Đức, Anh tặng Ukraine "món quà kếch xù" giữa lúc ông Zelensky tiết lộ tình thế "ngàn cân treo sợi tóc"

Đức sẽ tài trợ cho việc sản xuất “hàng trăm” tên lửa phòng không Patriot cho Ukraine theo một hợp đồng trị giá 3,7 tỷ USD với Raytheon, được công bố ngày 14/4. Đây được xem là “phao cứu sinh” cho Kiev trong bối cảnh Patriot hiện là công cụ gần như duy nhất giúp Ukraine đánh chặn tên lửa đạn đạo Nga.

Hệ thống Patriot. Ảnh: armyairforces.com

Theo thỏa thuận, Ukraine sẽ nhận các tên lửa Patriot Advanced Capability-2 (PAC-2) biến thể GEM-T. Giới chức cho biết số lượng cụ thể không được công bố, chỉ nói là “vài trăm”, nhiều khả năng nhằm tránh tiết lộ chi tiết nhạy cảm trước Nga. Chủ tịch Raytheon Phil Jasper cho biết công ty đang tăng tốc đầu tư mở rộng sản xuất để đáp ứng nhu cầu toàn cầu đang tăng mạnh, thông qua việc mở rộng chuỗi cung ứng và hợp tác quốc tế.

Một mắt xích quan trọng là nhà máy sản xuất GEM-T tại Schrobenhausen (Đức), do liên doanh giữa Raytheon và MBDA Deutschland vận hành. Cơ sở này sẽ đóng vai trò trung tâm trong việc đảm bảo nguồn cung cho Ukraine.

Thỏa thuận tên lửa là một phần của gói hợp tác chiến lược mới giữa Kiev và Berlin, với tổng giá trị khoảng 4 tỷ euro, bao gồm nhiều hợp đồng quân sự khác như cung cấp thêm hệ thống phòng không IRIS-T, đầu tư vào năng lực tấn công tầm xa và chia sẻ dữ liệu chiến trường.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy cho biết hai bên đã ký tổng cộng 10 thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực then chốt, trong đó có sản xuất chung máy bay không người lái, bao gồm cả drone tầm trung tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Dù vậy, câu hỏi lớn là “vài trăm” tên lửa thực sự tương đương bao nhiêu. Theo các ước tính, mỗi tên lửa GEM-T có giá khoảng 2-4 triệu USD, nghĩa là khoản 3,7 tỷ USD có thể đủ để sản xuất từ 900 đến gần 1.900 tên lửa. Tuy nhiên, con số chính xác vẫn chưa được xác nhận, và nhiều chuyên gia cho rằng cách diễn đạt mơ hồ này có thể là dụng ý ngoại giao nhằm che giấu quy mô thực sự.

Nhu cầu toàn cầu đối với tên lửa Patriot hiện đang tăng vọt, đặc biệt sau khi xung đột Mỹ–Israel với Iran bùng phát. Theo ngân sách quốc phòng Mỹ năm 2026, các nhà thầu Mỹ chỉ có thể sản xuất khoảng 550 tên lửa PAC-3 hiện đại mỗi năm, trong khi phần lớn sản lượng đã được phân bổ cho quân đội Mỹ và các đơn hàng nước ngoài. Washington đang cố gắng mở rộng năng lực sản xuất thông qua hợp tác với Lockheed Martin, với mục tiêu nâng công suất lên 2.000 tên lửa mỗi năm trong 6–7 năm tới.

Tuy nhiên, ngay cả khi tăng tốc, nguồn cung vẫn khó theo kịp nhu cầu. Các chuyên gia ước tính tổng sản lượng hàng năm của cả PAC-2 và PAC-3 hiện chỉ vào khoảng 850–880 tên lửa, trong khi Nga được cho là sản xuất ít nhất 70 tên lửa đạn đạo mỗi tháng. Điều này cho thấy cuộc chạy đua giữa năng lực phòng không và tấn công vẫn đang ở thế giằng co căng thẳng.

Song song với động thái của Đức, Anh cũng công bố gói hỗ trợ quân sự lớn nhất từ trước tới nay cho Ukraine, bao gồm ít nhất 120.000 máy bay không người lái trong năm 2026. Bộ trưởng Quốc phòng John Healey nhấn mạnh đây là bước tăng cường đáng kể năng lực chiến đấu của Ukraine trong bối cảnh xung đột kéo dài. Gói hỗ trợ này được đưa ra trước thềm cuộc họp Nhóm Liên lạc Quốc phòng Ukraine tại Đức, với sự tham gia của khoảng 50 quốc gia, trong đó có Tổng thư ký NATO Mark Rutte.

Sự hỗ trợ của Đức và Anh được công bố trong bối cảnh Tổng thống Zelensky cảnh báo rằng, cuộc chiến tại Trung Đông đã làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung Patriot cho Ukraine, dẫn đến tình trạng "thiếu hụt không thể tồi tệ hơn".

“Tình trạng thiếu hụt đã ở mức không thể tồi tệ hơn”, ông nói, đồng thời thừa nhận việc nhận thêm tên lửa đang diễn ra chậm hơn kỳ vọng.

Nhà lãnh đạo Ukraine cho biết các đồng minh Mỹ đã sử dụng tới khoảng 800 tên lửa Patriot chỉ trong 3 ngày giao tranh, con số mà Ukraine chưa từng có trong toàn bộ cuộc chiến. Tuy nhiên, ông Zelensky cũng nói rằng, Kiev vẫn tiếp tục nhận được các lô viện trợ mới, bao gồm một đợt cung cấp gần đây trước chuyến thăm Berlin. cho biết các đồng minh Mỹ đã sử dụng tới khoảng 800 tên lửa Patriot chỉ trong 3 ngày giao tranh, con số mà Ukraine chưa từng có trong toàn bộ cuộc chiến.

Trong bối cảnh bất ổn địa chính trị lan rộng, từ chiến trường Ukraine đến Trung Đông, các hệ thống phòng không như Patriot đang trở thành tài sản chiến lược khan hiếm toàn cầu. Thỏa thuận giữa Đức và Ukraine không chỉ mang ý nghĩa quân sự trước mắt mà còn phản ánh một xu hướng lớn hơn: châu Âu đang tăng tốc xây dựng năng lực quốc phòng độc lập và hợp tác sâu rộng hơn để đối phó với những thách thức an ninh ngày càng phức tạp.