạnh hơn”, sĩ quan NATO Donny Demmers nói.

Ông Demmers nhấn mạnh thông điệp đồng thời hướng tới các đối thủ của NATO: liên minh sẵn sàng bảo vệ “từng tấc lãnh thổ” của mình.