Điều gì ẩn giấu bên dưới lớp băng ở Greenland mà Mỹ muốn sở hữu?

Lớp đá gốc của Greenland vẫn nằm ẩn dưới một lớp băng dày hơn 3km ở một số khu vực. Cho đến nay, các nhà nghiên cứu về sông băng vẫn dựa vào những ước tính sơ bộ về địa hình của hòn đảo, nhưng một kỹ thuật lập bản đồ mới đã hé lộ một cảnh quan thách thức những giả định hiện có về lịch sử địa chất của hòn đảo và phản ứng của nó đối với sự ấm lên toàn cầu.

Sông băng ở Greenland. Ảnh Pravda

Bản đồ cập nhật xác định một mạng lưới gồm 1.943 thung lũng ngầm dưới băng. 1/3 trong số này là những phát hiện mới, trong khi nhiều thung lũng đã được ghi nhận trước đây kéo dài sâu vào nội địa hàng trăm km hơn so với dự đoán ban đầu. Ở vùng trung tây, hình dạng đặc biệt nổi bật: các thung lũng hoàn toàn thẳng hàng, được sắp xếp chính xác từ tây nam đến đông bắc.

Sự sắp xếp này mâu thuẫn với quan điểm cho rằng Greenland là một khối đá nguyên khối cứng nhắc cổ xưa di chuyển thụ động cùng các mảng kiến ​​tạo. Hướng sắp xếp nghiêm ngặt này cho thấy các đứt gãy kiến ​​tạo đã tạo ra các đường dẫn có sẵn từ rất lâu trước khi lớp băng hình thành, cung cấp bản thiết kế cấu trúc cho nước tạo nên cảnh quan.

Quá trình xói mòn không chỉ do các con sông trên bề mặt gây ra. Góc phân nhánh rộng của các thung lũng cho thấy vai trò của mạng lưới nước ngầm sâu. Nước dâng lên từ lòng đất đã phong hóa đá từ bên trong, tạo nên địa hình trước khi những lớp băng đầu tiên bao phủ hòn đảo.

Lập bản đồ những điều vô hình

Để làm rõ những đặc điểm này xuyên qua hàng kilomet băng, các nhà nghiên cứu đã sử dụng phương pháp Phân tích Sự Biến động Dòng chảy Băng (Ice Flow Perturbation Analysis). Phương pháp này coi lớp băng như một khuôn vật lý; khi băng chảy trên nền đá, nó phản chiếu các đường viền bên dưới. Vệ tinh phát hiện những chỗ lồi lõm nhỏ trên bề mặt, sau đó các thuật toán sẽ đảo ngược chúng để tái tạo hình dạng của lớp đá ẩn bên dưới.

Địa hình này quyết định động lực của sự tan chảy băng. Băng không di chuyển như một khối thống nhất; nó chảy vào các thung lũng này, tăng tốc thành các sông băng chảy nhanh. Điều này tạo ra một vòng phản hồi: băng tích tụ trong một lưu vực, làm tăng khối lượng và tốc độ, từ đó làm sâu thêm thung lũng. Joe McGregor của NASA so sánh quá trình này với sự hình thành của Vườn quốc gia Yosemite, lưu ý rằng bờ biển phía tây của Greenland về cơ bản là một loạt các vách đá khổng lồ tương tự như El Capitan.

Độ chính xác của bản đồ thung lũng này làm thay đổi dự báo về sự rút lui của lớp băng. Tốc độ mất khối lượng băng ở Greenland trong những thập kỷ tới sẽ phụ thuộc vào những tuyến đường đá hiểm trở có sẵn này, chúng quyết định chính xác hướng chảy của băng và tốc độ băng tiến ra đại dương.

Greenland sẽ trở thành ‘đôi mắt’ mới của Mỹ ở Bắc cực

Theo các nhà phân tích, những căn cứ quân sự mà Washington đề xuất xây dựng, cùng với việc mở rộng hiện diện quân sự tại Greenland, sẽ giống như một...

Bấm xem >>