Các quốc gia vùng Vịnh hối thúc ông Trump chấm dứt chiến sự với Iran

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cùng Saudi Arabia và Qatar đang gia tăng nỗ lực thúc đẩy chấm dứt xung đột với Iran, kêu gọi Tổng thống Mỹ Donald Trump trao thêm cơ hội cho đàm phán.

Động thái này xuất phát từ lo ngại rằng nếu giao tranh bùng phát trở lại, bất kỳ đòn trả đũa nào từ Iran cũng có thể đẩy các nền kinh tế vùng Vịnh vào hỗn loạn. Trong các cuộc điện đàm riêng rẽ với ông Trump, lãnh đạo ba đồng minh của Mỹ tại Trung Đông cho rằng hành động quân sự sẽ không giúp Washington đạt được các mục tiêu lâu nay với Iran.

Nhà Trắng hiện chưa đưa ra bình luận chính thức.

Tàu sân bay lớp Nimitz USS Abraham Lincoln trên biển Arab. Ảnh: AP

Lập trường mới của Abu Dhabi được xem là bước chuyển đáng chú ý, khi UAE từng là quốc gia hứng chịu nhiều đợt tấn công từ Iran và có quan điểm cứng rắn với Tehran hơn so với các nước láng giềng vùng Vịnh.

Dù UAE, Saudi Arabia và Qatar vẫn còn khác biệt về cách thức thúc đẩy một thỏa thuận ngoại giao với Iran cũng như mức độ gây sức ép đối với Tehran, cả ba đều chung nỗi lo về nguy cơ tái diễn kịch bản căng thẳng hồi cuối tháng 2. Khi đó, Israel và Mỹ phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran trước khi đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào đầu tháng 4.

Theo bà Dina Esfandiary, các quốc gia Arab vùng Vịnh đã chứng kiến “kịch bản tồi tệ nhất” trở thành hiện thực khi bị cuốn vào cuộc đối đầu Mỹ - Iran và phải gánh phần lớn hệ lụy.

“Hiện họ tiếp tục đối mặt nguy cơ xung đột bùng phát trở lại nếu lệnh ngừng bắn không được chuyển hóa thành một thỏa thuận lâu dài, trong khi hình ảnh khu vực ổn định và an toàn của vùng Vịnh đang bị đe dọa”, bà nhận định.

Ngày 8/4, Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn tạm thời và hiện vẫn trao đổi thông điệp thông qua Pakistan để tìm kiếm giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, cả hai bên đều tuyên bố sẵn sàng nối lại chiến sự và chưa cho thấy dấu hiệu nhượng bộ đáng kể.

Dẫu vậy, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 22/5 cho biết các cuộc đàm phán đã đạt “một số tiến triển nhất định”. Truyền thông Iran cũng đưa ra đánh giá tương tự.

Cố vấn cấp cao của Tổng thống UAE, ông Anwar Gargash, cho rằng khả năng đạt được thỏa thuận với Iran hiện ở mức “50-50”.

“Tôi lo ngại Iran thường kéo dài và đẩy các cuộc đàm phán đi quá xa. Hy vọng lần này điều đó sẽ không xảy ra, bởi khu vực cần một giải pháp chính trị. Một vòng đối đầu quân sự mới chỉ khiến tình hình thêm phức tạp”, ông nói.

Về phía Mỹ, Tổng thống Trump đang đứng trước sức ép lớn khi cuộc chiến đã tiêu tốn hàng chục tỷ USD, trong khi giá năng lượng tăng mạnh do eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến xung đột ngày càng trở nên không được lòng cử tri Mỹ.

Washington hiện dao động giữa hai lựa chọn: tiếp tục đe dọa tiến hành các đợt không kích quy mô lớn nhằm vào Iran hoặc thúc đẩy nhanh một thỏa thuận hòa bình.

Saudi Arabia được cho là ủng hộ vai trò trung gian của Pakistan và tin rằng các vấn đề liên quan tới chương trình hạt nhân cũng như tên lửa đạn đạo của Iran chỉ có thể giải quyết thông qua đối thoại.

Trong khi đó, Qatar tiếp tục hậu thuẫn các nỗ lực hòa giải do Pakistan dẫn dắt và nhấn mạnh ưu tiên giảm leo thang căng thẳng vì lợi ích của toàn khu vực.

Bộ Ngoại giao UAE cũng khẳng định bất kỳ thỏa thuận nào với Tehran đều phải xử lý “toàn bộ các mối đe dọa” từ Iran, bao gồm chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái cùng các lực lượng ủy nhiệm và tổ chức vũ trang thân Tehran.