Những chính sách giáo dục mới: Đi học là 'nghĩa vụ bắt buộc'

Từ tháng 11/2026, nhiều chính sách mới trong lĩnh vực giáo dục chính thức có hiệu lực, với những thay đổi đáng chú ý về giáo dục bắt buộc, tuyển sinh và đào tạo nghề, học bổng, tổ chức hoạt động giáo dục trong trường phổ thông cũng như hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh.

Các quy định mới được kỳ vọng góp phần tăng cường quyền lợi người học, nâng cao hiệu quả quản lý và minh bạch hóa các hoạt động giáo dục.

Quy định rõ hơn về giáo dục bắt buộc

Từ ngày 1/11/2026, Nghị định số 353/2026/NĐ-CP quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ chính thức có hiệu lực.

Một trong những nội dung đáng chú ý của nghị định là quy định cụ thể đối tượng thực hiện giáo dục tiểu học và trung học cơ sở bắt buộc. Theo đó, đối tượng giáo dục tiểu học bắt buộc là trẻ em từ 6 đến 14 tuổi chưa hoàn thành chương trình tiểu học; đối tượng giáo dục THCS bắt buộc là thanh niên, thiếu niên từ 11 đến 18 tuổi đã hoàn thành chương trình tiểu học nhưng chưa hoàn thành chương trình THCS.

Nghị định cũng đặt ra các tiêu chí cụ thể để công nhận địa phương đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi. Theo đó, tỷ lệ huy động trẻ trong độ tuổi đến lớp phải đạt ít nhất 95%; đối với địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, tỷ lệ này là ít nhất 90%.

Thay đổi quy định về hoạt động giáo dục trong trường phổ thông

Từ ngày 15/11/2026, Thông tư số 85/2026/TT-BGDĐT quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học tại các cơ sở giáo dục phổ thông có hiệu lực.

Theo đó, trường học không được ép buộc học sinh tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu.

Cụ thể, nghiêm cấm việc ép buộc, vận động mang tính áp đặt hoặc tạo áp lực dưới bất kỳ hình thức nào để người học phải tham gia hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học.

Trong khi đó, hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học được tổ chức trên cơ sở tự nguyện, đáp ứng sở thích, năng khiếu và định hướng phát triển cá nhân. Nhà trường chỉ được tổ chức khi đã bảo đảm đầy đủ hoạt động giáo dục chính khóa và hoạt động giáo dục tăng cường.

Thông tư cũng nghiêm cấm việc ép buộc, gây áp lực để học sinh tham gia các hoạt động theo nhu cầu; không được sử dụng việc tham gia hoặc không tham gia làm căn cứ đánh giá kết quả học tập, rèn luyện hay xét thi đua, khen thưởng.

Không bắt buộc họp phụ huynh học sinh 3 lần/năm học

Cũng từ ngày 15/11/2026, Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT về Điều lệ Ban đại diện cha mẹ học sinh chính thức có hiệu lực, thay thế Thông tư số 55/2011/TT-BGDĐT.

Điểm đáng chú ý là Ban đại diện cha mẹ học sinh và các thành viên không được trực tiếp thu, tiếp nhận hoặc quản lý tiền hỗ trợ hoạt động của ban. Nếu cha mẹ học sinh tự nguyện hỗ trợ, việc hỗ trợ được thực hiện thông qua cung cấp trực tiếp hàng hóa, dịch vụ cần thiết hoặc thanh toán trực tiếp cho đơn vị cung cấp.

Thông tư đồng thời nghiêm cấm việc đặt ra các khoản đóng góp bắt buộc, ấn định mức hỗ trợ bình quân, mức tối thiểu hoặc gây áp lực đối với phụ huynh. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng lạm thu, bảo đảm sự tự nguyện và minh bạch trong các khoản đóng góp tại trường học.

Bên cạnh đó, việc tổ chức hội nghị cha mẹ học sinh được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, không còn bắt buộc họp toàn thể phụ huynh ba lần mỗi năm học theo lịch cố định như trước đây.

Mở rộng chính sách đối với giáo dục nghề nghiệp và người học

Trong tháng 11, một số văn bản khác của Bộ GD&ĐT cũng bắt đầu có hiệu lực, đáng chú ý gồm Thông tư số 76/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh trong giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 3/11; Thông tư số 79/2026/TT-BGDĐT về Quy chế đào tạo trong giáo dục nghề nghiệp, có hiệu lực từ ngày 10/11.

Cùng thời điểm, Thông tư số 80/2026/TT-BGDĐT hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược cũng có hiệu lực từ ngày 10/11. Đây là nhóm ngành được quan tâm trong định hướng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.