Chiến sự giữa Mỹ - Israel với Iran: Dự báo "sốc" về giá năng lượng và chi phí logistics toàn cầu

Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp DV Logistics Việt Nam (VLA) cho rằng, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ - Israel với Iran có ảnh hưởng rất lớn tới vận tải logistics quốc tế.

Xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông ảnh hưởng vận tải logistics quốc tế

Do ảnh hưởng xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ - Israel với Iran leo thang đã tác động rất lớn tới vận tải logistics quốc tế, trong đó, vận tải biển chịu tác động mạnh mẽ khiến có giá cước vận tải có thể tăng cao.

Đánh giá tác động của xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ - Israel với Iran tới vận tải logistics quốc tế, ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Phó Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA) cho rằng, hiện, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông giữa Mỹ - Israel với Iran có ảnh hưởng rất lớn tới vận tải logistics quốc tế.

Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Phó Chủ tịch Liên đoàn các Hiệp hội Giao nhận Vận tải Quốc tế (FIATA).

Theo ông Khoa, các ảnh hưởng này chủ yếu qua 4 kênh như sau:

Thứ nhất, rủi ro đứt gãy tại eo biển Hormuz.

Khu vực eo biển Hormuz là “nút cổ chai” chiến lược với khoảng 20% dầu mỏ toàn cầu và khối lượng LNG lớn (đặc biệt từ Qatar) đi qua đây. Trong khi đó, Reuters cho biết đến ngày 1/3/2026 đã có ít nhất 150 tàu chở dầu neo chờ ngoài Vùng Vịnh, thêm khoảng 100 tàu khác neo bên ngoài eo biển, do chủ tàu và trader tạm dừng/chậm lại hành trình.

Thứ hai, tác động tăng mạnh chi phí vận tải biển.

Dù việc “đóng eo biển” chưa được cơ quan hàng hải quốc tế công nhận chính thức, các nhà chức trách và thị trường bảo hiểm đã coi đây là môi trường rủi ro leo thang: tàu phải neo tránh, đổi hướng, chờ lệnh, hoặc đi chậm. Điều đó làm tăng phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh (war-risk premium), phụ phí bảo hiểm, chi phí nhiên liệu, chi phí chờ cảng và khả năng phát sinh phụ phí khẩn cấp.

"Phí bảo hiểm hàng hải dự kiến tăng rất mạnh, bảo hiểm thân tàu tại vùng Vịnh có thể tăng 25% – 50% trong ngắn hạn, thậm chí cao hơn nếu tàu thương mại bị tấn công trực tiếp và khả năng eo biển Hormuz bị phong tỏa", ông Khoa nhận định.

Thứ ba, gián đoạn vận tải container và lịch tàu.

Ông Khoa cho biết, theo ghi nhận, các hãng tàu lớn đã phản ứng ngay bằng cách đổi hướng hoặc trú ẩn. CMA, CGM yêu cầu tàu vào nơi an toàn, dừng toàn bộ hành trình qua Biển Đỏ và chuyển hướng vòng qua Nam Phi.

Trong khi đó, Hapag-Lloyd đã tạm dừng cho tàu đi qua eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo các dịch vụ vào cảng Vùng Vịnh có thể bị chậm, chuyển hướng hoặc điều chỉnh lịch.

Ông Khoa cho rằng, điều này có thể kéo theo kẹt lịch tàu, thiếu chỗ cục bộ, lệch container rỗng và tăng cước trên các tuyến liên quan Trung Đông, châu Á, châu Âu nếu khủng hoảng kéo dài.

Thứ tư, rối loạn vận tải hàng không.

Đối với vận tải hàng không, ông Khoa cho rằng, các trung tâm đầu mối hàng không lớn như Dubai, Doha, Abu Dhabi đã đóng cửa tạm dừng hoạt động, nhiều quốc gia trong khu vực đóng không phận.

Ghi nhận khoảng 24% chuyến bay đến Trung Đông bị hủy trong dữ liệu sơ bộ, buộc các hãng phải bay vòng, tăng thời gian bay và chi phí nhiên liệu. Vì các hãng vùng Vịnh cũng là các nhà khai thác air cargo lớn, nên hàng hóa giá trị cao, hàng gấp, điện tử, dược phẩm… đều có nguy cơ chậm và tăng giá cước...

Chi phí logistics toàn chuỗi tăng

Bên cạnh các nhận định nêu trên, ông Khoa nhận định: "Giá năng lượng tăng, kéo theo chi phí bunker và chi phí logistics toàn chuỗi tăng".

Ông Khoa dẫn chứng, theo Reuters ghi nhận, giá dầu đã tăng khoảng 10% trong ngày 1/3/2026 và có thể còn tăng tiếp nếu gián đoạn kéo dài.

Hàng đi và đến Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), Iraq, Iran, Qatar, UAE chịu tác động trực tiếp mạnh nhất. Đồng thời, hàng đi châu Âu/Địa Trung Hải không nhất thiết bị chặn ngay, nhưng có thể chịu tác động gián tiếp qua thiếu tàu, đảo vòng mạng lưới, phí bảo hiểm và biến động giá nhiên liệu.

Ông Khoa cho rằng, nếu xung đột chỉ ngắn hạn, tác động chủ yếu là tăng phí bảo hiểm, chậm lịch và biến động cước. Còn nếu kéo dài hoặc eo biển Hormuz bị phong tỏa thực tế, thị trường có thể chuyển sang mức gián đoạn nghiêm trọng về thiếu tàu, thiếu chỗ, giá dầu tăng mạnh, air cargo bị thu hẹp năng lực, và chuỗi cung ứng toàn cầu chịu cú sốc tương tự một “khủng hoảng điểm nghẽn” -chokepoint crisis.

Ông Khoa hy vọng đưa vận tải container quay lại Biển Đỏ trong năm 2026 gần như bị dập tắt, nếu Houthi tái tấn công, các hãng tàu sẽ ưu tiên an toàn và hoãn mọi kế hoạch khôi phục tuyến này. Khi căng thẳng leo thang, vận tải gián đoạn, giá năng lượng và chi phí logistics toàn cầu có thể tăng mạnh.

"Điều này đặc biệt nhạy cảm với Việt Nam do nền kinh tế có độ mở cao, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và vẫn phải nhập khẩu đáng kể đầu vào", ông Khoa nhận định.

Những cuộc không kích giữa Mỹ, Israel và Iran không chỉ làm rung chuyển Trung Đông, mà đang tạo ra một chuỗi phản ứng dây chuyền đối với kinh tế toàn cầu. Từ giá dầu, vận tải biển, hàng không cho tới thị trường tài chính, xung đột lần này đang đặt thế giới trước nguy cơ một cú sốc năng lượng mới trong bối cảnh tăng trưởng vốn đã mong manh.Sau tuyên bố đóng cửa eo biển của Iran và các vụ tấn công nhằm vào tàu hàng, nhiều hãng vận tải biển lớn như Maersk, MSC, Hapag-Lloyd và CMA CGM đã tạm dừng hoặc chuyển hướng tàu. Việc tàu phải đi vòng qua Mũi Hảo Vọng không chỉ kéo dài thời gian vận chuyển mà còn làm tăng đáng kể chi phí nhiên liệu, bảo hiểm và logistics.Thị trường phản ứng gần như tức thì. Trong phiên giao dịch sáng 2/3 tại châu Á, giá dầu Brent tăng hơn 13%, vượt ngưỡng 80 USD/thùng. Dù OPEC tuyên bố tăng sản lượng thêm hơn 200.000 thùng/ngày nhằm giảm áp lực nguồn cung, giới phân tích nhận định mức tăng này khó bù đắp được rủi ro nếu Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.Với nhiều nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, đặc biệt là châu Á và châu Âu, giá dầu tăng đồng nghĩa với áp lực lạm phát quay trở lại — đúng thời điểm nhiều ngân hàng trung ương vừa bắt đầu chu kỳ nới lỏng sau giai đoạn thắt chặt kéo dài.

Giá xăng dầu hôm nay 2/3: Tăng dựng đứng 2 ngày sau chiến sự Mỹ, Israel và Iran

Giá xăng dầu hôm nay ngày 2/3, thị trường giao dịch dầu thô thế giới tăng dựng đứng sau mở phiên đầu tuần 2 ngày sau chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran.

Bấm xem >>