HLV Ruben Amorim đã chính thức rời MU, theo cách cay đắng nhất. Bài phát biểu chẳng khác nào lời tuyên chiến của nhà cầm quân trẻ tuổi người Bồ Đào Nha đã chạm đến giới hạn cuối cùng của giới chủ.

Ruben Amorim chưa bao giờ thực sự tạo được cảm giác ông đang đi trên con đường dẫn đến thành công tại Manchester United. Tuy vậy, trong quãng thời gian ngắn ngủi ấy, vẫn có không ít khoảnh khắc khiến người ta ngỡ rằng đây có thể là những bước ngoặt. Những tia hy vọng lóe lên, rồi vụt tắt, để lại cảm giác tiếc nuối nhiều hơn là niềm tin.

Đó là chiến thắng 2-1 ngay tại Etihad trước Manchester City, với pha bùng nổ muộn màng của Amad Diallo. Là trận hòa nghẹt thở rồi thắng Arsenal trên chấm luân lưu ở FA Cup, trong bối cảnh MU chỉ còn chơi với 10 người suốt hơn một giờ sau chiếc thẻ đỏ của Diogo Dalot. Là màn lội ngược dòng không tưởng 5-4 trước Lyon ở tứ kết Europa League, với hai bàn thắng ở những phút bù giờ của hiệp phụ. Hay là cú đánh đầu quyết định của Harry Maguire giúp MU ca khúc khải hoàn tại Anfield.

Nếu chỉ xét riêng những khoảnh khắc ấy – những khoảnh khắc lớn, giàu cảm xúc và đủ để làm nên highlight – Amorim hoàn toàn có thể nói rằng MU của ông “cũng có cái để nhớ”. Nhưng bóng đá đỉnh cao không được đo bằng vài đốm sáng lẻ loi. Vấn đề nằm ở chỗ: phần lớn những khoảnh khắc đó đến bất chấp hệ thống chiến thuật của Amorim, chứ không phải nhờ nó.

Ngoại trừ chiến thắng trước Man City – nơi Amad Diallo gây sát thương lớn nhờ được Amorim xếp vào một vai trò rất lạ, bó vào trung lộ khiến hàng thủ Man City không kịp thích nghi – phần lớn các trận cầu đáng nhớ khác đều đến khi Amorim… xé bỏ chính hệ thống của mình.

Đó là những thời điểm ông buộc phải “chơi liều”, thay đổi cấu trúc, tung thêm người tấn công, chấp nhận rủi ro và để các cầu thủ giải quyết trận đấu bằng bản năng. MU khi ấy không chơi thứ bóng đá được lập trình sẵn, mà đơn giản là cố gắng sinh tồn. Ngay cả những đội vô địch dưới thời Sir Alex Ferguson cũng từng nhiều lần thắng bằng cách đó. Nhưng khác biệt nằm ở chỗ: với Sir Alex, đó là phương án B. Còn với Amorim, dường như đó lại là… lối thoát duy nhất.

Mỗi khi MU trở về với phong cách “mặc định” của Amorim – sơ đồ 3-4-3 – mọi thứ lập tức trở nên gượng gạo. Hiếm có HLV nào ở đẳng cấp Premier League lại gắn chặt bản thân với một hệ thống đến mức gần như tuyệt đối giống Amorim với 3-4-3. Và trớ trêu thay, những vấn đề của MU đã lộ rõ ngay từ trước khi ông chính thức cầm quân.

Đây đơn giản không phải là một tập thể được xây dựng để chơi 3-4-3. Họ thiếu kinh nghiệm, thiếu thói quen, và quan trọng nhất: thiếu những con người phù hợp. Trên giấy đã không ổn, còn trên sân thì nhiều lúc… thảm họa hơn cả lý thuyết.

Amorim liên tục thử nghiệm, xoay tua cầu thủ ở nhiều vị trí khác nhau trong cùng một hệ thống, và chính điều đó lại phản ánh rõ nhất sự bất cập của 3-4-3 tại Old Trafford. Những thử nghiệm ấy không cho thấy tính linh hoạt, mà giống như nỗ lực tuyệt vọng để nhét các “khối vuông” vào “lỗ tròn”.

Bruno Fernandes không phải một tiền đạo cánh bó vào trong, cũng chẳng phải một tiền vệ trụ lùi sâu. Điểm mạnh của anh nằm ở vai trò số 8 hoặc số 10 – nơi anh có thể kết nối, sáng tạo và tung ra những đường chuyền quyết định.

Noussair Mazraoui không phải trung vệ lệch biên, cũng không thực sự là wing-back thuần túy; anh là một hậu vệ biên cổ điển. Amad Diallo bị kéo ra đá wing-back phải, rồi lại được đẩy vào trong đá lệch trái, trong khi vị trí tự nhiên nhất của anh vẫn là một cầu thủ chạy cánh phải.

Kobbie Mainoo thì bị “xoay như chong chóng”: khi đá tiền vệ trụ, lúc dâng cao như số 10, thậm chí có thời điểm còn được xếp đá… trung phong. Trong cả đội hình ấy, có lẽ chỉ Lisandro Martinez là người trông có vẻ phù hợp hơn với hàng thủ ba người so với bốn hậu vệ – nhưng trung vệ người Argentina lại vắng mặt phần lớn nhiệm kỳ của Amorim vì chấn thương.

Sự đa năng là yếu tố quan trọng trong bóng đá hiện đại, nhưng ở MU, đó không còn là đa năng, mà là lạc lõng tập thể. Câu chuyện này đã được nhắc đi nhắc lại suốt 14 tháng Amorim tại vị, đến mức trở nên nhàm chán. Nhưng khi một vấn đề quá hiển nhiên và không được giải quyết, người ta không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục chỉ ra nó.

MU không chỉ rời rạc, mà còn dễ đoán đến đáng báo động. Các đối thủ biết chính xác họ sẽ làm gì, di chuyển ra sao và cần kéo giãn đội hình MU ở điểm nào để tạo ra khoảng trống. Cảm giác ấy càng trở nên cay đắng khi MU gặp những đội cũng chơi 3-4-3 nhưng vận hành trơn tru hơn hẳn, như Wolves của Vitor Pereira hay Crystal Palace của Oliver Glasner – người thậm chí còn được xem là ứng viên nặng ký cho chiếc ghế nóng tại Old Trafford.