Trước giờ công bố điểm lớp 10: Điều quan trọng hơn cả điểm số

Chỉ còn ít giờ nữa, Hà Nội sẽ công bố điểm thi vào lớp 10 năm 2026. Trong thời khắc chờ đợi đầy áp lực, nhiều học sinh không chỉ lo điểm số mà còn lo không đáp ứng kỳ vọng của gia đình. Các chuyên gia cho rằng, điều các em cần lúc này là sự đồng hành và thấu hiểu từ cha mẹ để bình tĩnh đón nhận kết quả.

“Nếu con không đỗ công lập…”

Trên các diễn đàn phụ huynh và học sinh Hà Nội những ngày qua, không khí hồi hộp bao trùm khắp nơi. Cùng với câu hỏi “Bao giờ có điểm?”, một nỗi lo khác cũng xuất hiện ngày càng nhiều: “Nếu không đỗ công lập thì sao?”.

Trên một diễn đàn học sinh Hà Nội, một học sinh đăng tải dòng trạng thái ngắn gọn nhưng nhận được rất nhiều sự đồng cảm: “Thật sự mình đang rất thất vọng về bản thân. Không biết có ai đang ở trong cảm giác giống mình lúc này không… Mình đã cố gắng rất nhiều trong suốt thời gian qua, ôn tập nghiêm túc và cũng tự tin rằng đề năm nay không quá khó. Nhưng mình có thể không đạt được mức 20 điểm như kỳ vọng. Cảm giác lúc này vừa hụt hẫng, vừa tự trách bản thân vì đã không làm tốt hơn…”

Phía dưới bài đăng, hàng chục học sinh khác chia sẻ cảm giác lo lắng tương tự. Các em sợ kết quả không như mong đợi, sợ phải đối diện với ánh mắt thất vọng của cha mẹ, thầy cô và cả chính bản thân mình.

Các em sợ kết quả không như mong đợi, sợ phải đối diện với ánh mắt thất vọng của cha mẹ, thầy cô và cả chính bản thân mình

Tuy nhiên, cũng chính trên diễn đàn ấy, nhiều lời động viên đã được gửi đi. Một sinh viên kể lại câu chuyện của bản thân: “Không thiếu trường để học đâu em. Học giáo dục thường xuyên, học trường tư đều được mà. Quan trọng là ở môi trường đó em tỏa sáng như thế nào thôi. Chị từng nghĩ trượt cấp 3 là đời xong rồi, nhưng chị học ở GDTX và giờ đang chuẩn bị làm cô giáo rồi. Cố lên nhé!”.

Câu chuyện nhận được nhiều lượt đồng tình bởi nó phần nào xóa đi suy nghĩ phổ biến của không ít học sinh rằng trượt trường công đồng nghĩa với thất bại.

Không chỉ học sinh, phụ huynh cũng đang trải qua những ngày chờ đợi đầy áp lực. Một phụ huynh chia sẻ: “Mình cứ nói với con đỗ hay trượt cũng không sao, bố mẹ đã chuẩn bị phương án dự phòng rồi. Hôm qua tôi cũng hoàn tất thủ tục nhập học trường dân lập cho con. Nhưng trong thâm tâm, bố mẹ nào cũng mong con đỗ trường mà con lựa chọn. Mong con được thoải mái, được nhìn thấy thành quả sau một năm học hành vất vả”.

Người mẹ kể rằng đêm trước ngày công bố điểm, chị còn nằm mơ thấy con chỉ đạt 5 điểm mỗi môn rồi giật mình tỉnh giấc. “Mất ngủ cả đêm. Chắc từ giờ đến khi công bố điểm là những ngày dài nhất trong năm”.

Những chia sẻ ấy nhận được sự đồng cảm của rất nhiều phụ huynh. Bởi dù đã chuẩn bị phương án dự phòng, dù đã tự nhủ phải bình tĩnh đón nhận mọi kết quả, hầu như cha mẹ nào cũng mong con đạt được nguyện vọng mà mình đã nỗ lực theo đuổi suốt nhiều tháng qua.

Theo nhà văn Bùi Ngọc Phúc, đây cũng là cuộc trò chuyện mà nhiều gia đình thường né tránh trước mỗi mùa công bố điểm thi lớp 10. Không ít phụ huynh mặc định con mình sẽ đỗ công lập. Có người quá tin tưởng vào sức học của con nên không chuẩn bị phương án dự phòng. Có người kiêng nói đến tình huống không mong muốn vì sợ “nói gở”.

Chính vì vậy, khi kết quả không như kỳ vọng, cả phụ huynh lẫn học sinh đều rơi vào trạng thái bị động. Điều khiến ông trăn trở không phải là chuyện học ở đâu, mà là cảm xúc của những đứa trẻ khi phải đối diện với thất bại đầu đời.

Nỗi lo ấy cũng được PGS.TS Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý giáo dục, chia sẻ. Ông cho rằng áp lực mà học sinh cuối cấp THCS tại Hà Nội đang trải qua đã vượt quá giới hạn của một áp lực tích cực.

“Tôi hay nói với học sinh và sinh viên rằng stress không phải kẻ thù. Stress vừa đủ là nhiên liệu, còn stress quá mức là thuốc độc. Và những gì đang xảy ra với học sinh cuối cấp THCS, đặc biệt ở Hà Nội trước mùa thi, thật lòng mà nói đã vượt qua ngưỡng nhiên liệu từ lâu rồi”,  PGS.TS Hà nhận định.

“Áp lực luyện thi từ sớm không chỉ rút ngắn tuổi thơ mà còn có thể làm méo mó động lực học tập của trẻ, chuyển từ học vì yêu thích sang học vì sợ thua”, ông nói.

Điều trẻ cần nhất không phải một điểm số hoàn hảo

Ở tuổi 15, các em đang trải qua nhiều thay đổi về tâm sinh lý. Trong khi đó, não bộ ở lứa tuổi này vẫn chưa hoàn thiện vùng vỏ não trước trán - khu vực chịu trách nhiệm điều tiết cảm xúc và ra quyết định.

Vì vậy, khả năng ứng phó với áp lực, thất bại hay những biến cố cảm xúc của các em còn hạn chế hơn người lớn vẫn nghĩ.

Các em cần được lắng nghe, được chia sẻ và được cảm nhận rằng mình vẫn được yêu thương dù kết quả ra sao

Nhiều học sinh lại xem kỳ thi vào lớp 10 là cột mốc đặc biệt quan trọng, thậm chí là thước đo giá trị bản thân. Bởi vậy, nếu kết quả không như mong đợi, các em rất dễ rơi vào trạng thái hụt hẫng, tự trách mình hoặc mặc cảm với bạn bè.

“Điều đáng lo nhất không phải là việc các con học ở đâu, mà là cảm giác thất bại, cảm giác mình không đáp ứng được kỳ vọng của gia đình”, nhà văn Bùi Ngọc Phúc chia sẻ.

Theo ông, trong thời điểm nhạy cảm này, điều học sinh cần nhất không phải là những câu hỏi kiểu “Tại sao con làm sai?”, “Sao con không cố gắng hơn?” hay những sự so sánh với bạn bè cùng trang lứa.

Các em cần được lắng nghe, được chia sẻ và được cảm nhận rằng mình vẫn được yêu thương dù kết quả ra sao. “Nếu lúc này các con không nhận được sự động viên và chia sẻ kịp thời từ cha mẹ, đó sẽ là khoảng trống tình cảm rất khó bù đắp”, ông viết.

Nhớ lại kỳ thi vào lớp 10 của con trai nhiều năm trước, một phụ huynh kể về lời động viên của giáo viên chủ nhiệm khi lớp có những học sinh đỗ công lập nhưng cũng có những em chưa đạt nguyện vọng.

Cô giáo nói với học sinh: “Các con đừng buồn nhé. Các con đã cố gắng hết sức rồi. Những trường đó sẽ rất thiệt thòi vì không có được các con. Rồi các con sẽ học ở một ngôi trường khác và vẫn vui như nhau thôi”.

Nhiều năm sau, người mẹ vẫn nhớ nguyên những lời động viên ấy. Bởi trong khoảnh khắc thất vọng nhất, điều học sinh cần nghe không phải là trách móc mà là sự ghi nhận cho những nỗ lực đã bỏ ra.

PGS.TS Phạm Mạnh Hà cũng cho rằng điều người lớn cần quan tâm không phải chỉ là việc trẻ đỗ hay trượt một kỳ thi. “Điều tôi lo nhất không phải là trẻ thi trượt mà là trẻ thi đậu nhưng lại rơi vào trạng thái kiệt sức ngay từ đầu con đường”, ông nói.

Theo chuyên gia này, điểm số chỉ phản ánh kiến thức tại một thời điểm nhất định. Điểm số không đo được khả năng thích nghi, không đo được sức chịu đựng và càng không đo được hạnh phúc.

“Một đứa trẻ 18 tuổi vào được trường top nhưng không biết cách xử lý cảm xúc khi thất bại thì con đường phía trước vẫn còn rất nhiều chông gai”, ông nhấn mạnh.

Từ góc độ giáo dục, PGS.TS Hà cho rằng điều trẻ cần là cơ hội được trải nghiệm, được thử và sai trong một môi trường an toàn.

“Có sự khác biệt rất lớn giữa cha mẹ đứng trên bờ quan sát và sẵn sàng nhảy xuống khi cần với cha mẹ nhảy xuống bơi thay con từ đầu. Cái mà trẻ cần là cảm giác an toàn để thử và sai, chứ không phải một lộ trình hoàn hảo do người khác vạch sẵn”.

Nhà văn Bùi Ngọc Phúc cũng cho rằng phụ huynh nên chuẩn bị sẵn hai cuộc trò chuyện với con: một cuộc trò chuyện khi con đỗ và một cuộc trò chuyện khi con không đỗ. Sự chuẩn bị ấy không phải để bi quan, mà để cả gia đình bình tĩnh đón nhận mọi kết quả có thể xảy ra.

Nếu con đỗ, hãy chia sẻ niềm vui cùng con nhưng cũng giúp con hiểu rằng đó là thành quả của một chặng đường nỗ lực, chứ không phải đích đến cuối cùng. Nếu con không đỗ, cha mẹ cần giúp con nhìn nhận đây chỉ là một thử thách trong hành trình trưởng thành, không phải dấu chấm hết cho tương lai.

Theo thống kê, năm nay Hà Nội có khoảng 124.000 thí sinh dự thi vào lớp 10. Điều đó cũng đồng nghĩa sẽ có gần 50% học sinh không có suất vào trường công lập và phải lựa chọn những hướng đi khác.

Trường tư thục, giáo dục thường xuyên, học nghề hay các mô hình đào tạo kết hợp giữa học văn hóa và học nghề đang ngày càng đa dạng. Tuy nhiên, với nhiều gia đình, các hướng đi ngoài công lập vẫn thường bị xem là “phương án dự phòng” thay vì một lộ trình phù hợp với năng lực và định hướng của học sinh.

Theo TS Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp (Bộ GD&ĐT), thay đổi nhận thức xã hội về phân luồng và học nghề là quá trình lâu dài, cần sự đồng hành của nhà trường, gia đình và truyền thông.

Trước giờ công bố điểm thi, có lẽ đó cũng là điều nhiều phụ huynh muốn nhắn gửi tới con mình: kết quả của một kỳ thi rất quan trọng, nhưng không thể quyết định toàn bộ tương lai.

Trường công lập không phải con đường duy nhất dẫn tới thành công. Điều các con cần nhất không phải là một ngôi trường trong mơ, mà là cảm giác được yêu thương vô điều kiện sau những tháng ngày đã cố gắng hết sức.

Có thể một cánh cửa sẽ khép lại vào ngày công bố điểm thi. Nhưng phía trước các em vẫn còn rất nhiều cánh cửa khác đang chờ mở ra.

Đã có điểm thi lớp 10 TPHCM năm 2026, xem kết quả tại đây

9h sáng 19/6, Sở GD-ĐT TPHCM chính thức công bố điểm thi lớp 10 năm học 2026-2027 của hơn 151.000 thí sinh tham dự kỳ thi lớn nhất từ trước đến nay...

Bấm xem >>