Cựu lãnh đạo NATO thừa nhận sốc về Ukraine

Trong một cuộc phỏng vấn gây chú ý tại Diễn đàn GLOBSEC 2026 ở Prague gần đây, cựu Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, Đô đốc Rob Bauer thừa nhận gây sốc rằng, NATO không hề có kế hoạch nào cho việc Ukraine giành chiến thắng và cũng không có khả năng sẽ lập kế hoạch như vậy trong tương lai.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte (trái) và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: The Hill

NATO chưa từng xây dựng kế hoạch giúp Ukraine giành chiến thắng

Trong một cuộc phỏng vấn gây chú ý tại Diễn đàn GLOBSEC 2026 ở Prague, cựu Chủ tịch Ủy ban Quân sự NATO, Đô đốc Rob Bauer, đã đưa ra một đánh giá thẳng thắn về cách phương Tây hỗ trợ Ukraine trong cuộc chiến với Nga.

Theo ông Bauer, nếu Ukraine được cung cấp ngay từ mùa hè năm 2022 những loại vũ khí mà nước này chỉ nhận được nhiều tháng hoặc nhiều năm sau đó như xe tăng hiện đại, hệ thống HIMARS, tên lửa ATACMS hay tiêm kích F-16, cục diện chiến tranh có thể đã hoàn toàn khác.

“Ukraine có thể đã giành chiến thắng”, ông nói.

Đây được xem là một trong những sự thừa nhận rõ ràng nhất từ một quan chức NATO cấp cao về việc phương Tây đã phản ứng quá chậm trong quá trình viện trợ quân sự cho Kiev.

Nỗi lo hạt nhân khiến NATO tự kiềm chế

Theo ông Bauer, một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng tới quyết định của NATO là nỗi lo leo thang hạt nhân.

Ông nhắc lại việc Tổng thống Nga Vladimir Putin nhiều lần tuyên bố các “lằn ranh đỏ” khi phương Tây viện trợ HIMARS, xe tăng, F-16 hay ATACMS cho Ukraine.

Mặc dù sau này các lằn ranh đỏ đó không trở thành hiện thực, nhưng vào thời điểm đó nhiều nhà lãnh đạo phương Tây, đặc biệt là chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden, phải cân nhắc nguy cơ cuộc chiến leo thang thành đối đầu trực tiếp giữa NATO và Nga.

Bauer cho rằng đây là một dạng “tự kiềm chế” của phương Tây. Các nhà lãnh đạo lo ngại rằng bất kỳ bước đi nào cũng có thể dẫn tới xung đột hạt nhân, dù điều đó chưa chắc sẽ xảy ra.

Ông thừa nhận NATO đã mắc sai lầm khi ngay từ đầu công khai tuyên bố những điều mà liên minh sẽ không làm, chẳng hạn như không đưa quân trực tiếp vào Ukraine. Điều này vô tình tạo lợi thế tâm lý cho Nga.

NATO từng chuẩn bị đáp trả nếu Nga sử dụng vũ khí hạt nhân

Một trong những tiết lộ đáng chú ý nhất trong cuộc phỏng vấn liên quan tới cuộc khủng hoảng mùa thu năm 2022.

Theo ông Bauer, khi quân đội Ukraine phản công thành công tại Kherson và hàng chục nghìn binh sĩ Nga có nguy cơ bị bao vây ở bờ tây sông Dnipro, Moscow đã phát đi nhiều tín hiệu đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân.

Ông cho biết giới lãnh đạo Nga khi đó đã liên lạc với Paris, London và Washington.

Mặc dù không nắm được chính xác nội dung trao đổi giữa các bên, Bauer tiết lộ ông từng được biết rằng Mỹ đã gửi thông điệp rất cứng rắn tới Nga: nếu Moscow sử dụng vũ khí hạt nhân, lực lượng Nga tại Ukraine sẽ bị quân đội Mỹ phá hủy bằng các đòn tấn công thông thường.

Thông điệp này được cho là đã góp phần ngăn chặn nguy cơ leo thang hạt nhân.

Theo Bauer, NATO không hoàn toàn bị Nga “bắt làm con tin” bởi các lời đe dọa hạt nhân, nhưng rõ ràng yếu tố này đã ảnh hưởng lớn đến quá trình ra quyết định của phương Tây.

NATO chưa bao giờ có chiến lược giúp Ukraine chiến thắng

Điểm gây tranh cãi nhất trong cuộc phỏng vấn là khi Bauer thừa nhận NATO chưa từng xây dựng một chiến lược rõ ràng nhằm giúp Ukraine giành chiến thắng trước Nga.

“Chưa bao giờ có một tuyên bố rằng chúng tôi làm điều này để Ukraine thắng cuộc chiến”, ông nói.

Tương tự, NATO cũng chưa từng đặt mục tiêu “giúp Nga thất bại”.

Thay vào đó, công thức được sử dụng trong nhiều năm qua chỉ đơn giản là: “Ủng hộ Ukraine trong thời gian cần thiết”.

Theo ông Bauer, đây không phải là một chiến lược quân sự hoàn chỉnh mà chỉ là một định hướng chính trị chung.

Ông cho rằng việc viện trợ từng bước, kéo dài qua nhiều vòng tranh luận giữa các đồng minh đã khiến Ukraine bỏ lỡ thời cơ vàng trong năm 2022.

Khi đó quân đội Nga đang trong tình thế khó khăn và hệ thống phòng thủ chưa được xây dựng hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, quá trình tranh luận kéo dài về việc có nên cung cấp xe tăng, tên lửa tầm xa hay tiêm kích hiện đại hay không đã cho Nga thời gian củng cố các tuyến phòng thủ.

Kết quả là cuộc phản công của Ukraine vào năm 2023 gặp khó khăn hơn nhiều.

Cơ chế đồng thuận khiến NATO khó thay đổi

Theo ông Bauer, một trong những nguyên nhân khiến NATO không thể xây dựng chiến lược quyết liệt hơn nằm ở cơ chế đồng thuận của liên minh.

Mọi quyết định quan trọng đều phải được toàn bộ thành viên thông qua. Chỉ cần một quốc gia phản đối, kế hoạch sẽ không thể triển khai.

Đó cũng là lý do Ukraine chưa được kết nạp vào NATO và liên minh chưa từng đưa quân trực tiếp tham gia cuộc chiến.

Ông cho biết trong những năm đầu chiến tranh, một số nước thành viên không muốn NATO can dự sâu hơn vào cuộc xung đột vì lo ngại nguy cơ đối đầu trực tiếp với Nga.

Châu Âu vừa tái vũ trang vừa hỗ trợ Ukraine

Bauer cũng đề cập tới bài toán khó mà châu Âu đang đối mặt.

Các nước NATO phải đồng thời tăng cường năng lực quân sự của chính mình, hỗ trợ Ukraine và duy trì các chương trình phúc lợi xã hội trong nước.

Ông nhấn mạnh rằng nếu Ukraine thất bại và không còn là một quốc gia có chủ quyền, châu Âu sẽ đối mặt với nguy cơ an ninh nghiêm trọng hơn nhiều.

Vì vậy, hỗ trợ Ukraine không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là lợi ích chiến lược của chính NATO.

Tuy nhiên, Bauer thừa nhận nguồn lực của các nước phương Tây không phải vô hạn. Trong nhiều trường hợp, họ đơn giản là không có đủ vũ khí hoặc ngân sách để đáp ứng toàn bộ yêu cầu của Kiev.