Bài toán chi tiêu của những gia đình 'ở nhà chồng nuôi'

Hoài Anh và Diệu Trà chia sẻ cách vận hành gia đình, chi tiêu và những đổi thay khi chọn rời công việc để làm 'hậu phương' toàn thời gian.

Hoài Anh, 33 tuổi, sống tại Đà Nẵng, từng làm lễ tân khách sạn trước khi quyết định nghỉ việc để dưỡng thai vì sức khỏe không ổn định. Công việc cũ đòi hỏi trực đêm, làm xuyên dịp lễ, khó đảm bảo thời gian chăm con, vì thế sau khi sinh bé đầu, cô thống nhất với chồng ở nhà toàn thời gian.

"Anh bảo cứ tập trung cho con, còn lại để anh lo", Hoài Anh nhớ lại.

Mẹ hai con bắt đầu một ngày lúc 5h30 sáng để nấu cơm trưa cho chồng, đưa các con đến trường rồi quay lại dọn dẹp nhà cửa, nấu ăn. Buổi chiều cô đón con, chuẩn bị bữa tối, sau đó cả nhà cùng chơi hoặc kèm con học.

Hoài Anh có hai con, bé lớn học lớp 2 và bé còn lại mới hai tuổi. Ảnh: NVCC

Diệu Trà, 32 tuổi, sống ở Hà Nội, có bằng sư phạm tiếng Anh và từng dạy học gần 6 năm. Sau khi sinh bé thứ hai vào năm 2022, cô nhận thấy nếu quay lại trường, việc chăm hai con sẽ khó chu toàn. Hai vợ chồng trao đổi và quyết định dừng công việc để Trà ở nhà làm mẹ toàn thời gian. Cô ví đây là "khoảng lùi cần thiết để gia đình vận hành ổn định, tránh tình trạng cả nhà luôn trong vòng xoáy vội vã".

Hiện tại, ngoài thời gian chăm sóc nhà cửa, cô dành hai buổi mỗi tuần để bồi bổ các kỹ năng cá nhân như học trang điểm, cắm hoa, học hát hoặc tham gia hoạt động thể thao với bạn bè.

Diệu Trà bỏ công việc tốt, cơ hội rộng mở để tự tay chăm sóc gia đình.

Quản lý chi tiêu trong gia đình một nguồn thu

Hoài Anh lại là "tay hòm chìa khóa" của gia đình. Theo cô, khó nhất là phải chi tiêu sao cho có kế hoạch.

Gia đình cô sống chủ yếu bằng thu nhập ổn định từ chồng, mỗi tháng cô nhận 15-20 triệu đồng để lo ăn uống, sữa của con và các sinh hoạt nhỏ. Phần lớn thực phẩm được ông bà gửi từ quê nên chi phí bếp núc không cao. Các khoản lớn như học phí, điện nước, sửa chữa hay đầu tư đều do chồng chi trả. Những dịp cần thêm như Tết hoặc khám bệnh cô được bổ sung tùy thời điểm. Hoài Anh cho biết mình chi tiêu cho bản thân dè sẻn, chỉ mua những thứ thật sự cần.

"Tôi không hỏi ý kiến chồng khi mua món đồ cho bản thân nhưng tôi cân nhắc kỹ vì biết tiền anh làm ra không dễ dàng", cô nói.

Với Trà, cô cho biết chồng thu nhập khoảng 40- 45 triệu đồng mỗi tháng, trong đó riêng tiền học của hai con đã chiếm một phần đáng kể: mỗi bé 6 triệu đồng, tổng cộng 12 triệu đồng/tháng. Sau khi trừ học phí và các khoản cố định khác như điện nước, xăng xe, anh đưa cho Trà 30 triệu đồng để lo toàn bộ ăn uống sinh hoạt.

Phần lớn ngân sách dành cho ăn uống, trung bình 200 - 250 nghìn đồng mỗi ngày, bao gồm bữa chính cho cả nhà và đồ ăn nhẹ cho hai con. Riêng khoản này đã chiếm khoảng 6 - 7 triệu đồng mỗi tháng.

Số tiền còn lại, Trà xoay xở cho nhu yếu phẩm, đồ dùng thiết yếu trong nhà, tiền gửi xe, phí dịch vụ, chi phí tham gia khóa học cá nhân. Đây cũng là nguồn để cô xử lý các khoản phát sinh như con ốm phải mua thuốc, thăm khám, quà cưới bạn bè, biếu gia đình hai bên.

Theo Trà, những tháng mọi thứ suôn sẻ, 13 triệu là đủ nhưng chỉ cần một đợt ốm của con hoặc vài sự kiện đột xuất, ngân sách nhanh chóng thu hẹp.

Dù mô hình một người đi làm - một người nội trợ mang lại sự ổn định trong vận hành, cả hai phụ nữ đều có nỗi lo riêng. Hoài Anh bận tâm nhất đến sức khỏe chồng nên luôn giữ bữa ăn của anh chỉn chu, coi đó là cách giảm nguy cơ gánh nặng đổ dồn vào một người.

Hoài Anh thường chuẩn bị cơm trưa cho chồng mang đi làm để đảm bảo sức khỏe. Ảnh: NVCC

Trà thừa nhận để mọi thứ ổn định như vậy đòi hỏi sự tính toán khá chặt chẽ. "Tôi phải cân từng khoản, vì chỉ cần lỡ tay một chút là cuối tháng sẽ không còn gì", cô nói.

Thỉnh thoảng nhìn bạn bè thăng tiến trong nghề, Trà cũng có lúc chạnh lòng và nhớ công việc đứng lớp. Nhưng cô nói những năm tháng đi dạy và tấm bằng sư phạm vẫn hữu ích mỗi ngày, nhất là khi kèm con học tiếng Anh. Điều khiến Trà vững tâm hơn cả là thấy các con khỏe mạnh, học tập tốt và chồng yên tâm công tác. "Gia đình yên ổn, con cái ngoan ngoãn, mình thấy những gì đang làm đều đáng", cô tự hào nói.

Kế hoạch chi tiêu cho gia đình một nguồn thu

Không chỉ xuất hiện tại Việt Nam, mô hình gia đình một nguồn thu và việc phụ nữ tạm dừng sự nghiệp để ở nhà chăm con cũng đang tăng trở lại ở Mỹ và nhiều nước phương Tây. Báo chí Mỹ ghi nhận làn sóng "stay-at-home mom/wife" và các hashtag như #tradwife hay #stayathomemomlife lan rộng trên TikTok. Sự lãng mạn hóa lối sống nội trợ khiến xu hướng này trở thành chủ đề tranh luận, đồng thời đặt ra nhu cầu quản lý tài chính chặt chẽ hơn cho các gia đình chỉ có một người đi làm.

Theo Andrew Plepler, Giám đốc Phát triển Bền vững của Bank of America, để mô hình một nguồn thu vận hành ổn định, các gia đình trẻ cần ưu tiên một số nguyên tắc tài chính cơ bản:

- Lập quỹ dự phòng 6–9 tháng chi phí thiết yếu, phòng trường hợp người đi làm gặp khó khăn.

- Trích tiết kiệm ngay khi nhận lương, coi đó là khoản "không được phép đụng tới".

- Phân bổ thu nhập theo nguyên tắc 50–30–20: 50% cho chi phí cần thiết, 30% cho chi tiêu linh hoạt, 20% cho tiết kiệm hoặc đầu tư.

- Theo dõi chi tiêu theo tuần, hạn chế để đến cuối tháng mới kiểm soát.

Các chuyên gia cho rằng minh bạch tài chính và thống nhất vai trò giữa vợ chồng là nền tảng giúp mô hình một nguồn thu duy trì được sự ổn định lâu dài.