Trước đây, tiền đạo thường được đánh giá chủ yếu qua số bàn thắng. Nhưng bóng đá hiện nay đòi hỏi nhiều hơn thế. Một số 9 chỉ đứng trong vòng cấm chờ cơ hội ngày càng khó phù hợp với những đội chơi pressing mạnh. Trung phong cổ điển vẫn còn chỗ đứng, nhưng ngoài ghi bàn, họ còn phải biết gây áp lực, phối hợp và tham gia vào cách vận hành chung của toàn đội.
Dembélé và mẫu số 9 không cố định
PSG vô địch Champions League 2024/25 là ví dụ rõ ràng cho sự thay đổi của vai trò trung phong. Ousmane Dembélé vốn quen đá cánh, nhưng khi được Luis Enrique kéo vào trung tâm, anh không hoạt động như một số 9 truyền thống.
Trong trận chung kết thắng Inter 5-0, Dembélé có 14 lần gây áp lực ở 1/3 sân cuối, nhiều nhất PSG. Anh cũng thực hiện 39 pha nước rút và thường xuyên lùi xuống giữa sân để nhận bóng. Mỗi khi Dembélé rời vị trí cao nhất, các trung vệ Inter rơi vào thế khó: bước lên theo người sẽ để lộ khoảng trống phía sau, còn giữ vị trí lại giúp PSG có thêm người ở khu vực giữa sân. Kvaratskhelia, Doué và Hakimi nhờ đó có nhiều khoảng trống hơn để băng lên.
Dembélé kết thúc Champions League mùa đó với 8 bàn và 6 kiến tạo sau 15 trận. Tuy nhiên, vai trò của anh không nằm riêng ở những con số ấy. Khả năng pressing, lùi sâu phối hợp và liên tục đổi vị trí giúp PSG tấn công linh hoạt hơn, đồng thời gây sức ép ngay từ tuyến đầu.
Tiền đạo là người khởi đầu pressing
Ở Champions League 2024/25, nhiều đội mạnh sử dụng pressing tầm cao như một cách để giành lại bóng sớm và giữ đối thủ ở phần sân nhà. Arsenal ngăn được 42% số lần đối phương tìm cách đưa bóng ra khỏi 1/3 sân nhà, Bayern đạt 40%, còn Barcelona ghi 17 bàn sau những tình huống đoạt bóng ở 1/3 sân đối phương.
Trong cách chơi đó, trung phong là mắt xích đầu tiên. Số 9 phải biết che đường chuyền vào tiền vệ trụ, hướng trung vệ đối phương đưa bóng sang khu vực mà đội mình đã chuẩn bị sẵn để gây áp lực, rồi lập tức áp sát khi mất bóng. Chỉ cần tiền đạo đứng ngoài guồng pressing, khoảng trống sẽ xuất hiện và cả hệ thống phía sau dễ bị kéo lệch.
Kane và sự thay đổi của số 9 cổ điển
Harry Kane khác Dembélé ở cách chơi. Anh vẫn là mẫu trung phong săn bàn điển hình và ghi 36 bàn sau 31 trận Bundesliga mùa 2025/26. Nhưng Kane không chỉ chờ bóng trong vòng cấm. Anh thường lùi xuống nhận bóng giữa các tuyến, làm tường, phối hợp với đồng đội rồi tiếp tục di chuyển lên phía trước.
Cách di chuyển ấy khiến các trung vệ đối phương khó lựa chọn. Nếu theo Kane ra khỏi vị trí, khoảng trống phía sau dễ mở ra cho các cầu thủ cánh của Bayern khai thác. Nếu không theo, Kane lại có thêm không gian để nhận bóng và kết nối với tuyến giữa.
Robert Lewandowski cũng là một số 9 truyền thống đã thay đổi để phù hợp với bóng đá hiện đại. Anh vẫn hoạt động chủ yếu trong khu vực 16,5 m, nhưng dưới thời Hansi Flick, nhiệm vụ của Lewandowski còn gồm pressing và phối hợp với Raphinha, Yamal trong các pha lên bóng.
Ngay cả Haaland cũng phải pressing
Erling Haaland vẫn là mẫu trung phong thiên nhiều về ghi bàn. So với Kane hay Dembélé, anh tham gia vào quá trình lên bóng ít hơn và từng chỉ có trung bình 24,2 lần chạm bóng mỗi 90 phút trong một giai đoạn ở Premier League 2025/26. Dù vậy, Haaland vẫn thực hiện 477 lần gây áp lực, thuộc nhóm tiền đạo và cầu thủ chạy cánh pressing tích cực ở thời điểm thống kê đó.
Sở trường của Haaland vẫn là di chuyển ra sau hàng thủ, kéo các trung vệ lùi sâu và tận dụng cơ hội trong vòng cấm. Nhưng khi Man City mất bóng, anh không thể đứng ngoài cuộc. Haaland vẫn phải gây sức ép từ tuyến đầu để hỗ trợ đồng đội giành lại quyền kiểm soát.
Số 9 cổ điển vẫn còn đất diễn, nhưng yêu cầu dành cho vị trí này đã thay đổi. Ghi bàn vẫn là nhiệm vụ quan trọng nhất, song tiền đạo hiện đại còn phải tham gia pressing và góp mặt vào cách vận hành chung của đội ngay từ lúc đối phương bắt đầu triển khai bóng.