Người bán hàng online, livestream cần làm gì để tránh bị truy thu, xử phạt thuế?

Người bán hàng online cần phân biệt các khoản doanh thu, lưu giữ chứng từ và xác định đúng nghĩa vụ thuế để tránh bị truy thu, xử phạt.

Người bán hàng lo lắng bị xử phạt thuế

Là người kinh doanh online nhiều năm trên Shopee, TikTok và Facebook, chị Nguyễn Trà My, ở Tây Mỗ, Hà Nội, cho biết có những ngày lượng đơn hàng lên tới hàng trăm, thậm chí hàng nghìn đơn.

Trước đây, chị kinh doanh theo hình thức hộ kinh doanh và nộp thuế khoán nên việc thực hiện nghĩa vụ thuế tương đối đơn giản. Tuy nhiên, khi chuyển sang phương thức quản lý thuế theo doanh thu, chị gặp khó khăn trong việc theo dõi, tổng hợp doanh thu từ nhiều nền tảng.

Điều chị My băn khoăn là các đơn hàng bị hủy, khách trả hoặc đổi hàng khá nhiều có được tính vào doanh thu chịu thuế ? Người bán cần lưu giữ những chứng từ gì để chứng minh doanh thu thực tế ?

Nông dân xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh livestream bán sản phẩm bưởi Phúc Trạch. Ảnh: T.T

Nông dân xã Phúc Trạch, Hà Tĩnh livestream bán sản phẩm bưởi Phúc Trạch. Ảnh: T.T

Tương tự, chị Nguyễn Thị Quyên, ở xã Hương Khê, Hà Tĩnh, cho biết gia đình thường xuyên livestream bán nông sản như khoai, sắn, lạc, đậu... qua Facebook. Một phần sản phẩm do gia đình tự trồng và thu hoạch. Doanh thu bán hàng mỗi năm dưới 1 tỉ đồng.

Tuy nhiên, chị chưa rõ hoạt động này có phải đăng ký hộ kinh doanh, kê khai và nộp thuế hay không. Đặc biệt, nông sản do gia đình tự sản xuất có được áp dụng chính sách thuế khác với hàng hóa mua về bán lại ?

Chị Quyên cũng băn khoăn cơ quan thuế căn cứ vào đâu để phân biệt tiền bán nông sản với các khoản chuyển tiền cá nhân khi khách thanh toán qua tài khoản ngân hàng.

Theo chị, nhiều hộ gia đình ở nông thôn hiện bán nông sản, thực phẩm, cây giống... qua mạng nhưng chưa nắm rõ quy định về kế toán, hóa đơn và nghĩa vụ thuế. Vì vậy, họ cần được hướng dẫn cụ thể để yên tâm kinh doanh.

Lưu giữ chứng từ, phân biệt doanh thu để tránh bị truy thu

Trao đổi về vấn đề này, luật sư Huỳnh Tống Ngoan, Trưởng Văn phòng Luật sư Huỳnh Tống Ngoan, cho biết khi sàn thương mại điện tử thuộc diện phải khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay người bán, sàn có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ này đối với doanh thu phát sinh trên hệ thống.

Người bán có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, chính xác và theo dõi doanh thu từ hoạt động kinh doanh, nhất là các giao dịch phát sinh ngoài sàn.

Trường hợp sàn khấu trừ sai hoặc đã khấu trừ tiền thuế nhưng không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nộp thay, cần xác định trách nhiệm của từng bên theo quy định pháp luật.

Người bán không phải chịu trách nhiệm đối với hành vi vi phạm thuộc nghĩa vụ mà pháp luật giao cho sàn thực hiện thay. Tuy nhiên, họ vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với những khoản doanh thu thuộc trách nhiệm kê khai, nộp thuế của mình.

Theo quy định hiện hành người bán hàng qua mạng phải tự kê khai và nộp thuế. Ảnh: V.LONG

Theo quy định hiện hành người bán hàng qua mạng phải tự kê khai và nộp thuế. Ảnh: V.LONG

Theo luật sư Ngoan, người kinh doanh cần lưu giữ chứng từ khấu trừ thuế, báo cáo doanh thu và biên bản đối soát từ sàn. Ngoài ra, cần có hóa đơn, chứng từ nhập hàng, hợp đồng mua bán với nhà cung cấp, sổ theo dõi doanh thu và sao kê tài khoản ngân hàng.

"Đối với người bán trên sàn, báo cáo doanh thu, biên bản đối soát từ sàn và đơn vị vận chuyển là căn cứ quan trọng để giải trình khi có chênh lệch giữa doanh thu thực tế và dữ liệu cơ quan thuế sử dụng", vị luật sư nhấn mạnh.

Luật sư Ngoan lưu ý, không phải mọi khoản tiền chuyển vào tài khoản cá nhân đều là doanh thu chịu thuế. Các khoản tiền vay mượn, mừng tuổi, bán tài sản cá nhân hoặc thu hộ, chi hộ cần được phân biệt với tiền bán hàng.

Trường hợp cơ quan thuế xác định sai doanh thu, truy thu hoặc xử phạt không có căn cứ, người kinh doanh có quyền khiếu nại đến Thủ trưởng cơ quan thuế đã ban hành quyết định hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại tòa án có thẩm quyền.

Nếu quyết định hành chính trái pháp luật gây thiệt hại và đáp ứng điều kiện theo quy định, người kinh doanh có thể yêu cầu bồi thường theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Người dân bán hàng online phải tự khai, tự nộp thuế

Đối với người dân livestream bán nông sản, cây trồng... qua Facebook và Zalo, ông Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA), Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín, cho biết hoạt động bán hàng trên các sàn thương mại điện tử đã có cơ chế quản lý thuế. Facebook, Zalo hay TikTok cũng là những nền tảng thương mại điện tử. Điểm khác biệt là có nền tảng tích hợp chức năng thanh toán, có nền tảng không có chức năng này. Chẳng hạn, Facebook và Zalo thuộc nhóm không có chức năng thanh toán.

Theo ông Được, quy định hiện hành buộc cá nhân kinh doanh có trách nhiệm tự kê khai và nộp thuế vào ngân sách nhà nước. Việc xác định số thuế phải nộp, kiểm tra và phát hiện các trường hợp không thực hiện đúng nghĩa vụ là nghiệp vụ của cơ quan thuế.

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng nếu người nộp thuế kê khai không trung thực cơ quan thuế sẽ có nhiều công cụ để kiểm tra và xử phạt. Ảnh: N.Đ

Ông Nguyễn Văn Được cho rằng nếu người nộp thuế kê khai không trung thực cơ quan thuế sẽ có nhiều công cụ để kiểm tra và xử phạt. Ảnh: N.Đ

Hiện nay, cơ quan thuế có nhiều công cụ quản lý, kiểm tra hoạt động kinh doanh như theo dõi qua sàn, dòng tiền, truy vết dữ liệu lớn, khai thác thông tin từ đơn vị vận chuyển, hoá đơn từ người mua.... Vì vậy, người kinh doanh cần chủ động kê khai, nộp thuế và chịu trách nhiệm về nghĩa vụ của mình.

Đối với hộ gia đình, nông dân, ngư dân trực tiếp sản xuất và bán sản phẩm do mình làm ra, pháp luật quy định thuộc đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng và được miễn thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, nếu mua hàng hóa về bán lại thì phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Đây là hai hoạt động hoàn toàn khác nhau.

Ông Được cho biết về nguyên tắc, người bán hàng phải tự kê khai doanh thu và nộp thuế. Trường hợp doanh thu dưới ngưỡng 1 tỉ đồng/năm thì không phải nộp thuế; nếu vượt ngưỡng này thì phải thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Đối với các hộ bán hàng qua livestream, hộ gia đình có thể trực tiếp thực hiện hoạt động kinh doanh mà không nhất thiết phải thành lập hộ kinh doanh. Hộ gia đình cũng là một chủ thể có thể thực hiện nghĩa vụ thuế.

Một chuyên gia về thuế cũng cho rằng pháp luật có quy định một số trường hợp hộ gia đình sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp không phải đăng ký hộ kinh doanh. Tuy nhiên, việc áp dụng còn phụ thuộc vào điều kiện cụ thể.

Chuyên gia khuyến nghị, dù thuộc trường hợp được miễn thuế hoặc không phải đăng ký hộ kinh doanh, người dân vẫn nên lưu giữ tài liệu chứng minh hoạt động sản xuất và nguồn gốc hàng hóa. Các thông tin về diện tích sản xuất, sản lượng thu hoạch, đơn hàng, giao nhận và thanh toán sẽ là căn cứ giải trình khi cần thiết.

Quy định người bán hàng trên các sàn thương mại điện tử lớn

Shopee: Người bán phải đăng thông tin sản phẩm chính xác, đúng danh mục; không kinh doanh hàng cấm, hàng giả, tạo đơn ảo hoặc gian lận đánh giá. Người bán có trách nhiệm xuất hóa đơn điện tử và theo dõi doanh thu, thuế bị khấu trừ, chứng từ đối soát trên hệ thống.

TikTok Shop: Người bán phải cung cấp thông tin định danh, giấy tờ đăng ký kinh doanh (nếu thuộc diện phải có) và thông tin sản phẩm chính xác. Đồng thời, phải xử lý đơn hàng, giao hàng đúng mô tả và giải quyết yêu cầu đổi trả, hoàn tiền theo chính sách. TikTok Shop thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay đối với các giao dịch thuộc diện áp dụng.

Lazada: Người bán phải xác thực tài khoản, cung cấp thông tin định danh, tài khoản ngân hàng và giấy đăng ký kinh doanh, mã số thuế theo yêu cầu. Người bán phải bảo đảm chất lượng sản phẩm, không kinh doanh hàng cấm, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời tuân thủ quy trình xử lý đơn hàng, đổi trả và theo dõi doanh thu, chứng từ thuế trên hệ thống.

Facebook: Người bán qua trang cá nhân, Fanpage, nhóm hoặc Marketplace phải cung cấp thông tin sản phẩm trung thực, không kinh doanh hàng cấm, hàng giả. Người bán tự kê khai, nộp thuế theo quy định; Facebook không khấu trừ thuế thay.

Zalo: Người bán qua tài khoản cá nhân, nhóm hoặc Zalo OA phải tự kê khai, nộp thuế theo quy định. Zalo không khấu trừ thuế thay.

Theo Bộ Tài chính, trong 10 tháng năm 2026, số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử đạt 241.000 tỉ đồng, tăng khoảng 42% so với cùng kỳ năm trước. Hiện cơ quan thuế đang quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và trên 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trực tuyến.

Để chống thất thu, ngành thuế đẩy mạnh định danh người bán, kết nối dữ liệu với 96 ngân hàng và 105 đơn vị vận chuyển logistics, đồng thời triển khai cơ chế khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay qua các sàn thương mại điện tử.

Cục Thuế cũng cho biết thời gian qua đã hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi từ phương pháp thuế khoán sang phương pháp kê khai. Đến ngày 14/9, số hộ, cá nhân kinh doanh đang hoạt động đã đăng ký thuế là trên 3,5 hộ, tăng 24,4% so với thời điểm 31/12/2025.

Theo cảnh báo của Bộ Công an, thời gian gần đây, nhiều người mua hàng trực tuyến nhận được cuộc gọi từ các đối tượng tự xưng là nhân viên sàn thương...

Chia sẻ
Gửi góp ý
Lưu bài Bỏ lưu bài
Theo Viết Long ([Tên nguồn])
Thông tin thị trường Xem thêm
Báo lỗi nội dung
GÓP Ý GIAO DIỆN