Hé lộ thảm họa núi lửa ở Nhật Bản cách đây 7.300 năm

Thảm họa núi lửa cách đây 7.300 năm gây động đất, sóng thần và tro bụi, ảnh hưởng khác nhau đến cư dân Nhật Bản.

Khoảng 7.300 năm trước, một vụ phun trào núi lửa khủng khiếp đã làm rung chuyển quần đảo Nhật Bản, để lại những dấu ấn sâu sắc trong cuộc sống của các cộng đồng người dân nơi đây qua nhiều thế hệ. Vụ phun trào của núi lửa Kikai-Akahoya dưới đáy biển đã gây ra động đất tàn phá, sóng thần khổng lồ và phun trào vật chất núi lửa, phủ kín các vùng đảo dưới l ớp tro bụi dày hàng mét.

Nhật Bản từng hứng chịu thảm họa núi lửa gây động đất và sóng thần

Được dẫn đầu bởi các nhà nghiên cứu tại Đại học Lund (Thụy Điển) và Đại học Cambridge (Anh), nghiên cứu đã phân tích các mô hình nhân khẩu học của nền văn hóa Jōmon - những xã hội săn bắn hái lượm từng sinh sống trong khu vực. Nghiên cứu này hé lộ một mạng lưới phức tạp về di cư, khả năng phục hồi và tái cấu trúc xã hội sau thảm họa.

Nghiên cứu đưa ra góc nhìn mới, phá vỡ sự phân cực trong cuộc tranh luận khảo cổ học truyền thống. Trước đây, các giả thuyết khoa học chia rẽ giữa hai quan điểm: một bên cho rằng thảm họa dẫn đến sự sụp đổ hoàn toàn các khu định cư, trong khi bên kia khẳng định sự liên tục của dân số mà không có thay đổi lớn.

Giờ đây, những phát hiện mới cho thấy, mặc dù thảm họa động đất và sóng thần ở Nhật Bản gây ra tác động sinh thái tàn khốc và tổn thất nặng nề về sinh mạng, các nhóm người sống sót đã phát triển những phản ứng thích nghi hiệu quả để vượt qua khủng hoảng.

Biến thảm họa môi trường thành động lực cho sự tiến hóa xã hội

Nghiên cứu chỉ ra sự bất đối xứng rõ rệt về mặt lãnh thổ trong phản ứng của cư dân, đặc biệt tại đảo Kyushu. Ở phía nam, gần tâm chấn của vụ phun trào, các cộng đồng đã trải qua sự suy giảm dân số trước thảm họa, với lãnh thổ bị thu hẹp thành những khu săn bắn du mục. Ngược lại, ở phía bắc Kyushu, các bằng chứng khảo cổ cho thấy sự tăng trưởng dân số bền vững sau sự kiện núi lửa phun trào nhờ vào dòng người di tản từ các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề.

Các tác giả của nghiên cứu, bao gồm Giáo sư Peter Jordan và Enrico Crema, nhấn mạnh rằng hậu quả của thảm họa thiên nhiên hiếm khi đơn giản. Sự di cư bắt buộc đã thúc đẩy việc hình thành các liên minh bộ lạc mới, tái tổ chức không gian sống và phát triển các mô hình sinh kế mới. Kinh nghiệm của nền văn hóa Jōmon minh họa cách thức di chuyển địa lý, đổi mới trong quản lý tài nguyên và sự hợp tác giữa các cộng đồng đã đóng vai trò quan trọng trong việc biến thảm họa môi trường thành động lực cho sự tiến hóa xã hội và nhân khẩu học lâu dài.

Nghiên cứu về vụ phun trào núi lửa Kikai-Akahoya cho thấy khả năng phục hồi và động lực di cư của các cộng đồng thời tiền sử là yếu tố then chốt trong việc vượt qua các thảm họa môi trường quy mô lớn. Việc tưởng tượng một thảm họa tương tự trong thời đại ngày nay là điều khó khăn, khi các nền văn minh đã phát triển mạnh mẽ hơn.