EU có thể sử dụng "vũ khí hạng nặng" nào để chống lại ông Trump ở Greenland?

Những lời đe dọa áp thuế của Tổng thống Donald Trump đối với các quốc gia châu Âu phản đối việc ông mua lại Greenland đặt các đồng minh lâu năm của Mỹ vào một vấn đề lớn về cách ứng phó.

Tổng thống Mỹ Trump có kế hoạch sáp nhập vùng đất tự trị Greenland của Đan Mạch vào Mỹ. Ảnh Anadolu

Một lựa chọn là Công cụ Chống Cưỡng chế của Liên minh châu Âu, đôi khi được gọi là "vũ khí bazooka" thương mại của khối. Về cơ bản, đó là cách để Liên minh châu Âu đáp trả bằng các biện pháp thương mại đối với một quốc gia đe dọa các thành viên Liên minh châu Âu. Công cụ này ra đời vào cuối năm 2023 nhưng chưa từng được sử dụng.

Theo những bình luận được cho là từ nhóm của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông đã đề cập đến việc sử dụng "vũ khí hạng nặng", trong khi bà Valérie Hayer, một thành viên người Pháp của Nghị viện châu Âu, cho biết rằng "việc kích hoạt công cụ chống cưỡng ép của EU cần được xem xét một cách rõ ràng, vì nó được thiết kế chính xác để giải quyết các tình huống đe dọa kinh tế thuộc loại này".

"Bazooka" là gì?

Theo cơ chế này, EU có thể lựa chọn nhiều biện pháp khác nhau, bao gồm hạn chế việc tiếp cận thị trường châu Âu đối với các sản phẩm và dịch vụ của Mỹ, hoặc tước bỏ quyền sở hữu trí tuệ.

Khối này cho biết "vũ khí hạng nặng" được thiết kế để ngăn chặn một quốc gia gây áp lực lên toàn bộ EU hoặc một trong các quốc gia thành viên "để đưa ra một lựa chọn cụ thể bằng cách áp dụng - hoặc đe dọa áp dụng - các biện pháp ảnh hưởng đến thương mại hoặc đầu tư".

Tại sao các nước châu Âu lại bàn luận về điều này?

Hôm thứ Bảy, ông Trump tuyên bố Washington sẽ áp thuế 10% mới đối với Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển và Vương quốc Anh - một nhóm các quốc gia từ lâu đã nằm trong số những đồng minh thân cận nhất của Mỹ - từ ngày 1 tháng 2, trong bối cảnh căng thẳng xuyên Đại Tây Dương ngày càng leo thang về tương lai của Greenland. Các quốc gia này đã ủng hộ Greenland và Đan Mạch và phản đối tham vọng kiểm soát lãnh thổ này của Mỹ.

Sau đó, ông Trump đe dọa các quốc gia này bằng việc tăng thuế lên 25% vào ngày 1 tháng 6 và nói rằng các biện pháp này sẽ được áp dụng "cho đến khi đạt được thỏa thuận mua lại toàn bộ Greenland".

Chính quyền Trump từ lâu đã theo đuổi Greenland, một vùng lãnh thổ bán tự trị ở Bắc Cực thuộc Đan Mạch, một thành viên NATO khác. Nhưng vài tuần qua đã chứng kiến ​​những động thái quyết liệt hơn từ phía Mỹ, sự lo lắng gia tăng ở châu Âu và sự bất ổn ngày càng sâu sắc về việc chính quyền sẽ đi xa đến đâu trong nỗ lực tuyên bố nhằm củng cố an ninh quốc gia và đẩy lùi những gì họ mô tả là ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc. Các quan chức NATO đã bác bỏ tuyên bố của ông Trump rằng Bắc Kinh và Moscow gây ra mối đe dọa trực tiếp.

Theo các nhà quan sát, một phần quan trọng trong tư duy của Nhà Trắng là việc săn tìm tài nguyên thiên nhiên và tăng cường ảnh hưởng ở Tây bán cầu.

"Chúng tôi sẽ không chịu áp lực", Thủ tướng Greenland, Jens-Frederik Nielsen, tuyên bố hôm thứ Hai. "Chúng tôi không đơn độc".

Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết London có thể sẽ không áp thuế trả đũa đối với Mỹ và nói rằng các quan chức cấp cao đang liên lạc hàng ngày với chính quyền Mỹ. Anh đã bỏ phiếu rời khỏi EU vào năm 2016.

"Dưới thời Tổng thống Trump, cũng như dưới thời các Tổng thống tiền nhiệm, chúng tôi quyết tâm duy trì mối quan hệ đó mạnh mẽ, mang tính xây dựng và tập trung vào kết quả", ông Starmer nói với các phóng viên.

Tám quốc gia bị ảnh hưởng đã ra tuyên bố chung ngày 18/1, cho rằng chính quyền Trump đang có nguy cơ rơi vào "vòng xoáy đi xuống nguy hiểm".

Các chính trị gia châu Âu đã riêng rẽ cho rằng thuế quan có thể làm đổ vỡ thỏa thuận thương mại và thuế giữa Mỹ và Liên minh châu Âu, được ký kết vào mùa hè năm ngoái và vẫn đang chờ phê chuẩn. Châu Âu có thể lựa chọn áp thuế đối với gần 108 tỷ đô la hàng hóa của Mỹ đã được phê duyệt trước khi thỏa thuận đạt được vào năm ngoái.

Các nhà lãnh đạo châu Âu đã có những phản ứng mạnh mẽ về mặt ngôn từ đối với các mối đe dọa áp thuế của ông Trump, theo lời Kåre Aas, người từng giữ chức đại sứ Na Uy tại Mỹ dưới thời chính quyền Trump trước đây.

Nhưng "châu Âu cần phải đứng lên", và "vũ khí hạng nặng" có thể là một lựa chọn, ông nói với Newsweek. "Chúng ta phải cứng rắn hơn những gì chúng ta đã từng làm trong quá khứ, nhưng đồng thời tôi nghĩ điều quan trọng là không tạo ra một phản ứng mới từ Tổng thống Trump, khiến ông ấy sử dụng các biện pháp cứng rắn hơn nữa đối với châu Âu".