Quyết định ở Astana và bối cảnh đối đầu
Aleksander Čeferin đã xác nhận sẽ tranh cử nhiệm kỳ cuối trên cương vị chủ tịch UEFA tại Đại hội thường niên ở Astana, Kazakhstan ngày 22/4/2027. Quyết định được ông công bố trong cuộc họp với lãnh đạo 55 liên đoàn thành viên tại Berlin ngày 8/10, sau khi tất cả cùng đề nghị ông xem xét lại ý định rời chức từng được công bố trước đây.
Čeferin nói vẫn còn nhiều công việc phải hoàn thành, với mục tiêu giữ bóng đá châu Âu đoàn kết, làm UEFA mạnh hơn và chuẩn bị tổ chức cho thế hệ kế tiếp. Quyết định ở lại cũng xuất hiện đúng thời điểm cuộc đối đầu về cách điều hành FIFA dưới thời Gianni Infantino bước vào giai đoạn quyết liệt trước cuộc bầu cử tháng 3/2027.
Kế hoạch thương mại đẩy mâu thuẫn lên cao
Mâu thuẫn bùng phát mạnh từ đề án FIFA Forward Enterprise. Kế hoạch dự kiến chuyển quyền thương mại liên quan các giải đấu của FIFA vào một công ty mới rồi bán khoảng 20% cổ phần cho nhà đầu tư tư nhân, qua đó huy động khoảng 4,2 tỉ USD.
UEFA phản đối quyết liệt, cho rằng những tài sản gắn với World Cup và các giải đấu quốc tế không nên được chuyển một phần quyền sở hữu cho giới đầu tư. Sức ép từ châu Âu, châu Á và khu vực Bắc, Trung Mỹ và Caribe khiến FIFA phải rút kế hoạch vào đầu tháng 8.
Nhưng việc đề án bị hủy không khép lại khủng hoảng. UEFA tiếp tục khẳng định niềm tin vào bộ máy lãnh đạo FIFA hiện tại đã bị tổn hại và thay đổi cơ cấu đơn thuần là chưa đủ.
UEFA muốn thay cả cách vận hành lẫn người đứng đầu
Tại Berlin, gần như toàn bộ các liên đoàn thành viên UEFA thống nhất một chương trình cải tổ FIFA, ngoại trừ Azerbaijan.
Những đề xuất tập trung vào việc tách bạch quyền lực giữa Đại hội, Hội đồng, Ban điều hành, chủ tịch và tổng thư ký. UEFA muốn chủ tịch FIFA giữ vai trò lãnh đạo và đại diện, thay vì trực tiếp can thiệp sâu vào công việc điều hành hằng ngày.
Các cơ chế đạo đức, kỷ luật, kiểm toán và giám sát cũng phải độc lập hơn. Những quyết định lớn về giải đấu hay lịch thi đấu quốc tế phải trải qua quy trình tham vấn rõ ràng, thay vì được thúc đẩy bởi một cá nhân.
UEFA còn muốn nguồn tiền FIFA Forward trở thành quyền được bảo đảm cho các liên đoàn đủ điều kiện, không phụ thuộc vào quan hệ chính trị hay mức độ ủng hộ lãnh đạo FIFA.
Quan trọng hơn, các liên đoàn châu Âu tuyên bố FIFA cần một ban lãnh đạo mới, với một nhân vật đủ uy tín để đoàn kết các khu vực và cam kết với cải tổ, liêm chính và độc lập.
Ứng viên đối đầu Infantino vẫn chưa rõ
Cuộc họp tại Berlin chưa đưa ra cái tên được UEFA chính thức hậu thuẫn. Các liên đoàn châu Âu sẽ tiếp tục thảo luận và tổ chức thêm một cuộc họp trước ngày 17/11, ngay trước hạn đăng ký tranh cử chủ tịch FIFA ngày 18/11.
Ramon Vega hiện là người đầu tiên công khai tuyên bố ý định thách thức Infantino. Cựu hậu vệ Tottenham muốn tranh cử với chương trình cải tổ cách điều hành FIFA, nhưng ông vẫn cần đáp ứng các điều kiện đề cử để được công nhận chính thức.
Một phương án từng được nhắc nhiều là Victor Montagliani đã gần như khép lại. Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Bắc, Trung Mỹ và Caribe quyết định tái tranh cử chức vụ hiện tại thay vì bước vào cuộc đua tại FIFA.
Liên minh chống Infantino bắt đầu xuất hiện vết nứt
Sheikh Salman bin Ibrahim Al Khalifa cũng không còn giữ giọng điệu cứng rắn như hồi tháng 8. Khi đó, ông cùng Čeferin và Montagliani kêu gọi Infantino rời chức sau cuộc khủng hoảng FIFA Forward Enterprise.
Đến đầu tháng 10, Chủ tịch Liên đoàn bóng đá châu Á chuyển sang đề xuất lập một nhóm làm việc nội bộ nhằm xem xét cách tăng cường cơ chế quản trị FIFA. Cách tiếp cận này mềm hơn nhiều so với yêu cầu thay người đứng đầu trước đó.
Trong khi phe phản đối chưa tìm được một ứng viên đủ sức tập hợp các khu vực, Infantino lại củng cố được hậu thuẫn đáng kể. Liên đoàn bóng đá châu Phi vừa tuyên bố 54 thành viên nhất trí ủng hộ ông tái cử. Saudi Arabia, Qatar và nhiều liên đoàn Arab cũng đã công khai đứng về phía chủ tịch FIFA.
55 phiếu châu Âu vẫn chưa đủ
UEFA có 55 liên đoàn, chiếm hơn 1/4 trong tổng số 211 phiếu tại cuộc bầu cử ngày 18/3/2027 ở Rabat, Maroc. Đây là một khối lớn, nhưng không đủ để thay đổi lãnh đạo FIFA nếu châu Âu đứng một mình.
Čeferin tiếp tục ở lại UEFA giúp châu Âu duy trì một đầu mối ổn định trong cuộc vận động cải tổ. Nhưng thử thách quan trọng hơn là tìm được người có thể thu hút phiếu từ châu Á, châu Phi, Nam Mỹ và các khu vực khác.
Infantino đang chịu sức ép lớn nhất kể từ khi lên nắm FIFA năm 2016, nhưng vị thế của ông chưa sụp đổ. Châu Âu đã xác định muốn thay đổi cả cơ chế lẫn lãnh đạo. Phần khó nhất từ nay đến ngày 18/11 là tìm được một ứng viên đủ sức biến sự bất mãn với cách điều hành FIFA thành một liên minh có thể chiến thắng trong lá phiếu.