Ngôi nhà mới xây gây tranh cãi ở làng Lô Lô Chải

Tuyên Quang - Ngôi nhà hai tầng được xây khung bê tông, tường gạch trát xi măng bị nhiều du khách nhận xét "ảnh hưởng cảnh quan" truyền thống cũng như bản sắc văn hóa của làng Lô Lô Chải.

Từ ngày 17/1 đến nay, hình ảnh ngôi nhà bê tông hai tầng được xây dựng ở làng Lô Lô Chải thuộc xã Lũng Cú gây ra nhiều phản ứng của du khách.

Căn nhà nằm gần khu vực cây hồng check in nổi tiếng, gồm hai tầng một tum. Chủ nhà đang hoàn thiện thô với khung bê tông và tường gạch. Mặt ngoài được trát xi măng, chưa lắp đặt hệ thống cửa, mái.

Nhiều du khách cho rằng sự xuất hiện của bê tông cốt thép làm mất vẻ đẹp nguyên sơ, cổ kính của làng - vốn nổi bật nhờ những ngôi nhà trình tường đất truyền thống. Ngoài ra, một số khách chỉ ra chiều cao căn nhà vượt trội so với xung quanh, có thể gây ảnh hưởng cảnh quan chung.

"Giữa làng cổ tích lại mọc ra căn nhà phố thị", một thành viên trong diễn đàn du lịch lớn ở Hà Giang phản ánh, kêu gọi "trả lại kiến trúc, chất mộc mạc cho Lô Lô Chải".

Thôn Lô Lô Chải (xã Lũng Cú) nằm dưới chân cột cờ Lũng Cú - điểm cực Bắc Tổ quốc, cách phường Hà Giang 154 km, ở độ cao khoảng 1.470 m so với mực nước biển. Toàn thôn có 120 hộ, chủ yếu là người Lô Lô, sinh sống bằng nghề trồng ngô, lúa và nấu rượu truyền thống từ gần 800 năm trước. Thôn nổi bật với những ngôi nhà trình tường, nhiều nhà có tuổi đời từ vài chục đến hơn 200 năm.

Lô Lô Chải bắt đầu làm du lịch từ năm 2011 và được Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism) hồi tháng 10 công nhận là "Làng du lịch tốt nhất thế giới 2025".

Theo UBND xã Lũng Cú, ở Lô Lô Chải, 41/63 hộ kinh doanh dịch vụ du lịch giữ nguyên nhà trình tường bằng đất, mái lợp ngói âm dương; 19 hộ là nhà xây mới, sơn màu đất và cũng sử dụng mái lợp ngói âm dương.

Hiện trạng căn nhà. Ảnh: NVCC

Sáng 19/1, đại diện UBND xã Lũng Cú xác cho biết ngôi nhà đang được xây là nhà riêng của một hộ dân địa phương, được cấp giấy phép xây dựng vào ngày 27/11/2025.

Công trình có hai tầng ở với chiều cao lần lượt 3,3 m và 3 m; phần phía trên cao thêm khoảng 2,65 m nhằm đảm bảo độ dốc mái phù hợp để lợp ngói âm dương theo hương ước thôn; đồng thời giúp thoát nước tốt hơn.

Theo lãnh đạo xã, việc sử dụng khung bê tông cốt thép là "giải pháp kỹ thuật cần thiết" ở khu vực khí hậu khắc nghiệt, giúp công trình bền vững và an toàn hơn. Khi hoàn thiện, chủ nhà bắt buộc sơn tường màu vàng đất truyền thống, lợp mái ngói và thực hiện các chi tiết ngoại thất hài hòa với tổng thể kiến trúc của làng.

Chính quyền địa phương đang giám sát chặt chẽ quá trình thi công, đặc biệt là phần mái và hoàn thiện bên ngoài. Nếu phát hiện vi phạm giấy phép hoặc không tuân thủ quy chế kiến trúc, chính quyền sẽ đình chỉ và yêu cầu khắc phục ngay lập tức.

"Lô Lô Chải là làng văn hóa du lịch cộng đồng, không phải khu vực di tích di sản cấp quốc gia", đại diện UBND nói, cho rằng người dân hoàn toàn có quyền xây dựng, cải tạo nhà ở để phục vụ sinh hoạt và phát triển kinh tế bền vững theo quy định của pháp luật.

Bản thiết kế ngôi nhà sau khi hoàn thiện. Ảnh: NVCC

Ông Sình Gỉ Gai, trưởng thôn Lô Lô Chải, cho biết hương ước làng quy định chiều cao ngôi nhà từ đỉnh mái không vượt quá 10 m nhưng không cấm sử dụng bê tông.

Chủ căn nhà cho biết trước khi bắt tay vào thực hiện công trình, đã nghiên cứu về kiến trúc và văn hóa bản địa Hà Giang. Khi mua lại từ chủ cũ, căn nhà đã xuống cấp, không phải nhà trình tường nguyên bản nên chủ nhà quyết định dỡ bỏ, xây lại. Nhà được xây tường dày 33 cm, sau đó hoàn thiện lớp vữa bả giả màu đất để độ dày đạt 38 cm, mô phỏng hình thái tường trình tường cổ.

Về độ cao, chủ nhà cho rằng do ngôi nhà nằm ở giữa dốc, độ chênh cốt nền từ chân lên đỉnh dốc gần 5 m, dễ tạo cảm giác cao hơn so với các công trình lân cận nếu nhìn từ dưới dốc lên. Để khắc phục, phần tum mái đã được thiết kế giật cấp vào bên trong nhằm giảm độ ngợp và "đảm bảo hài hòa với không gian chung".

Ngôi nhà cũ trước khi chủ nhà phá dỡ. Ảnh: NVCC

Chủ nhà cũng cho biết dùng các phiến đá lớn bo viền bậc hè, giả cổ; hiên nhà bằng gỗ lợp mái ngói âm dương truyền thống của người Lô Lô hay các quả cầu đá kê chân cột - được đục đẽo thủ công bởi nghệ nhân địa phương.

Đại diện Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn cho biết ngôi nhà ở Lô Lô Chải cũng được thảo luận trong nhóm các chuyên gia du lịch, bảo tồn và những người am hiểu luật pháp trong lĩnh vực xây dựng. Ông cho rằng cần lắng nghe từ mọi phía. Người dân được làm mọi thứ pháp luật không cấm. Tuy nhiên, tính toàn vẹn kiến trúc truyền thống ở Lô Lô Chải cũng có ý nghĩa lớn với kinh tế, xã hội địa phương. Một công trình dù xây đúng luật vẫn có thể gây phản ứng từ du khách lẫn người bản địa.

Chuyên gia cho rằng trong trường hợp này người bản địa có quyền quyết định bằng tập thể, hương ước ngầm rằng công trình có phù hợp không. Tuy nhiên, du khách lại có quyền quyết định thứ cộng đồng bản địa cung cấp có xứng với kỳ vọng hay không.

"Cá nhân tôi thích một căn nhà xây kiểu truyền thống hơn. Song xây theo kiểu người dân ở đây đang áp dụng gần đây cũng có thể chấp nhận. Văn hóa luôn thay đổi", đại diện Công viên địa chất nói.

Lô Lô Chải sau ánh hào quang “Làng du lịch tốt nhất thế giới”, liệu còn giữ được vẻ đẹp vốn có?

Kỳ nghỉ Tết Dương lịch vừa qua, Lô Lô Chải full phòng, biến ngôi làng vùng cao biên viễn trở thành tâm điểm của sự chú ý. Tuy nhiên, đằng sau niềm vui...

Bấm xem >>