Từ trò thử nghiệm đến cái mác “nhà tiên tri”
Joachim Klement, một nhà kinh tế người Đức đang sống tại Anh, ban đầu chỉ xây dựng mô hình dự báo World Cup để châm biếm sự tự tin thái quá của giới kinh tế học trong việc “đoán tương lai”. Ông muốn chứng minh rằng có những thứ họ thực sự không nắm rõ, và bóng đá là một ví dụ. Thế nhưng, mô hình này lại đoán đúng đội vô địch ba kỳ liên tiếp: Đức năm 2014, Pháp năm 2018 và Argentina năm 2022, khiến ông bất đắc dĩ bị gắn với hình ảnh “guru”, “nhà tiên tri bóng đá”.
Chuỗi đúng ba lần và kỳ vọng dồn lên Hà Lan
Sau ba lần trùng khớp với thực tế, dự báo mới nhất của Klement cho World Cup 2026 đặt Hà Lan vào vị trí nâng cúp. Nếu điều đó xảy ra, Hà Lan sẽ trở thành đội thứ tư trong chuỗi bốn nhà vô địch mà mô hình của ông đã “chỉ mặt” từ trước. Với một nền bóng đá được xem là mạnh nhất trong số những đội chưa từng vô địch thế giới, khả năng Hà Lan lần đầu đăng quang càng khiến người ta chú ý hơn đến bản dự báo vốn được tác giả nhấn mạnh là nên đọc “cho vui”.
Một nửa là dữ liệu, một nửa là may mắn
Klement thừa nhận mô hình của mình dựa trên những yếu tố có thể đo đếm như dân số, mức độ giàu có, khí hậu, thứ hạng thế giới của các đội tuyển. Theo ông, những yếu tố này chỉ giải thích được khoảng một nửa con đường đến chức vô địch. Phần còn lại thuộc về may mắn: phong độ trong ngày thi đấu, quyết định của trọng tài, cú sút trúng cột hay đi vào lưới. Những chi tiết nhỏ như vậy, nhất là khi các đội đều ở trình độ rất cao và tương đương nhau, nằm ngoài mọi phép tính.
Niềm vui nhỏ giữa bối cảnh nhiều bất ổn
Đối với Klement, việc chạy mô hình World Cup mỗi bốn năm là một khoảng nghỉ dễ chịu khỏi công việc chiến lược tại ngân hàng đầu tư Panmure Liberum và khỏi bối cảnh thế giới đầy khủng hoảng, xung đột. Ông xem bản dự báo như một cách tự tạo niềm vui, đồng thời mang lại chút giải trí cho người đọc, giúp họ tạm quên những tin tức nặng nề bên ngoài.
Khi đồng nghiệp bắt đầu… đặt cược theo mô hình
Thành công ngoài mong đợi khiến Klement phải đối mặt với áp lực mới. Đồng nghiệp trong văn phòng hỏi ông cả những chi tiết rất cụ thể, như chấn thương dây chằng của tiền vệ Hà Lan Xavi Simons sẽ ảnh hưởng thế nào đến mô hình. Một số người còn đem tiền đi đặt cược cho Hà Lan sau khi đọc ghi chú của ông. Klement nửa đùa nửa thật rằng nếu Hà Lan bị loại, hôm sau ông sẽ phải làm việc từ nhà, bởi những người tin vào dự báo của mình chắc chắn sẽ tìm đến để “hỏi tội”.